Wpływ leku Lusama (pregabalina) na płodność, ciążę i laktację

Pregabalina, substancja czynna produktu leczniczego Lusama, dostępnego w dawkach 82,5 mg, 165 mg i 330 mg w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, wymaga szczególnej uwagi w przypadku stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Właściwe poradnictwo medyczne w tym zakresie jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa zarówno matki, jak i dziecka.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Wszystkie kobiety w wieku rozrodczym, które przyjmują pregabalinę, muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji przez cały okres leczenia. Zalecenie to wynika z potencjalnego ryzyka dla rozwoju płodu, co potwierdzają dane z badań przedklinicznych i klinicznych.²

Pregabalina w okresie ciąży

Badania przedkliniczne przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały, że pregabalina może wywierać toksyczny wpływ na rozród. Jest to istotna informacja, którą należy uwzględnić przy ocenie stosunku korzyści do ryzyka podczas stosowania leku u kobiet ciężarnych.³

Obecność pregabaliny w okresie prenatalnym może być szczególnie istotna, ponieważ substancja ta przenika przez łożysko, co wykazano w badaniach na szczurach. Istnieją przesłanki sugerujące, że podobny mechanizm przenikania zachodzi również u ludzi.⁴

Ciężkie wady wrodzone

Szczególnie istotne są dane pochodzące z badania obserwacyjnego prowadzonego w krajach skandynawskich. W badaniu tym analizowano ponad 2700 przypadków ciąż, w których wystąpiła ekspozycja na pregabalinę w pierwszym trymestrze. Wyniki wykazały zwiększoną częstość występowania ciężkich wad wrodzonych (MCM, ang. major congenital malformation) u dzieci (zarówno żywo, jak i martwo urodzonych) narażonych na działanie pregabaliny w porównaniu z grupą kontrolną – 5,9% wobec 4,1%.⁵

Analiza danych wskazuje, że ryzyko poważnych wad wrodzonych w populacji dzieci narażonych na pregabalinę w pierwszym trymestrze ciąży było nieznacznie podwyższone w porównaniu z populacją nienarażoną. Skorygowany współczynnik zapadalności z 95% przedziałem ufności wynosił 1,14 (0,96–1,35). Warto zauważyć, że ryzyko to było również wyższe w porównaniu z populacjami narażonymi na inne leki przeciwpadaczkowe i przeciwdepresyjne:

• w porównaniu z lamotryginą: 1,29 (1,01-1,65)
• w porównaniu z duloksetyną: 1,39 (1,07–1,82)

⁶

Szczegółowe analizy konkretnych wad rozwojowych wykazały zwiększone ryzyko wystąpienia następujących kategorii wad:

• wady rozwojowe układu nerwowego
• wady rozwojowe narządu wzroku
• rozszczepy ustno-twarzowe
• wady rozwojowe dróg moczowych i narządów płciowych

Należy jednak podkreślić, że liczbowo wartości te były niewielkie, a przedstawione szacunki cechowały się ograniczoną precyzją.⁷

W świetle powyższych danych, pregabaliny nie należy stosować podczas ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Ocena konieczności zastosowania pregabaliny powinna opierać się na dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka – lek może być stosowany jedynie wtedy, gdy oczekiwane korzyści dla matki znacznie przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.⁸

Pregabalina w okresie karmienia piersią

Badania farmakokinetyczne wykazały, że pregabalina przenika do mleka ludzkiego, co stwarza potencjalne ryzyko ekspozycji u noworodków i niemowląt karmionych piersią.⁹

Dotychczas nie ustalono jednoznacznie wpływu pregabaliny zawartej w mleku matki na organizm noworodków i/lub dzieci. Z tego względu konieczna jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka.¹⁰

W przypadku kobiety leczonej pregabaliną, która karmi piersią, lekarz powinien rozważyć dwie opcje:

1. przerwanie karmienia piersią przy kontynuacji leczenia pregabaliną, lub
2. przerwanie leczenia pregabaliną przy kontynuacji karmienia piersią

Decyzja powinna uwzględniać zarówno korzyści z karmienia piersią dla dziecka, jak i korzyści z leczenia pregabaliną dla matki.¹¹

Wpływ pregabaliny na płodność

Aktualnie brak jest danych z badań klinicznych dotyczących wpływu pregabaliny na płodność kobiet. Ta luka w wiedzy klinicznej stanowi istotne ograniczenie w ocenie pełnego profilu bezpieczeństwa leku w kontekście zdrowia reprodukcyjnego kobiet.¹²

Natomiast dostępne są dane z badania klinicznego oceniającego wpływ pregabaliny na ruchliwość plemników. W badaniu tym zdrowym mężczyznom podawano pregabalinę w dawce 600 mg na dobę. Po 3 miesiącach przyjmowania leku nie stwierdzono żadnego wpływu na ruchliwość plemników, co sugeruje brak negatywnego wpływu na ten parametr płodności męskiej.¹³

Interesujących danych dostarczają badania przedkliniczne:

• W badaniach na samicach szczura wykazano niekorzystny wpływ pregabaliny na rozród
• W badaniach na samcach szczura również zaobserwowano niekorzystny wpływ na rozród i rozwój

Należy jednak podkreślić, że znaczenie kliniczne tych obserwacji u ludzi nie zostało ustalone, a ekstrapolacja wyników badań na modelach zwierzęcych na populację ludzką wymaga ostrożności.¹⁴

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki przyjmujące pregabalinę

Biorąc pod uwagę powyższe dane, rekomenduje się następujące postępowanie kliniczne:

1. U kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest zalecenie stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres leczenia pregabaliną
2. Przed rozpoczęciem leczenia pregabaliną u kobiet w wieku rozrodczym należy rozważyć przeprowadzenie testu ciążowego
3. W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia pregabaliną, należy niezwłocznie poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku dla płodu
4. U kobiet w ciąży stosowanie pregabaliny powinno być ograniczone do przypadków, gdy korzyści dla matki zdecydowanie przewyższają ryzyko dla płodu
5. Kobietom karmiącym piersią należy przedstawić pełne informacje o potencjalnym ryzyku i korzyściach, aby umożliwić świadomą decyzję o kontynuacji karmienia piersią lub leczenia
6. Pacjentom zaniepokojonym wpływem leczenia pregabaliną na płodność należy przekazać dostępne dane kliniczne i przedkliniczne, podkreślając aktualne ograniczenia wiedzy w tym zakresie

Należy zawsze przeprowadzić szczegółową rozmowę z pacjentką, przedstawiając zarówno korzyści wynikające z leczenia, jak i potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem pregabaliny w okresie ciąży lub karmienia piersią. Decyzje terapeutyczne powinny być podejmowane indywidualnie, z uwzględnieniem sytuacji klinicznej pacjentki i aktualnej wiedzy medycznej.¹⁵