Właściwości farmakokinetyczne chlorowodorku lidokainy

Lidocaine Grindeks to produkt leczniczy zawierający 20 mg/ml chlorowodorku lidokainy w postaci roztworu do wstrzykiwań. Każda ampułka 5 ml zawiera 100 mg substancji czynnej. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę farmakokinetyczną tego leku.¹

Wchłanianie i dystrybucja

Wchłanianie lidokainy charakteryzuje się zmiennością zależną od trzech głównych czynników: wielkości zastosowanej dawki, drogi podania oraz perfuzji w miejscu aplikacji. Najwyższe stężenie leku w osoczu (około 1,5 µg/ml na 100 jednostek wstrzykniętych) obserwuje się po blokadzie nerwów międzyżebrowych. Natomiast wstrzyknięcie podskórne w obrębie brzucha skutkuje najmniejszym stężeniem w surowicy (około 0,5 µg/ml na 100 jednostek wstrzykniętych).²

W przypadku podania do przestrzeni nadtwardówkowej, absorpcja lidokainy przebiega w sposób całkowity i dwufazowy, z charakterystycznymi okresami półtrwania wynoszącymi odpowiednio około 9,3 minuty i 82 minuty. Warto podkreślić, że powolna absorpcja stanowi czynnik limitujący czas eliminacji lidokainy, co tłumaczy wolniejszy proces eliminacji po wstrzyknięciu nadtwardówkowym w porównaniu do podania dożylnego.³

Dystrybucja lidokainy charakteryzuje się objętością dystrybucji w stanie równowagi wynoszącą 91 litrów. Lek wiąże się z białkami osocza w 65%, głównie z kwasem alfa-1-glikoproteinowym.⁴

Lidokaina wykazuje zdolność do przenikania przez barierę łożyskową. Stężenie niezwiązanej lidokainy we krwi płodu jest identyczne jak w organizmie matki. Jednakże całkowite stężenie w osoczu płodu jest niższe niż u matki, co wynika z mniejszego stopnia wiązania z białkami u płodu.⁵

Metabolizm i eliminacja

Lidokaina podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, który stanowi główną drogę eliminacji leku z organizmu. Proces ten zachodzi przede wszystkim poprzez dealkilację do monoetyloglicynoksylidydu (MEGX), katalizowaną przez enzymy CYP1A2 oraz CYP3A4. Następnie MEGX metabolizowany jest do 2,6-dimetyloaniliny oraz ksylidydu glicyny (GX).⁶

W dalszym etapie przemian metabolicznych, 2,6-dimetyloanilina jest przekształcana przez enzym CYP2A6 do 4-hydroksy-2,6-dimetyloaniliny, która stanowi główny metabolit wydalanym z moczem. Metabolit ten jest wydalany w 80% w postaci koniugatu.⁷

Z punktu widzenia aktywności farmakologicznej metabolitów należy podkreślić, że MEGX wykazuje podobną do lidokainy zdolność wywoływania konwulsji, podczas gdy GX jest pozbawiony takiej aktywności. MEGX występuje w osoczu w stężeniach porównywalnych do stężeń związku macierzystego.⁸

Szybkość eliminacji lidokainy po podaniu dożylnym charakteryzuje się okresem półtrwania wynoszącym 1,5-2 godziny, natomiast dla metabolitu MEGX wynosi on 2,5 godziny.⁹

Ze względu na intensywny metabolizm lidokainy w wątrobie, parametry farmakokinetyczne leku są silnie uzależnione od stanu czynnościowego tego narządu.¹⁰

Farmakokinetyka w stanach patologicznych

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z niewydolnością wątroby okres półtrwania lidokainy może ulec znacznemu wydłużeniu, osiągając wartości dwukrotnie wyższe niż u osób zdrowych. Jest to bezpośrednim skutkiem upośledzenia metabolizmu wątrobowego leku.¹¹

Zaburzenia czynności nerek

Niewydolność nerek sama w sobie nie wpływa istotnie na podstawowe parametry farmakokinetyczne lidokainy. Jednakże może prowadzić do kumulacji metabolitów leku we krwi, co ma znaczenie kliniczne ze względu na potencjalną aktywność farmakologiczną niektórych z nich (np. MEGX).¹²

Parametry fizykochemiczne produktu

Lidocaine Grindeks w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 20 mg/ml to klarowny, bezbarwny lub jasnożółty płyn, bez widocznych cząstek. Charakteryzuje się pH w zakresie 5,0-7,0 oraz osmolalnością 0,310-0,340 Osmol/kg.¹³