Działania niepożądane leku Lenalidomide Medical Valley

Lenalidomid jest lekiem stosowanym w leczeniu różnych nowotworów hematologicznych, w tym szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych i chłoniaka z komórek płaszcza oraz chłoniaka grudkowego. Profil bezpieczeństwa lenalidomidu charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które mogą znacząco wpływać na bezpieczeństwo pacjenta oraz jakość życia podczas terapii.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu jest dobrze scharakteryzowany na podstawie licznych badań klinicznych z udziałem pacjentów z różnymi wskazaniami. Dane na temat działań niepożądanych pochodzą z badań kontrolowanych placebo oraz badań z aktywnym komparatorem, które umożliwiły dokładną ocenę bezpieczeństwa tego leku w różnych populacjach pacjentów.²

Najczęstsze działania niepożądane

W badaniach klinicznych dotyczących szpiczaka mnogiego najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi lenalidomidu (w monoterapii lub w skojarzeniu z deksametazonem) były: neutropenia, trombocytopenia, biegunka, zaparcia, zmęczenie, skurcze mięśni, gorączka, wysypka oraz niedokrwistość. Działania te występowały z różną częstością w zależności od wskazania i schematu leczenia.³

Ciężkie działania niepożądane

Do najcięższych działań niepożądanych lenalidomidu, które mogą zagrażać życiu pacjenta, należą:⁴

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
• Neutropenia 3. lub 4. stopnia
• Gorączka neutropeniczna
• Zapalenie płuc
• Niewydolność nerek (włączając postać ostrą)

W badaniu MCL-002 dotyczącym chłoniaka z komórek płaszcza zaobserwowano zwiększoną liczbę wczesnych zgonów, szczególnie u pacjentów z dużą masą guza. W ciągu pierwszych 20 tygodni terapii odnotowano 20% wczesnych zgonów w grupie przyjmującej lenalidomid w porównaniu do 7% w grupie kontrolnej.⁵

Działania niepożądane w poszczególnych wskazaniach

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: leczenie podtrzymujące po ASCT

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT), najczęściej obserwowano następujące działania niepożądane:⁶

• Neutropenia (60,8-79,0%)
• Zapalenie oskrzeli (47,4%)
• Biegunka (38,9-54,5%)
• Trombocytopenia (23,5-72,3%)
• Zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%)
• Skurcze mięśni (33,4%)
• Leukopenia (22,8-31,7%)

Ciężkie działania niepożądane w tej grupie pacjentów obejmowały: zapalenie płuc (10,6%) i zakażenie płuc (9,4%).⁷

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: leczenie skojarzone

W badaniu SWOG S0777 u pacjentów otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem obserwowano następujące ciężkie działania niepożądane częściej niż w przypadku stosowania lenalidomidu z deksametazonem:⁸

• Niedociśnienie tętnicze (6,5%)
• Zakażenie płuc (5,7%)
• Odwodnienie (5,0%)

Działania niepożądane występujące częściej w tym schemacie leczenia to przede wszystkim: zmęczenie (73,7%), neuropatia obwodowa (71,8%), trombocytopenia (57,6%), zaparcie (56,1%) i hipokalcemia (50,0%).⁹

U pacjentów leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu (Rd, Rd18), którzy nie kwalifikują się do przeszczepu, najczęstsze ciężkie działania niepożądane to zapalenie płuc (9,8%) i niewydolność nerek (6,3%).¹⁰

Zespoły mielodysplastyczne

U pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były: neutropenia (76,8%), trombocytopenia (46,4%), biegunka (34,8%), zaparcia (19,6%), nudności (19,6%), świąd (25,4%), wysypka (18,1%), zmęczenie (18,1%) oraz skurcze mięśni (16,7%).¹¹

Ciężkie działania niepożądane obserwowane w tej grupie pacjentów to: żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, neutropenia 3. lub 4. stopnia, gorączka neutropeniczna oraz trombocytopenia 3. lub 4. stopnia.¹²

Chłoniak z komórek płaszcza

U pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były: neutropenia (50,9%), niedokrwistość (28,7%), biegunka (22,8%), zmęczenie (21,0%), zaparcie (17,4%), gorączka (16,8%) i wysypka (włącznie z alergicznym zapaleniem skóry) (16,2%).¹³

Ciężkimi działaniami niepożądanymi, które występowały częściej u pacjentów otrzymujących lenalidomid, były: neutropenia (3,6%), zatorowość płucna (3,6%) i biegunka (3,6%).¹⁴

Chłoniak grudkowy

U pacjentów z uprzednio leczonym chłoniakiem grudkowym, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z rytuksymabem, najczęściej obserwowano następujące działania niepożądane: neutropenia (58,2%), biegunka (30,8%), leukopenia (28,8%), zaparcie (21,9%), kaszel (21,9%) i zmęczenie (21,9%).¹⁵

Ciężkimi działaniami niepożądanymi w tej grupie pacjentów były: gorączka neutropeniczna (2,7%), zatorowość płucna (2,7%) i zapalenie płuc (2,7%).¹⁶

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych lenalidomidu

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane lenalidomidu wraz z ich częstością występowania i nasileniem w poszczególnych wskazaniach. Działania niepożądane zostały przedstawione zgodnie z klasyfikacją układów i narządów oraz częstością występowania.<sup data-drug="Lenalidomide Medical Valley" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane obserwowane u pacjentów leczonych lenalidomidem zostały wymienione poniżej według klasyfikacji układów i narządów i częstości występowania. W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania, działania niepożądane są wymienione zgodnie ze zmniejszającą się ciężkością. Częstości zdefiniowano następująco: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (17

Szczególne grupy ryzyka i monitorowanie

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z dużą masą guza w przypadku chłoniaka z komórek płaszcza, gdyż w tej grupie obserwowano zwiększoną liczbę wczesnych zgonów. W ciągu pierwszych 20 tygodni terapii zmarło 20% pacjentów z dużą masą guza otrzymujących lenalidomid, w porównaniu do 7% w grupie kontrolnej.¹⁸

Ze względu na wysokie ryzyko hematologicznych działań niepożądanych, w szczególności neutropenii i trombocytopenii, konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi w trakcie leczenia lenalidomidem. Pacjenci powinni być również obserwowani pod kątem objawów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej ze względu na zwiększone ryzyko jej wystąpienia.¹⁹

Zalecenia dotyczące monitorowania bezpieczeństwa

W celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia poważnych działań niepożądanych podczas terapii lenalidomidem, zaleca się:²⁰

1. Regularne monitorowanie morfologii krwi, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia
2. Ocenę funkcji nerek przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia
3. Uważną obserwację pacjentów pod kątem objawów zakrzepicy żylnej i zatorowości płucnej
4. Monitorowanie pod kątem infekcji, szczególnie dróg oddechowych
5. Szczególną uwagę u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza z dużą masą guza

Większość działań niepożądanych występuje w początkowym okresie leczenia, szczególnie w pierwszych 16 tygodniach terapii lenalidomidem, dlatego w tym okresie zalecana jest zwiększona czujność i regularne wizyty kontrolne.²¹