Wpływ ketoprofenu na płodność, ciążę i laktację

Leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), w tym ketoprofen, wywierają istotny wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Lekarze muszą dysponować szczegółową wiedzą na temat tych zagadnień, aby właściwie doradzić pacjentkom w wieku rozrodczym, planującym ciążę, będącym w ciąży lub karmiącym piersią.¹

Wpływ na płodność

Stosowanie ketoprofenu, podobnie jak innych NLPZ, może prowadzić do osłabienia płodności u kobiet, dlatego nie zaleca się jego przyjmowania u pacjentek, które planują ciążę. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki, które mają trudności z zajściem w ciążę lub są poddawane diagnostyce w związku z niepłodnością – w takich przypadkach należy rozważyć odstawienie ketoprofenu.²

Stosowanie w ciąży

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Ketoprofen zasadniczo nie powinien być stosowany w pierwszym i drugim trymestrze ciąży. Mechanizm działania leku polegający na hamowaniu syntezy prostaglandyn może wywierać niekorzystny wpływ zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój zarodka lub płodu.³

Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko wystąpienia poronienia oraz wad rozwojowych u płodów matek przyjmujących inhibitory syntezy prostaglandyn we wczesnej ciąży. Szczególnie istotne jest zwiększone ryzyko rozwoju wad:

• układu sercowo-naczyniowego – wzrost bezwzględnego ryzyka z mniej niż 1% do około 1,5%⁴
• wytrzewienia jelit⁵

Ryzyko zwiększa się wraz ze wzrostem dawki oraz wydłużeniem czasu terapii.⁶ W badaniach na zwierzętach wykazano, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn wiąże się z:

• zwiększoną utratą przed- i poimplantacyjną zarodków
• zwiększoną śmiertelnością zarodków i płodów
• zwiększoną częstością występowania różnych wad rozwojowych, w tym dotyczących układu sercowo-naczyniowego⁷

Ketoprofenu nie należy stosować w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. W sytuacjach, gdy lek musi być zastosowany u kobiet starających się zajść w ciążę lub będących w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy podawać go w możliwie najmniejszej dawce przez możliwie najkrótszy czas.⁸

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie ketoprofenu w trzecim trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane.⁹ Wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn przyjmowane w tym okresie mogą wywierać szereg szkodliwych efektów zarówno na płód, jak i na matkę oraz noworodka.

Potencjalne zagrożenia dla płodu związane ze stosowaniem ketoprofenu w trzecim trymestrze ciąży obejmują:

• Toksyczne działanie na układ sercowo-płucny – może prowadzić do przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego i nadciśnienia płucnego¹⁰
• Zaburzenia czynności nerek – mogą postępować do niewydolności nerek z towarzyszącym małowodziem¹¹
• Zmiany hemodynamiczne w małym krążeniu nienarodzonego dziecka, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji dla funkcji oddechowej¹²

Zagrożenia dla matki i noworodka przy stosowaniu leku pod koniec ciąży to:

• Wydłużenie czasu krwawienia – działanie przeciwagregacyjne ketoprofenu może wystąpić nawet po zastosowaniu małych dawek¹³
• Zahamowanie skurczów macicy – prowadzące do opóźnienia lub przedłużenia porodu¹⁴

Stosowanie podczas karmienia piersią

Nie zaleca się stosowania ketoprofenu u kobiet karmiących piersią. W literaturze medycznej brakuje wystarczających danych dotyczących przenikania ketoprofenu do mleka kobiecego, co nakazuje zachowanie szczególnej ostrożności.¹⁵

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Lekarz prowadzący pacjentkę w wieku rozrodczym stosującą ketoprofen (Ketoflix 50 mg) powinien:

1. Przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący planów prokreacyjnych pacjentki
2. Poinformować kobiety planujące ciążę o możliwym negatywnym wpływie leku na płodność oraz zalecić odstawienie leku
3. Ostrzec pacjentki o bezwzględnym przeciwwskazaniu do stosowania leku w trzecim trymestrze ciąży
4. Rozważyć inne opcje terapeutyczne u kobiet w pierwszym i drugim trymestrze ciąży
5. W przypadku konieczności zastosowania leku u kobiet w pierwszym lub drugim trymestrze – zalecić najniższą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas
6. Zalecić odstawienie leku u kobiet karmiących piersią