Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie ibuprofenu w okresie ciąży, karmienia piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym wymaga od lekarza szczególnej uwagi ze względu na mechanizm działania leku związany z hamowaniem syntezy prostaglandyn. Ibuprofen FARMALIDER 20 mg/ml w postaci zawiesiny doustnej, podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, wymaga precyzyjnej oceny stosunku korzyści do ryzyka w tych szczególnych sytuacjach klinicznych.¹

Wpływ na ciążę

Hamowanie syntezy prostaglandyn przez ibuprofen może wywierać niekorzystny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko poronienia, wad rozwojowych układu sercowo-naczyniowego oraz wytrzewienia po zastosowaniu leków z tej grupy we wczesnym okresie ciąży.²

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że ryzyko bezwzględne malformacji sercowo-naczyniowych wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Istotne jest, że ryzyko to zwiększa się proporcjonalnie do dawki leku oraz czasu trwania terapii.³

Badania przedkliniczne

W badaniach na modelach zwierzęcych wykazano, że inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ibuprofen, zwiększają ryzyko utraty ciąży zarówno w fazie przed implantacją, jak i po implantacji zarodka. Ponadto u zwierząt otrzymujących te leki w okresie organogenezy obserwowano zwiększoną częstość występowania różnorodnych malformacji, w tym wad układu sercowo-naczyniowego.⁴

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Stosowanie ibuprofenu w pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie jest zalecane, chyba że istnieją jednoznaczne wskazania kliniczne przemawiające za podjęciem terapii. W takiej sytuacji należy stosować najniższą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.⁵

Ryzyko małowodzia

Istotne jest, że od 20. tygodnia ciąży stosowanie Ibuprofenu FARMALIDER może spowodować małowodzie wynikające z zaburzeń czynności nerek płodu. Komplikacja ta może wystąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia i zazwyczaj ustępuje po jego zakończeniu.⁶

U kobiet w ciąży powyżej 20. tygodnia, które przyjmują ibuprofen, należy rozważyć wdrożenie obserwacji przedporodowej w celu wykrycia małowodzia. W przypadku stwierdzenia tej patologii konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie podawania leku.⁷

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie Ibuprofenu FARMALIDER w trzecim trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na możliwe poważne działania niepożądane zarówno dla płodu, jak i matki.⁸

W trzecim trymestrze ciąży stosowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn może powodować następujące zagrożenia:

Zagrożenia dla płodu

• Działania toksyczne w obrębie układu krążenia płodu, obejmujące przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego oraz rozwój nadciśnienia płucnego⁹
• Zaburzenia czynności nerek, które mogą prowadzić do niewydolności nerek z towarzyszącym małowodziem¹⁰

Zagrożenia dla matki i noworodka

• Wydłużenie czasu krwawienia wskutek działania antyagregacyjnego, które może wystąpić nawet przy stosowaniu bardzo małych dawek¹¹
• Zahamowanie skurczów macicy prowadzące do opóźnienia lub wydłużenia porodu¹²

Wpływ na karmienie piersią

Ibuprofen i jego metabolity przenikają do mleka kobiecego, jednak ich stężenia są niewielkie. W dotychczasowych obserwacjach nie stwierdzono działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące ibuprofen. W związku z tym, przy krótkotrwałym stosowaniu ibuprofenu w zalecanych dawkach, przerywanie karmienia piersią zazwyczaj nie jest konieczne.¹³

Wpływ na płodność

Istnieją dowody naukowe wskazujące, że leki hamujące cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn mogą wywierać negatywny wpływ na płodność kobiet poprzez zaburzenia procesu jajeczkowania. Należy jednak zaznaczyć, że efekt ten jest odwracalny po odstawieniu leku.¹⁴

Zalecenia dla lekarzy

1. U kobiet planujących ciążę należy rozważyć alternatywne metody leczenia.
2. W przypadku konieczności zastosowania ibuprofenu w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy stosować najniższą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas.
3. Od 20. tygodnia ciąży należy prowadzić monitorowanie w kierunku małowodzia, a w przypadku jego wystąpienia – natychmiast przerwać leczenie.
4. Należy bezwzględnie unikać stosowania ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży.
5. Podczas karmienia piersią, przy krótkotrwałym stosowaniu ibuprofenu, zazwyczaj nie ma potrzeby przerywania laktacji.
6. Kobiety, które chcą zajść w ciążę, a mają wskazania do przewlekłego stosowania ibuprofenu, powinny być poinformowane o możliwym wpływie leku na płodność.