Właściwości farmakodynamiczne desloratadyny

Desloratadyna, składnik aktywny produktu Hitaxa Fast 5 mg, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwhistaminowych działających jako antagoniści receptora H1 (kod ATC: R06A X27). Jest to długo działający antagonista histaminy o selektywnej aktywności wobec obwodowych receptorów H1, pozbawiony działania uspokajającego, co stanowi istotną zaletę kliniczną.¹

Mechanizm działania

Po podaniu doustnym desloratadyna wykazuje wysoką selektywność w blokowaniu obwodowych receptorów histaminowych H1. Związane jest to z faktem, że substancja nie przenika do ośrodkowego układu nerwowego, co wyjaśnia brak działania sedatywnego.²

Badania in vitro udowodniły dodatkowe właściwości przeciwalergiczne desloratadyny, które obejmują:

• Hamowanie uwalniania cytokin prozapalnych takich jak IL-4, IL-6, IL-8 i IL-13 z ludzkich komórek tucznych i granulocytów zasadochłonnych³
• Inhibicję ekspresji adhezyjnej cząsteczki selektyny P na powierzchni komórek śródbłonka, co może ograniczać proces zapalny⁴

Należy zaznaczyć, że kliniczne znaczenie powyższych obserwacji nie zostało jeszcze w pełni potwierdzone.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Biorównoważność i tolerancja produktu

W badaniach klinicznych wykazano, że desloratadyna w postaci tabletki ulegającej rozpadowi w jamie ustnej (5 mg) jest biorównoważna z produktem w postaci konwencjonalnej tabletki zawierającej tę samą substancję czynną. Przekłada się to na identyczną skuteczność obu postaci farmaceutycznych.⁶ Produkt w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej był dobrze tolerowany przez pacjentów.⁷

Wpływ na układ krążenia

W przeprowadzonych badaniach klinicznych z zastosowaniem zwiększonych dawek nie stwierdzono istotnego wpływu desloratadyny na układ krążenia:

• W badaniu z podaniem do 20 mg desloratadyny dziennie przez 14 dni (dawka 4 razy większa od terapeutycznej) nie zaobserwowano statystycznie ani klinicznie istotnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy⁸
• Nawet przy dawce 45 mg na dobę (9-krotność dawki leczniczej) podawanej przez 10 dni, nie odnotowano wydłużenia odstępu QTc w zapisie EKG⁹

Interakcje lekowe

W badaniach interakcji z ketokonazolem i erytromycyną po podaniu wielokrotnym nie obserwowano klinicznie istotnych zmian stężenia desloratadyny w osoczu.¹⁰

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy i sprawność psychomotoryczną

Desloratadyna charakteryzuje się minimalnym przenikaniem do ośrodkowego układu nerwowego, co przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa w aspekcie funkcji poznawczych i motorycznych:

• W badaniach klinicznych po podaniu zalecanej dawki 5 mg na dobę, senność występowała nie częściej niż po zastosowaniu placebo¹¹
• Badania potwierdziły brak wpływu na sprawność psychoruchową przy dawce 7,5 mg podawanej raz na dobę¹²
• W specjalistycznych badaniach desloratadyna w dawce 5 mg nie wpływała na podstawowe umiejętności pilotowania, w tym na subiektywnie odczuwaną senność¹³

Interakcje z alkoholem

W farmakologicznych badaniach klinicznych wykazano, że jednoczesne podawanie desloratadyny z alkoholem:

• Nie nasila wywoływanych przez alkohol zaburzeń sprawności psychoruchowej¹⁴
• Nie zwiększa senności¹⁵
• Nie powoduje istotnych różnic w wynikach testów sprawności psychoruchowej w porównaniu do placebo, niezależnie od obecności alkoholu¹⁶

Skuteczność w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa

U pacjentów z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa (AZBN) desloratadyna skutecznie łagodziła takie objawy jak:

• Kichanie¹⁷
• Świąd i wydzielina z nosa¹⁸
• Świąd, łzawienie i zaczerwienienie oczu¹⁹
• Świąd podniebienia²⁰

Ważną zaletą kliniczną jest utrzymywanie się działania przeciwalergicznego przez pełne 24 godziny po podaniu pojedynczej dawki.²¹

Klasyfikacja alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa można sklasyfikować według następujących kryteriów:

1. Według czynnika wywołującego:
   • Sezonowe AZBN – występujące w określonych porach roku²²
   • Całoroczne AZBN – występujące przez cały rok²³
2. Według czasu trwania objawów:
   • Okresowe AZBN – objawy występujące krócej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż przez 4 tygodnie²⁴
   • Przewlekłe AZBN – objawy występujące przez 4 lub więcej dni w tygodniu i dłużej niż 4 tygodnie²⁵

Badania kliniczne potwierdziły, że desloratadyna skutecznie łagodzi objawy sezonowego AZBN, co udokumentowano za pomocą kwestionariusza oceniającego jakość życia pacjentów z zapaleniem błony śluzowej nosa i spojówek. Największą poprawę obserwowano w obszarze codziennej aktywności oraz realnych problemów życiowych ograniczanych przez objawy alergii.²⁶

Skuteczność w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej

Przewlekła pokrzywka idiopatyczna została przyjęta jako model kliniczny dla różnych stanów pokrzywkowych ze względu na podobną patofizjologię oraz łatwiejszą kwalifikację pacjentów do badań. Ponieważ uwalnianie histaminy jest kluczowym czynnikiem w patogenezie wszystkich typów pokrzywek, można oczekiwać, że desloratadyna będzie skuteczna również w łagodzeniu objawów innych rodzajów pokrzywek, zgodnie z rekomendacjami klinicznymi.²⁷

W dwóch 6-tygodniowych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z przewlekłą pokrzywką idiopatyczną, desloratadyna wykazała istotną skuteczność terapeutyczną:

• Skutecznie łagodziła świąd²⁸
• Zmniejszała rozmiar i liczbę zmian pokrzywkowych²⁹
• Wykazywała działanie utrzymujące się przez pełny 24-godzinny odstęp między dawkami³⁰

Złagodzenie świądu o ponad 50% obserwowano u 55% pacjentów leczonych desloratadyną w porównaniu do zaledwie 19% pacjentów otrzymujących placebo.³¹ Ponadto, terapia desloratadyną znacząco poprawiała jakość snu i funkcjonowanie pacjentów w ciągu dnia, co oceniano za pomocą czteropunktowej skali.³²

Należy zaznaczyć, że w badaniach nad przewlekłą pokrzywką idiopatyczną wykluczono niewielką grupę pacjentów nieodpowiadających na leczenie lekami przeciwhistaminowymi.³³

Skuteczność u dzieci i młodzieży

W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży w wieku 12-17 lat nie wykazano jednoznacznie skuteczności desloratadyny w postaci tabletek.³⁴ Dlatego stosowanie produktu w tej grupie wiekowej powinno opierać się na indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka przez lekarza prowadzącego.