Właściwości farmakokinetyczne
Gebetil (0,64 mg + 1 mg)/g

Właściwości farmakokinetyczne leku Gebetil

Gebetil to maść zawierająca w swoim składzie dwie substancje czynne: betametazonu dipropionian (0,64 mg/g, co odpowiada 0,5 mg betametazonu) oraz gentamycynę (1 mg/g, w postaci 1,67 mg gentamycyny siarczanu). Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych obu składników aktywnych tego preparatu.¹

Ogólna charakterystyka farmakokinetyki miejscowych glikokortykosteroidów

Farmakokinetyka glikokortykosteroidów stosowanych miejscowo po wchłonięciu przez skórę wykazuje podobieństwo do farmakokinetyki tych samych substancji podawanych ogólnoustrojowo. Oznacza to, że po przeniknięciu przez barierę skórną, betametazon podlega podobnym procesom dystrybucji, metabolizmu i eliminacji jak w przypadku podania systemowego.²

Wchłanianie substancji czynnych

Wchłanianie betametazonu dipropionianu

Stopień przezskórnego wchłaniania miejscowo aplikowanego betametazonu dipropionianu jest uzależniony od wielu czynników, które można usystematyzować w następujący sposób:³

• Podłoże produktu leczniczego – rodzaj zastosowanej postaci farmaceutycznej ma istotny wpływ na penetrację substancji czynnej przez skórę
• Stan skóry – zmiany chorobowe mogą znacząco zwiększać wchłanianie
• Stosowanie opatrunków okluzyjnych – tego typu opatrunki istotnie zwiększają przezskórne wchłanianie miejscowych kortykosteroidów

Betametazonu dipropionian wchłania się przez nieuszkodzoną skórę, jednak stany zapalne skóry i/lub inne dermatozy mogą znacząco zwiększać przezskórną penetrację substancji czynnej. Szczególnie silny efekt zwiększający wchłanianie mają opatrunki okluzyjne.⁴

W badaniach klinicznych na pacjentach z łuszczycą lub wypryskiem atopowym zaobserwowano przemijające zmniejszenie stężenia kortyzolu w osoczu, jednak tylko w przypadku stosowania ponad 60 g maści zawierającej gentamycynę i betametazon na dobę. Efekt ten występował przy aplikacji na duże powierzchnie ciała przez okres 4 tygodni.⁵

Wchłanianie gentamycyny siarczanu

Metabolizm antybiotyków stosowanych miejscowo po absorpcji przezskórnej przebiega według podobnego schematu jak w przypadku antybiotyków podawanych pozajelitowo.⁶

Dla porównania, po domięśniowym podaniu 1 mg gentamycyny na kg masy ciała, średnie maksymalne stężenie gentamycyny w osoczu osiąga wartość 3,5-6,4 mg/L po 30-60 minutach. Okres półtrwania gentamycyny w pierwszej fazie wynosi około 2 godzin (w ciągu pierwszych 8-12 godzin), następnie substancja jest powoli uwalniana z głębokich kompartmentów z okresem półtrwania wynoszącym 100-150 godzin.⁷

W przypadku miejscowego stosowania produktów zawierających gentamycynę, szybkość wchłaniania przez nieuszkodzoną skórę wynosi:⁸

• około 2% nałożonej ilości z 0,1% kremu
• około 0,5% z 0,1% maści

W przypadku ran, wchłanianie gentamycyny jest znacznie wyższe i wynosi średnio:⁹

• 6,9 μg gentamycyny na cm² powierzchni rany z kremu
• 1,5 μg gentamycyny na cm² powierzchni rany z maści

Takie dawki substancji czynnej mogą prowadzić do stężeń w surowicy do 1 μg/mL, co stanowi około 10% minimalnego stężenia toksycznego. Szczególnie wysokie stężenia odnotowano w przypadku oparzeń – po miejscowym leczeniu gentamycyną stwierdzono stężenia w surowicy od 3 do 4,3 μg/mL.¹⁰

Dystrybucja, metabolizm i eliminacja

Betametazonu dipropionian – proces farmakokinetyczny

Glikokortykosteroidy, w tym betametazon, charakteryzują się następującymi właściwościami farmakokinetycznymi:¹¹

• Wiązanie z białkami osocza – występuje w różnym stopniu w zależności od konkretnego glikokortykosteroidu
• Metabolizm – zachodzi głównie w wątrobie
• Eliminacja – następuje zwykle przez nerki

Badania na gryzoniach, którym podawano betametazonu dipropionian dożylnie, wykazały, że substancja ta i jej metabolity są wydalane z kałem. Świadczy to o metabolizmie wątrobowym i wydalaniu z żółcią. Jako główne metabolity zidentyfikowano betametazonu 17-propionian i 6β-hydroksybetametazonu 17-propionian.¹²

Gentamycyna – eliminacja

Wydalanie gentamycyny odbywa się wyłącznie przez nerki w mechanizmie przesączania kłębuszkowego. Substancja jest wydalana w niezmienionej, biologicznie aktywnej postaci, co oznacza, że nie ulega istotnym przemianom metabolicznym w organizmie.¹³

Tabela właściwości farmakokinetycznych składników leku Gebetil