Właściwości farmakokinetyczne metforminy

Preparat Formetic zawiera 850 mg chlorowodorku metforminy (co odpowiada 662,8 mg metforminy) w postaci tabletek powlekanych. Farmakokinetyka tego leku obejmuje szereg procesów, które determinują jego działanie terapeutyczne i profil bezpieczeństwa.¹

Wchłanianie metforminy

Po doustnym podaniu chlorowodorku metforminy, maksymalne stężenie leku w osoczu (Cmax) osiągane jest po około 2,5 godzinach (tmax). Całkowita biodostępność dawek 500-850 mg chlorowodorku metforminy w tabletkach powlekanych wynosi około 50-60% u osób zdrowych. Istotny jest fakt, że około 20-30% doustnie podanego leku wydalane jest z kałem w formie niezmienionej.²

Wchłanianie metforminy charakteryzuje się nielinearną farmakokinetyką i jest niecałkowite. Przy standardowych dawkach i schematach dawkowania, stan równowagi stężeń w osoczu ustala się po 24-48 godzinach, osiągając wartości zwykle poniżej 1 mikrograma/ml. W badaniach klinicznych maksymalne stężenie metforminy w osoczu (Cmax) nie przekracza 5 mikrogramów/ml, nawet przy stosowaniu maksymalnych dawek terapeutycznych.³

Wpływ pokarmu na farmakokinetykę

Obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym ma istotny wpływ na absorpcję metforminy. Podanie dawki 850 mg chlorowodorku metforminy wraz z posiłkiem powoduje zmniejszenie stężenia maksymalnego w osoczu o 40%, redukcję AUC (powierzchni pod krzywą) o 25% oraz wydłużenie czasu osiągnięcia stężenia maksymalnego o 35 minut. Kliniczne znaczenie tych zmian nie zostało jednoznacznie określone.⁴

Dystrybucja metforminy

Wiązanie metforminy z białkami osocza jest nieznaczne i nie ma istotnego znaczenia klinicznego. Lek wykazuje zdolność przenikania do erytrocytów, gdzie osiąga stężenie maksymalne niższe niż w osoczu, ale w podobnym czasie. Krwinki czerwone stanowią prawdopodobnie drugi kompartment dystrybucji metforminy. Średnia objętość dystrybucji (Vd) waha się od 63 do 276 litrów, co wskazuje na dobrą penetrację leku do tkanek.⁵

Metabolizm metforminy

Metformina charakteryzuje się brakiem metabolizmu w organizmie człowieka. Lek jest wydalany w moczu w stanie niezmienionym, bez tworzenia metabolitów. Ta cecha farmakokinetyczna minimalizuje ryzyko interakcji metabolicznych z innymi lekami.⁶

Eliminacja metforminy

Klirens nerkowy metforminy wynosi ponad 400 ml/min, co świadczy o tym, że lek jest eliminowany zarówno przez przesączanie kłębuszkowe, jak i wydzielanie kanalikowe. Po podaniu doustnym rzeczywisty okres półtrwania leku wynosi około 6,5 godziny. W przypadku zaburzeń czynności nerek klirens nerkowy metforminy zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny, prowadząc do wydłużenia okresu półtrwania w końcowej fazie eliminacji i zwiększenia stężenia leku w osoczu.^{400 ml/min, co wskazuje na to, iż metformina jest wydalana w wyniku przesączania kłębuszkowego i wydzielania kanalikowego. Po podaniu doustnym rzeczywisty okres półtrwania wynosi około 6,5 godziny. W przypadku zaburzonej czynności nerek klirens nerkowy zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny, tak więc okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji ulega wydłużeniu, prowadząc do zwiększenia stężenia metforminy w osoczu.”>7}

Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej

Badania farmakokinetyczne z udziałem dzieci i młodzieży wykazały pewne różnice w porównaniu do dorosłych pacjentów:

• Po pojedynczym podaniu dawki 500 mg chlorowodorku metforminy, parametry farmakokinetyczne u dzieci są zbliżone do tych obserwowanych u zdrowych osób dorosłych.⁸
• Po wielokrotnym podaniu dawki 500 mg chlorowodorku metforminy dwa razy na dobę przez 7 dni u dzieci, obserwowano maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) oraz AUC0-t mniejsze odpowiednio o 33% i 40% w porównaniu z grupą osób dorosłych przyjmujących analogiczne dawki przez 14 dni.⁹

Warto podkreślić, że ze względu na indywidualne dostosowywanie dawkowania na podstawie stężenia glukozy we krwi, obserwowane różnice farmakokinetyczne u dzieci nie mają istotnego znaczenia klinicznego.¹⁰

Parametry farmakokinetyczne metforminy