Interakcje leku
Fluoxetine Vitabalans 20 mg
Fluoksetyna, jako silny inhibitor CYP2D6, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza ze względu na długi okres półtrwania jej i norfluoksetyny (do 5 tygodni). Przeciwwskazane jest łączenie fluoksetyny z nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO (np. iproniazyd) ze względu na ryzyko ciężkiego zespołu serotoninowego objawiającego się hipertermią, sztywnością mięśni, miokloniami i niestabilnością układu autonomicznego. Zaleca się zachowanie odstępu 2 tygodni po odstawieniu MAOI przed rozpoczęciem fluoksetyny oraz 5 tygodni po zakończeniu fluoksetyny przed włączeniem MAOI. Ponadto, fluoksetyna jest przeciwwskazana w skojarzeniu z metoprololem u pacjentów z niewydolnością serca z powodu ryzyka nadmiernej bradykardii oraz z tamoksyfenem, gdyż obniża stężenie aktywnego metabolitu tamoksyfenu (endoksyfenu) o 65-75%, co może zmniejszać skuteczność leczenia onkologicznego.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Fluoksetyna, jako silny inhibitor enzymu CYP2D6, może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami. W rozważaniach dotyczących interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych należy uwzględnić długi okres półtrwania fluoksetyny i norfluoksetyny, co ma szczególne znaczenie przy zmianie terapii na inny lek przeciwdepresyjny.1
Skojarzenia przeciwwskazane
Nieselektywne nieodwracalne inhibitory monoaminooksydazy (MAOI) (np. iproniazyd) – stosowanie fluoksetyny w skojarzeniu z tymi lekami jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia ciężkich, zagrażających życiu reakcji. U pacjentów przyjmujących inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) w skojarzeniu z nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy (MAOI) opisywano przypadki ciężkich reakcji niepożądanych, czasem prowadzących do zgonu. Objawy tych interakcji mogą przypominać zespół serotoninowy lub złośliwy zespół neuroleptyczny i obejmują: hipertermię, sztywność mięśni, mioklonie, niestabilność układu autonomicznego z możliwością szybkich wahań parametrów życiowych oraz zmiany stanu psychicznego.2
Ze względu na długi okres działania inhibitorów MAO i fluoksetyny, należy zachować odpowiedni odstęp czasowy między terapiami:3
- Leczenie fluoksetyną należy rozpocząć 2 tygodnie po odstawieniu nieselektywnego nieodwracalnego inhibitora MAO
- Po zakończeniu leczenia fluoksetyną należy odczekać co najmniej 5 tygodni przed rozpoczęciem stosowania nieselektywnego nieodwracalnego inhibitora MAO
Metoprolol stosowany w niewydolności serca – skojarzone stosowanie jest przeciwwskazane, ponieważ fluoksetyna może hamować metabolizm metoprololu, zwiększając ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym nadmiernej bradykardii.4
Skojarzenia niezalecane
Tamoksyfen – fluoksetyna jako silny inhibitor CYP2D6 może obniżać stężenie endoksyfenu (jednej z bardziej aktywnych postaci tamoksyfenu) o 65-75%. Może to prowadzić do obniżenia skuteczności tamoksyfenu w leczeniu nowotworów. Jeżeli to możliwe, należy unikać jednoczesnego podawania fluoksetyny z tamoksyfenem.5
Inhibitory MAO-A (w tym linezolid i chlorek metylotioniny) – jednoczesne stosowanie może prowadzić do zespołu serotoninowego, objawiającego się biegunką, tachykardią, poceniem, drżeniem, splątaniem lub śpiączką. Jeśli nie można uniknąć jednoczesnego stosowania, należy monitorować stan kliniczny pacjenta i rozpocząć leczenie od niższych dawek.6
Mekwitazyna – fluoksetyna może hamować metabolizm mekwitazyny, zwiększając ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym wydłużenia odstępu QT.7
Interakcje z alkoholem
W badaniach klinicznych nie wykazano, aby fluoksetyna zwiększała stężenie alkoholu we krwi lub nasilała jego działanie.8 Jednak podczas leczenia selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), w tym fluoksetyną, nie zaleca się spożywania alkoholu.9
Chociaż nie wykazano farmakokinetycznej interakcji, jednoczesne stosowanie alkoholu i fluoksetyny może:
- Nasilać sedację i zaburzenia psychomotoryczne
- Potencjalnie zwiększać ryzyko zaburzeń funkcji wątroby
- Nasilać niektóre działania niepożądane leku, takie jak zawroty głowy, senność czy problemy z koncentracją
Skojarzenia wymagające zachowania ostrożności
Fenytoina – obserwowano zmiany stężenia leku we krwi podczas jednoczesnego stosowania z fluoksetyną. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas dostosowywania dawki i monitorowanie stanu klinicznego pacjenta.10
Leki serotoninergiczne (lit, tramadol, tryptany, buprenorfina, tryptofan, selegilina, ziele dziurawca) – jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko łagodnego zespołu serotoninowego. Zaleca się ostrożność, dokładniejsze i częstsze monitorowanie stanu klinicznego pacjenta.11
Leki wydłużające odstęp QT – nie przeprowadzono specyficznych badań interakcji między fluoksetyną a lekami wydłużającymi odstęp QT, jednak nie można wykluczyć działania addytywnego. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z:12
- lekami antyarytmicznymi klasy IA i III
- lekami przeciwpsychotycznymi (np. pochodne fenotiazyny, pimozyd, haloperydol)
- trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi
- niektórymi antybiotykami (np. sparfloksacyna, moksyfloksacyna, erytromycyna dożylna, pentamidyna)
- lekami przeciwmalarycznymi, szczególnie halofantryną
- określonymi lekami przeciwhistaminowymi (astemizol, mizolastyna)
Leki wpływające na hemostazę (doustne leki przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe w tym aspiryna i NLPZ) – stosowanie z fluoksetyną może zwiększać ryzyko krwawienia. Podczas stosowania doustnych leków przeciwzakrzepowych należy częściej monitorować wskaźnik INR i dostosowywać dawkowanie zarówno w trakcie leczenia fluoksetyną, jak i po jej odstawieniu.13
Cyproheptadyna – istnieją pojedyncze doniesienia o zmniejszeniu działania przeciwdepresyjnego fluoksetyny podczas jednoczesnego stosowania z cyproheptadyną.14
Leki wywołujące hiponatremię – jednoczesne stosowanie fluoksetyny z lekami, które mogą powodować hiponatremię (np. leki moczopędne, desmopresyna, karbamazepina, okskarbazepina) może zwiększać ryzyko jej wystąpienia.15
Leki obniżające próg pobudliwości drgawkowej – fluoksetyna może powodować napady padaczkowe jako działanie niepożądane. Stosowanie z innymi lekami, które obniżają próg drgawkowy, może zwiększać to ryzyko. Do takich leków należą:16
- kwas trichlorooctowy (TCA)
- inne selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
- pochodne fenotiazyny i butyrofenonu
- meflochina, chlorochina
- bupropion, tramadol
Inne leki metabolizowane przez CYP2D6 – fluoksetyna, jako silny inhibitor CYP2D6, może wpływać na farmakokinetykę leków metabolizowanych przez ten enzym. Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym:17
- flekainid, propafenon i nebiwolol
- atomoksetyna
- karbamazepina
- trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
- rysperydon
Leczenie tymi preparatami należy rozpoczynać od niskich dawek lub dostosowywać dawkę do dolnej granicy zakresu terapeutycznego. Należy pamiętać, że interakcje mogą wystąpić również w przypadku, gdy fluoksetyna była stosowana w ciągu ostatnich 5 tygodni przed rozpoczęciem terapii innym lekiem, ze względu na długi okres półtrwania fluoksetyny i jej metabolitu.
Tabela interakcji
| Grupa leków/Substancja | Rodzaj interakcji | Efekt kliniczny | Poziom istotności | Zalecenia |
|---|---|---|---|---|
| Nieselektywne nieodwracalne inhibitory MAO (np. iproniazyd) | Farmakodynamiczna | Zespół serotoninowy, hipertermia, sztywność mięśni, mioklonie, niestabilność układu autonomicznego, zmiany stanu psychicznego | Bardzo wysoki | Przeciwwskazane. Odczekać 2 tygodnie po odstawieniu MAOI przed rozpoczęciem fluoksetyny; odczekać 5 tygodni po odstawieniu fluoksetyny przed rozpoczęciem MAOI |
| Metoprolol w niewydolności serca | Farmakokinetyczna | Zwiększone ryzyko działań niepożądanych metoprololu, w tym bradykardii | Bardzo wysoki | Przeciwwskazane |
| Tamoksyfen | Farmakokinetyczna | Obniżenie stężenia aktywnego metabolitu tamoksyfenu (endoksyfenu) o 65-75%, potencjalne zmniejszenie skuteczności w leczeniu nowotworów | Wysoki | Niezalecane |
| Alkohol | Farmakodynamiczna | Brak bezpośredniego wpływu na stężenie alkoholu, ale potencjalne nasilenie działań sedatywnych | Umiarkowany | Niezalecane |
| Inhibitory MAO-A (linezolid, błękit metylenowy) | Farmakodynamiczna | Ryzyko zespołu serotoninowego (biegunka, tachykardia, pocenie, drżenie, splątanie) | Wysoki | Niezalecane; jeśli konieczne – stosować niższe dawki i ścisłe monitorowanie |
| Mekwitazyna | Farmakokinetyczna | Zwiększone ryzyko działań niepożądanych mekwitazyny, w tym wydłużenia odstępu QT | Wysoki | Niezalecane |
| Leki serotoninergiczne (lit, tramadol, tryptany, buprenorfina, tryptofan, selegilina, ziele dziurawca) | Farmakodynamiczna | Ryzyko łagodnego zespołu serotoninowego | Umiarkowany | Ostrożność, częstsze monitorowanie stanu pacjenta |
| Leki wydłużające odstęp QT (leki antyarytmiczne kl. IA i III, niektóre leki przeciwpsychotyczne, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, niektóre antybiotyki) | Farmakodynamiczna | Addytywny efekt wydłużenia odstępu QT | Umiarkowany | Ostrożność, monitorowanie EKG |
| Leki wpływające na hemostazę (antykoagulanty, leki przeciwpłytkowe, NLPZ) | Farmakodynamiczna | Zwiększone ryzyko krwawienia | Umiarkowany | Częstsze monitorowanie INR, dostosowanie dawki w trakcie i po zakończeniu leczenia fluoksetyną |
| Fenytoina | Farmakokinetyczna | Zmiany stężenia fenytoiny we krwi | Umiarkowany | Ostrożność, monitorowanie stężenia leku, dostosowanie dawki |
| Cyproheptadyna | Farmakodynamiczna | Potencjalne osłabienie działania przeciwdepresyjnego fluoksetyny | Niski | Obserwacja skuteczności leczenia przeciwdepresyjnego |
| Leki wywołujące hiponatremię (diuretyki, desmopresyna, karbamazepina, okskarbazepina) | Farmakodynamiczna | Zwiększone ryzyko hiponatremii | Umiarkowany | Monitorowanie stężenia sodu w surowicy |
| Leki obniżające próg drgawkowy (TCA, SSRI, fenotiazyny, butyrofenony, meflochina, chlorochina, bupropion, tramadol) | Farmakodynamiczna | Zwiększone ryzyko drgawek | Umiarkowany | Ostrożność, obserwacja pod kątem objawów neurologicznych |
| Leki metabolizowane przez CYP2D6 o wąskim indeksie terapeutycznym (flekainid, propafenon, nebiwolol) | Farmakokinetyczna | Zwiększone stężenie i ryzyko toksyczności tych leków | Wysoki | Redukcja dawki, monitorowanie stężenia leku i objawów toksyczności |
| Inne leki metabolizowane przez CYP2D6 (atomoksetyna, karbamazepina, TCA, rysperydon) | Farmakokinetyczna | Zwiększone stężenie tych leków | Umiarkowany | Rozpoczynanie leczenia od niskich dawek, dostosowanie dawki |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania