Właściwości farmakodynamiczne
Esopol 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne esomeprazolu

Esomeprazol należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02BC05). Jest to S-izomer omeprazolu, wykazujący specyficzne działanie hamujące na pompę protonową w komórkach okładzinowych błony śluzowej żołądka, co prowadzi do zmniejszenia wydzielania kwasu solnego. Zarówno izomer S, jak i R omeprazolu charakteryzują się podobnymi właściwościami farmakodynamicznymi.¹

Mechanizm działania

Esomeprazol jako słaba zasada osiąga znaczące stężenie w środowisku kwaśnym kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych żołądka. W tym miejscu ulega przekształceniu do formy aktywnej, która hamuje działanie enzymu H+K+-ATP-azy (pompy protonowej). Proces ten prowadzi do zahamowania zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu solnego w żołądku.²

Działanie na wydzielanie kwasu żołądkowego

U pacjentów z objawami choroby refluksowej przełyku, po 5-dniowej terapii esomeprazolem w dawce 20 mg lub 40 mg podawanym doustnie, pH żołądkowe utrzymuje się powyżej 4 odpowiednio przez 13 i 17 godzin w ciągu doby. Efekt ten jest niezależny od drogi podania leku (doustnej czy dożylnej). Wykazano istnienie korelacji między hamowaniem wydzielania kwasu a ekspozycją na esomeprazol podany doustnie, przy czym parametrem zastępczym dla stężeń w osoczu jest AUC.³

Badania na zdrowych ochotnikach wykazały, że po podaniu 80 mg esomeprazolu we wlewie trwającym 30 minut, a następnie kontynuowaniu leczenia ciągłym wlewem dożylnym w dawce 8 mg/godzinę przez 23,5 godziny, pH w żołądku powyżej 4 utrzymywało się średnio przez 21 godzin, a pH powyżej 6 przez 11-13 godzin w okresie 24-godzinnej obserwacji.⁴

Efekty terapeutyczne hamowania wydzielania kwasu

Leczenie refluksowego zapalenia przełyku esomeprazolem w dawce 40 mg raz na dobę podawanym doustnie przynosi zagojenie zmian u około 78% pacjentów po 4 tygodniach terapii. Wydłużenie leczenia do 8 tygodni zwiększa odsetek wyleczeń do 93%.⁵

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo u pacjentów z potwierdzonym endoskopowo krwawieniem z wrzodu żołądka (klasyfikacja Forrest: Ia – 9%, Ib – 43%, IIa – 38%, IIb – 10%) wykazano skuteczność esomeprazolu w zapobieganiu ponownemu krwawieniu. Pacjenci po wykonaniu hemostazy endoskopowej otrzymywali esomeprazol w dawce 80 mg we wlewie trwającym 30 minut, a następnie wlew ciągły 8 mg/godzinę przez 72 godziny lub placebo. Po tym okresie wszyscy pacjenci otrzymywali esomeprazol doustnie w dawce 40 mg przez kolejne 27 dni. Ponowne krwawienie w ciągu pierwszych 3 dni wystąpiło u 5,9% pacjentów leczonych esomeprazolem w porównaniu do 10,3% w grupie placebo. W 30-dniowej obserwacji odsetki te wynosiły odpowiednio 7,7% vs 13,6%.⁶

Inne efekty związane z hamowaniem wydzielania kwasu

Podczas leczenia lekami przeciwwydzielniczymi obserwuje się zwiększenie stężenia gastryny w surowicy, co stanowi fizjologiczną odpowiedź na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Dodatkowo stwierdza się zwiększenie stężenia chromograniny A (CgA) spowodowane zmniejszeniem kwaśności wewnątrzżołądkowej.⁷

Zwiększone stężenie CgA może zakłócać wyniki badań diagnostycznych w kierunku guzów neuroendokrynnych. Dostępne dane wskazują, że leczenie inhibitorami pompy protonowej należy przerwać w okresie od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA, co pozwala na powrót poziomu tego markera do zakresu referencyjnego.⁸

U niektórych pacjentów długotrwale przyjmujących esomeprazol doustnie zaobserwowano zwiększenie liczby komórek ECL (enterochromaffinopodobnych), co prawdopodobnie jest związane ze zwiększonym stężeniem gastryny w surowicy.⁹

Długotrwała terapia produktami leczniczymi hamującymi wydzielanie kwasu żołądkowego może prowadzić do nieznacznego wzrostu częstości występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te mają jednak charakter łagodny, stanowią fizjologiczną konsekwencję znacznego zahamowania wydzielania kwasu i wydają się być przemijające.¹⁰

Zmniejszenie kwaśności soku żołądkowego, niezależnie od czynnika, który je wywołuje (w tym stosowanie inhibitorów pompy protonowej), sprzyja zwiększeniu ilości fizjologicznej flory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym. W związku z tym, terapia inhibitorami pompy protonowej może nieznacznie zwiększać ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami z rodzaju Salmonella i Campylobacter, a u pacjentów hospitalizowanych prawdopodobnie także bakteriami Clostridium difficile.¹¹

Właściwości farmakodynamiczne u dzieci i młodzieży

Ocenę skuteczności i bezpieczeństwa esomeprazolu u dzieci przeprowadzono w kilku badaniach klinicznych:

• W badaniu kontrolowanym placebo u 98 pacjentów w wieku 1-11 miesięcy z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi GERD (choroby refluksowej przełyku), esomeprazol podawano doustnie w dawce 1 mg/kg masy ciała raz na dobę przez dwa tygodnie (faza otwarta), a 80 pacjentów kontynuowało leczenie przez dodatkowe 4 tygodnie (faza podwójnie zaślepiona). Nie wykazano istotnej różnicy między grupą placebo a esomeprazolu w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego, którym był czas do zaprzestania terapii z powodu nasilenia objawów.¹²
• W badaniu kontrolowanym placebo u 52 pacjentów w wieku poniżej 1 miesiąca z objawami GERD, esomeprazol podawano doustnie w dawce 0,5 mg/kg masy ciała raz na dobę przez minimum 10 dni. Nie wykazano istotnej różnicy między grupą placebo a esomeprazolu w odniesieniu do głównego punktu końcowego, którym była zmiana częstości występowania objawów GERD względem stanu wyjściowego.¹³

Badania u dzieci wykazały, że esomeprazol w dawkach 0,5 mg/kg masy ciała u dzieci poniżej 1 miesiąca oraz 1,0 mg/kg masy ciała u dzieci w wieku 1-11 miesięcy skutecznie zmniejsza średni odsetek czasu, w którym pH wewnątrz przełyku utrzymuje się na poziomie poniżej 4. Profil bezpieczeństwa u dzieci był porównywalny do obserwowanego u dorosłych.¹⁴

W długoterminowym badaniu u dzieci z objawami GERD (w wieku od poniżej 1 roku do 17 lat) leczonych inhibitorami pompy protonowej, u 61% badanych stwierdzono niewielkiego stopnia hiperplazję komórek ECL. Zmiana ta nie miała istotności klinicznej i nie obserwowano rozwoju zanikowego nieżytu żołądka ani guzów rakowiaka.¹⁵