Właściwości farmakodynamiczne leku Esomeprazole Genoptim

Ezomeprazol należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeznaczonych do leczenia zaburzeń związanych z kwasem, sklasyfikowanych jako inhibitory pompy protonowej (IPP), o kodzie ATC: A02BC05. Jako S-izomer omeprazolu, wykazuje działanie zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku poprzez wysoce specyficzny mechanizm działania. Warto podkreślić, że właściwości farmakodynamiczne obu izomerów (R i S) omeprazolu są podobne.¹

Mechanizm działania

Ezomeprazol jako słaba zasada osiąga wysokie stężenie w środowisku silnie kwaśnym, jakim są kanaliki wydzielnicze komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka. W tym środowisku ulega przekształceniu do postaci aktywnej, która hamuje aktywność enzymu H+/K+ – ATP-azy, znanego jako pompa protonowa. Ten specyficzny mechanizm działania prowadzi do zahamowania zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu solnego w żołądku.²

Efekty farmakodynamiczne

Badania kliniczne wykazały, że u pacjentów z objawami choroby refluksowej przełyku po 5-dniowej terapii ezomeprazolem podawanym doustnie w dawce 20 mg lub 40 mg, wartość pH w żołądku utrzymuje się powyżej 4 odpowiednio przez średnio 13 i 17 godzin w ciągu doby. Efekt ten obserwuje się niezależnie od drogi podania leku (doustnie czy dożylnie).³

Wykazano istotną zależność pomiędzy hamowaniem wydzielania kwasu a ekspozycją na ezomeprazol, wykorzystując jako parametr zastępczy pole pod krzywą stężenia w czasie (AUC) po podaniu doustnym leku.⁴

Badania u zdrowych ochotników, którym podawano 80 mg ezomeprazolu we wlewie trwającym 30 minut, a następnie kontynuowano leczenie ciągłym wlewem dożylnym w dawce 8 mg/godzinę przez 23,5 godziny, wykazały, że pH w żołądku powyżej 4 utrzymywało się średnio przez 21 godzin, a pH powyżej 6 przez 11-13 godzin w ciągu 24-godzinnej obserwacji.⁵

Skuteczność kliniczna

Refluksowe zapalenie przełyku

Skuteczność terapeutyczna ezomeprazolu została potwierdzona w badaniach klinicznych, które wykazały, że u pacjentów leczonych doustnie dawką 40 mg, wygojenie zmian związanych z refluksowym zapaleniem przełyku nastąpiło u około 78% pacjentów po 4 tygodniach, a u 93% pacjentów po 8 tygodniach terapii.⁶

Krwawienie z wrzodu żołądka

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo, pacjentów z potwierdzonym endoskopowo krwawieniem z wrzodu żołądka zakwalifikowanym według skali Forrest jako:

• Ia – 9% pacjentów
• Ib – 43% pacjentów
• IIa – 38% pacjentów
• IIb – 10% pacjentów

Badani zostali zrandomizowani do grupy otrzymującej ezomeprazol w roztworze do wlewów dożylnych (n=375) lub do grupy placebo (n=389). Po endoskopowym zatrzymaniu krwawienia, pacjenci w grupie aktywnej otrzymywali 80 mg ezomeprazolu we wlewie dożylnym trwającym 30 minut, a następnie w dawce 8 mg/godzinę przez 72 godziny. Grupa kontrolna otrzymywała placebo. Po tym okresie wszyscy pacjenci kontynuowali leczenie ezomeprazolem doustnie w dawce 40 mg przez kolejne 27 dni w celu zmniejszenia wydzielania kwasu żołądkowego.⁷

Wyniki badania wykazały znaczącą redukcję ryzyka ponownego krwawienia u pacjentów leczonych ezomeprazolem:

• W ciągu pierwszych 3 dni: 5,9% w grupie ezomeprazolu vs 10,3% w grupie placebo
• Po 30 dniach leczenia: 7,7% w grupie ezomeprazolu vs 13,6% w grupie placebo⁸

Zmiany fizjologiczne podczas leczenia inhibitorami pompy protonowej

Podczas terapii lekami przeciwwydzielniczymi dochodzi do zwiększenia stężenia gastryny w surowicy krwi, co jest fizjologiczną odpowiedzią organizmu na zmniejszone wydzielanie kwasu solnego. Równocześnie obserwuje się zwiększenie stężenia chromograniny A (CgA) spowodowane obniżeniem kwaśności środowiska wewnątrzżołądkowego.⁹

Należy podkreślić, że podwyższone stężenie CgA może zakłócać diagnostykę guzów neuroendokrynnych. Z tego powodu, zgodnie z dostępnymi danymi naukowymi, zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA. Pozwala to na powrót stężenia chromograniny A do zakresu referencyjnego, co umożliwia prawidłową interpretację wyników badań diagnostycznych.¹⁰

Zarówno u dorosłych, jak i u dzieci poddanych długotrwałej terapii ezomeprazolem, obserwowano zwiększenie liczby komórek enterochromafinopochodnych (ECL), co prawdopodobnie jest spowodowane podwyższonym stężeniem gastryny w surowicy. Te zmiany morfologiczne nie wykazują jednak znaczenia klinicznego.¹¹

W trakcie długotrwałego leczenia produktami zmniejszającymi wydzielanie kwasu solnego w żołądku raportowano nieco większą częstość występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te stanowią fizjologiczną konsekwencję znacznego zahamowania wydzielania kwasu solnego, mają charakter łagodny i są przemijające.¹²

Ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego

Obniżenie kwaśności soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny tego zjawiska (w tym po zastosowaniu leków z grupy inhibitorów pompy protonowej), prowadzi do zwiększenia ilości fizjologicznej flory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym. Terapia inhibitorami pompy protonowej może nieznacznie zwiększać ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami z rodzaju Salmonella i Campylobacter. U pacjentów hospitalizowanych istnieje również prawdopodobnie zwiększone ryzyko zakażenia bakteriami Clostridium difficile.¹³

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Przeprowadzono szereg badań klinicznych oceniających skuteczność i bezpieczeństwo ezomeprazolu w populacji pediatrycznej:

• W badaniu kontrolowanym placebo z udziałem 98 pacjentów w wieku od 1 do 11 miesięcy z objawami choroby refluksowej przełyku (GERD), ezomeprazol podawano doustnie w dawce 1 mg/kg masy ciała raz na dobę przez 2 tygodnie (faza otwarta). Następnie 80 pacjentów włączono do dodatkowej 4-tygodniowej fazy podwójnie zaślepionej. Nie zaobserwowano istotnej różnicy między grupą placebo a grupą otrzymującą ezomeprazol w zakresie pierwszorzędowego punktu końcowego, którym był czas do zaprzestania terapii z powodu nasilenia objawów.¹⁴
• W kolejnym badaniu kontrolowanym placebo uczestniczyło 52 pacjentów w wieku poniżej 1 miesiąca z objawami GERD. Ezomeprazol podawano doustnie w dawce 0,5 mg/kg masy ciała raz na dobę przez minimum 10 dni. Nie wykazano istotnej różnicy między grupami ezomeprazolu i placebo w zakresie głównego punktu końcowego, którym była zmiana częstości występowania objawów GERD względem stanu wyjściowego.<sup data-drug="Esomeprazole Genoptim" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W badaniu klinicznym kontrolowanym placebo (52 pacjentów w wieku 15

Pomimo braku istotnych różnic w głównych punktach końcowych, wyniki badań z udziałem dzieci wykazały, że ezomeprazol w dawkach 0,5 mg/kg masy ciała u dzieci poniżej 1 miesiąca życia oraz 1,0 mg/kg masy ciała u dzieci w wieku od 1 do 11 miesięcy, skutecznie zmniejsza średni odsetek czasu, w którym pH wewnątrz przełyku utrzymuje się na poziomie poniżej 4. Profil bezpieczeństwa leku w populacji pediatrycznej okazał się porównywalny z profilem obserwowanym u dorosłych pacjentów.<sup data-drug="Esomeprazole Genoptim" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Wyniki badań z udziałem dzieci wykazały również, że dawki ezomeprazolu 0,5 mg/kg masy ciała oraz 1,0 mg/kg masy ciała u dzieci w wieku odpowiednio <1 miesiąca oraz od 1 do 11 miesięcy zmniejszają średni odsetek czasu, w którym pH wewnątrz przełyku utrzymuje się na poziomie 16

W długoterminowym badaniu u dzieci z objawami GERD (w wieku od poniżej 1 roku do 17 lat) otrzymujących inhibitory pompy protonowej przez dłuższy czas, u 61% dzieci wystąpiła niewielkiego stopnia hiperplazja komórek ECL. Zmiana ta nie miała istotności klinicznej i nie obserwowano rozwoju zanikowego nieżytu żołądka ani guzów o charakterze rakowiaka.<sup data-drug="Esomeprazole Genoptim" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W badaniu u dzieci z objawami GERD (w wieku od 17