Działania niepożądane epirubicyny chlorowodorku – szczegółowa analiza kliniczna

Epirubicin Accord (2 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań/do infuzji) jest produktem leczniczym zawierającym jako substancję czynną epirubicyny chlorowodorek. Jak każdy lek, epirubicyna może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Artykuł ten przedstawia szczegółową analizę działań niepożądanych leku przeznaczoną dla lekarzy i personelu medycznego stosującego epirubicynę w praktyce klinicznej.<sup data-drug="Epirubicin Accord" data-section="Działania niepożądane" title="Podczas leczenia epirubicyną obserwowano i zgłaszano następujące działania niepożądane występujące z podaną częstością: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (1

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Podczas monitorowania bezpieczeństwa terapii epirubicyną, działania niepożądane klasyfikowane są według następującej częstości występowania:<sup data-drug="Epirubicin Accord" data-section="Działania niepożądane" title="Podczas leczenia epirubicyną obserwowano i zgłaszano następujące działania niepożądane występujące z podaną częstością: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (2

• Bardzo często: występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występują u co najmniej 1 na 100 pacjentów, ale rzadziej niż u 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występują u co najmniej 1 na 1000 pacjentów, ale rzadziej niż u 1 na 100 pacjentów (≥1/1 000 do <1/100)
• Rzadko: występują u co najmniej 1 na 10 000 pacjentów, ale rzadziej niż u 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Bardzo rzadko: występują rzadziej niż u 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowy przegląd działań niepożądanych według układów i narządów

Podczas terapii epirubicyną obserwuje się szereg działań niepożądanych, które dotyczą różnych układów i narządów organizmu. Poniżej przedstawiono ich szczegółową charakterystykę.³

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

W kategorii bardzo częstych działań niepożądanych obserwowane są: zakażenia, zapalenie spojówek, posocznica, zapalenie płuc, wstrząs septyczny oraz zapalenie tkanki łącznej. Te powikłania są związane głównie z immunosupresyjnym działaniem epirubicyny, prowadzącym do zwiększonej podatności organizmu na infekcje.⁴

Nowotwory wtórne

Jako częste działania niepożądane epirubicyny wymienia się rozwój nowotworów wtórnych, w tym ostrej białaczki limfoblastycznej oraz ostrej białaczki szpikowej. Te wtórne nowotwory hematologiczne mogą rozwinąć się jako konsekwencja genotoksycznego działania leku.⁵

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Do niezbyt częstych działań niepożądanych zalicza się zahamowanie czynności szpiku kostnego, prowadzące do niedokrwistości, leukopenii, neutropenii, granulocytopenii, małopłytkowości oraz gorączki neutropenicznej. Te zaburzenia hematologiczne stanowią bezpośredni skutek cytotoksycznego działania epirubicyny na komórki progenitorowe szpiku kostnego.⁶

Zaburzenia układu immunologicznego

Rzadko mogą wystąpić zaburzenia układu immunologicznego, takie jak nadwrażliwość oraz reakcje anafilaktyczne. Reakcje te mogą manifestować się jako nagłe i potencjalnie zagrażające życiu odpowiedzi immunologiczne organizmu na podanie leku.⁷

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W kategorii bardzo rzadkich działań niepożądanych występują: zmniejszenie apetytu, odwodnienie oraz hiperurykemia. Zaburzenia te są konsekwencją zarówno bezpośredniego działania leku, jak i wtórnych efektów związanych z nudnościami i wymiotami.⁸

Zaburzenia o częstości nieznanej

Z częstością nieznaną obserwowane są: uczucie pieczenia, zawroty głowy, zapalenie rogówki, częstoskurcz komorowy, blok przedsionkowo-komorowy, blok odnogi pęczka Hisa, bradykardia, zastoinowa niewydolność serca oraz kardiotoksyczność. Te objawy, szczególnie dotyczące układu sercowo-naczyniowego, są istotnym elementem profilu bezpieczeństwa epirubicyny.⁹

Zaburzenia naczyniowe

W obrębie układu naczyniowego raportowano: uderzenia gorąca, zapalenie żył, krwawienie, nagłe zaczerwienienie twarzy, zator, zator tętnicy, zakrzepowe zapalenie żył oraz wstrząs. Zaburzenia te mają zróżnicowany patomechanizm i mogą wynikać zarówno z bezpośredniego działania leku na naczynia, jak i wtórnych efektów kardiologicznych.¹⁰

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Wśród zaburzeń układu oddechowego wymienia się zatorowość płucną, która stanowi poważne powikłanie i wymaga natychmiastowej interwencji klinicznej.¹¹

Zaburzenia żołądka i jelit

Epirubicyna powoduje liczne zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak: nudności, wymioty, zapalenie jamy ustnej, zapalenie błon śluzowych, biegunka, bóle żołądkowo-jelitowe, nadżerka w przewodzie pokarmowym, zapalenie przełyku, owrzodzenie żołądka i dwunastnicy, krwotok z przewodu pokarmowego, dyskomfort w jamie brzusznej, nadżerki błony śluzowej jamy ustnej, owrzodzenie jamy ustnej, ból w jamie ustnej, uczucie pieczenia błon śluzowych, krwotok z jamy ustnej oraz pigmentacja błony śluzowej od strony policzków.¹²

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Opisywane są następujące zaburzenia skórne: łysienie, miejscowe działanie toksyczne na skórę, wysypka, świąd, przebarwienie paznokci, zmiany skórne, hiperpigmentacja skóry, pokrzywka, rumień oraz nadwrażliwość na światło. Łysienie (alopecja) jest szczególnie częstym działaniem niepożądanym, natomiast pozostałe objawy dermatologiczne mają zróżnicowaną częstość występowania.¹³

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

W obrębie układu moczowego najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi są: zmiana zabarwienia moczu (czerwone zabarwienie moczu przez 1-2 dni po podaniu) oraz częstomocz.¹⁴

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Epirubicyna może powodować brak miesiączki u kobiet oraz azoospermię u mężczyzn, co wpływa na płodność pacjentów poddawanych terapii tym lekiem.¹⁵

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Do ogólnych objawów i reakcji w miejscu podania zalicza się: złe samopoczucie, gorączkę, rumień w miejscu podania, dreszcze, astenię, stwardnienie żył, ból oraz martwicę tkanek miękkich. Szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje miejscowe, które mogą występować przy podaniu leku.¹⁶

Zmiany w badaniach diagnostycznych

U pacjentów przyjmujących epirubicynę mogą występować zmiany aktywności aminotransferaz oraz zmniejszenie frakcji wyrzutowej, co wymaga regularnego monitorowania parametrów laboratoryjnych i kardiologicznych.¹⁷

Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach

W kategorii powikłań pozabiegowych obserwuje się chemiczne zapalenie pęcherza (po podaniu dopęcherzowym) oraz nawrót objawów popromiennych, objawiający się jako nadwrażliwość skóry poddanej wcześniej napromienianiu.¹⁸

Tabela działań niepożądanych epirubicyny

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Istotne jest systematyczne monitorowanie i zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem epirubicyny. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, zgłaszanie działań niepożądanych umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku.¹⁹

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²⁰

• Adres: AL. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również do podmiotu odpowiedzialnego.²¹

Szczególne populacje i monitorowanie bezpieczeństwa

Z uwagi na szeroki profil działań niepożądanych, pacjenci leczeni epirubicyną wymagają regularnego monitorowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na parametry kardiologiczne (z uwagi na kardiotoksyczność), parametry hematologiczne (z uwagi na mielosupresję) oraz funkcje wątroby (z uwagi na hepatotoksyczność). Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z wcześniejszymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, chorzy poddawani wcześniej radioterapii oraz pacjenci z upośledzoną funkcją nerek lub wątroby.