Wpływ leku Entonox na płodność, ciążę i laktację

Lek Entonox jest preparatem gazowym zawierającym mieszaninę podtlenku azotu (50%) i tlenu (50%) pod ciśnieniem. Przy jego stosowaniu u kobiet w okresie rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią należy uwzględnić specyficzne uwarunkowania dotyczące bezpieczeństwa stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny być przekazane pacjentkom przez lekarzy kwalifikujących je do leczenia tym preparatem.¹

Stosowanie w czasie ciąży

Dostępne dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania podtlenku azotu w okresie ciąży są bardzo obszerne. Analiza danych z przypadków jednokrotnego podania podtlenku azotu w pierwszym trymestrze ciąży (ponad 1000 udokumentowanych przypadków) nie wykazała toksycznego wpływu na rozwój płodu ani zwiększonej częstości występowania wad rozwojowych. Co istotne, nie stwierdzono również toksyczności u płodów i noworodków, którą można byłoby przypisać ekspozycji na podtlenek azotu w trakcie ciąży.²

Na podstawie tych danych można stwierdzić, że Entonox może być stosowany u kobiet w ciąży, jeżeli istnieją ku temu wskazania kliniczne. Decyzja o zastosowaniu leku powinna być jednak zawsze indywidualnie rozważona przez lekarza prowadzącego, uwzględniając korzyści oraz potencjalne ryzyko.³

Stosowanie w okresie okołoporodowym

Należy zwrócić szczególną uwagę na stosowanie preparatu Entonox w okresie okołoporodowym. W rzadkich przypadkach podtlenek azotu może wywoływać depresję oddechową u noworodków. Z tego powodu noworodki, których matki otrzymywały podtlenek azotu podczas porodu, powinny być objęte ścisłym monitorowaniem funkcji oddechowych. Konieczna jest również obserwacja w kierunku innych potencjalnych działań niepożądanych.⁴

Długotrwała ekspozycja zawodowa podczas ciąży

Warto odnotować, że dane dotyczące zawodowego narażenia kobiet w ciąży na długotrwałe wdychanie podtlenku azotu wskazują na brak działań niepożądanych u płodów, pod warunkiem zastosowania odpowiednich systemów odciągu lub wentylacji w miejscu pracy. Natomiast w przypadkach, gdy takie systemy nie były zainstalowane, odnotowano zwiększoną częstość poronień i wad rozwojowych.⁵

Należy jednak zaznaczyć, że te doniesienia są kontrowersyjne ze względu na uchybienia metodologiczne oraz zróżnicowane warunki ekspozycji. W nowszych badaniach, przeprowadzonych po wdrożeniu odpowiednich systemów zabezpieczających, nie potwierdzono występowania ryzyka. Podkreśla to znaczenie odpowiedniego systemu odciągu lub wentylacji przy długotrwałej ekspozycji zawodowej.⁶

Stosowanie podczas karmienia piersią

Brak jest bezpośrednich danych dotyczących przenikania podtlenku azotu do mleka kobiecego. Jednak ze względu na właściwości farmakokinetyczne podtlenku azotu – szybką eliminację z krążenia poprzez wymianę płucną oraz słabą rozpuszczalność we krwi i tkankach – znaczące spożycie tego związku wraz z mlekiem przez niemowlę jest mało prawdopodobne.⁷

W związku z powyższym, przerwanie karmienia piersią nie jest wymagane po krótkotrwałym zastosowaniu preparatu Entonox. Można go stosować u kobiet w okresie laktacji, jednak nie należy stosować go bezpośrednio w trakcie karmienia piersią.⁸

Wpływ na płodność

Potencjalny wpływ dawek klinicznych preparatu Entonox na płodność pacjentek nie jest obecnie określony ze względu na brak dostępnych danych klinicznych w tym zakresie. Należy jednak poinformować pacjentkę, że nie można wykluczyć potencjalnego ryzyka związanego z przewlekłym narażeniem zawodowym na podtlenek azotu.⁹

Zalecenia dla lekarzy

Podczas kwalifikacji pacjentek do leczenia preparatem Entonox lekarz powinien:

• Ocenić indywidualnie korzyści i potencjalne ryzyko stosowania leku u kobiet w ciąży
• Zwrócić szczególną uwagę na monitorowanie noworodków, których matki otrzymywały lek w okresie okołoporodowym
• Poinformować pacjentki karmiące piersią o możliwości stosowania leku, z zastrzeżeniem niestosowania go bezpośrednio podczas karmienia
• Udzielić informacji o braku jednoznacznych danych dotyczących wpływu leku na płodność
• Zapewnić odpowiednie systemy odciągu lub wentylacji w przypadku stosowania leku w warunkach szpitalnych

Uwzględniając powyższe dane, preparat Entonox może być stosowany u kobiet w ciąży, jeśli jest to uzasadnione klinicznie, przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności, szczególnie w okresie okołoporodowym i przy powtarzalnej ekspozycji.¹⁰