Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Elvanse

Lek Elvanse (lisdeksamfetaminy dimezylan) został poddany szczegółowym badaniom przedklinicznym w celu oceny jego bezpieczeństwa przed wprowadzeniem do praktyki klinicznej. Badania te dostarczyły istotnych informacji na temat potencjału uzależniającego, toksyczności po wielokrotnym podaniu, genotoksyczności, potencjału rakotwórczego oraz wpływu na reprodukcję i rozwój.¹

Potencjał uzależniający i podatność na nadużywanie

Przedkliniczne badania podatności na nadużywanie wykazały, że lisdeksamfetaminy dimezylan wywołuje u zwierząt doświadczalnych (szczurów i małp) subiektywne działanie zbliżone do pobudzającego działania deksamfetaminy na ośrodkowy układ nerwowy. Co istotne, działanie to cechuje się opóźnionym początkiem i ograniczonym czasem trwania. W badaniach oceniających wpływ substancji na układ nagrody, określony poprzez zdolność do samodzielnego podawania, lisdeksamfetaminy dimezylan wykazywał niższy potencjał niż metylofenidat czy kokaina, co sugeruje mniejszy potencjał uzależniający.²

Toksyczność po podaniu wielokrotnym

W badaniach toksyczności po wielokrotnym podaniu obserwowano głównie zmiany behawioralne, w tym zwiększoną aktywność typową dla działania środków psychostymulujących. Zaobserwowano również zmniejszenie masy ciała, redukcję apetytu oraz spowolnienie wzrostu, co uznano za następstwo nasilonego działania farmakologicznego lisdeksamfetaminy dimezylanu.³

Genotoksyczność i rakotwórczość

Badania genotoksyczności lisdeksamfetaminy dimezylanu przeprowadzono w kilku systemach testowych:⁴

• Testy in vitro: test Amesa oraz test komórek chłoniaka myszy
• Testy in vivo: test mikrojądrowy mysich komórek szpiku

W żadnym z tych testów nie stwierdzono działania genotoksycznego lisdeksamfetaminy dimezylanu.⁵

Nie przeprowadzono bezpośrednich badań rakotwórczości dla lisdeksamfetaminy dimezylanu. Natomiast w badaniach na myszach i szczurach, którym podawano mieszaninę enancjomerów D i L amfetaminy (w stosunku 1:1) z pokarmem przez 2 lata, nie stwierdzono działania rakotwórczego. Dawki stosowane w tych badaniach wynosiły do 30 mg/kg mc./dobę u samców myszy, 19 mg/kg mc./dobę u samic myszy oraz 5 mg/kg mc./dobę u samców i samic szczurów.⁶

Toksyczny wpływ na reprodukcję i rozwój

Badania toksycznego wpływu na rozwój zarodków i płodów przeprowadzono na ciężarnych szczurach, którym podawano lisdeksamfetaminy dimezylan w dawkach do 40 mg/kg mc./dobę, oraz na ciężarnych królikach, którym podawano lek w dawkach do 120 mg/kg mc./dobę. W żadnym z tych badań nie stwierdzono negatywnego wpływu na rozwój ani przeżywalność zarodków i płodów.⁷

W dodatkowym badaniu na szczurach, mieszanina enancjomerów D i L amfetaminy w stosunku 3:1, podawana w dawkach do 20 mg/kg mc./dobę, nie powodowała zaburzeń rozrodu ani rozwoju we wczesnym okresie zarodkowym.⁸

W badaniu toksyczności u młodych osobników szczurów, które obejmowało ocenę płodności po zaprzestaniu leczenia lisdeksamfetaminy dimezylanem, nie zaobserwowano niekorzystnego wpływu na płodność.⁹

Neurotoksyczność

W badaniach toksyczności ostrej na gryzoniach, duże dawki amfetaminy (enancjomeru D lub mieszaniny enancjomerów D i L) powodowały długotrwały wpływ neurotoksyczny, w tym nieodwracalne uszkodzenie włókien nerwowych.¹⁰

Jednakże w badaniach toksyczności lisdeksamfetaminy dimezylanu przeprowadzonych na młodych osobnikach szczurów i psów nie stwierdzono widocznych niekorzystnych zmian dotyczących ośrodkowego układu nerwowego. Znaczenie tych obserwacji dla ludzi pozostaje nieustalone.¹¹

Długotrwałe skutki neurobehawioralne ekspozycji rozwojowej

Badania na gryzoniach pokazały, że ekspozycja na amfetaminę (enancjomer D lub mieszaninę enancjomerów D i L) w dawkach zbliżonych do stosowanych klinicznie, w okresie prenatalnym lub wczesnym postnatalnym, może prowadzić do długotrwałych zmian neurochemicznych i behawioralnych. Obserwowane zmiany behawioralne obejmowały:¹²

• Zaburzenia uczenia się – trudności w nabywaniu nowych umiejętności poznawczych
• Zaburzenia pamięci – problemy z przechowywaniem i odtwarzaniem informacji
• Zmiany aktywności ruchowej – modyfikacje w zakresie poziomu spontanicznej aktywności fizycznej
• Zmiany w sferze funkcji seksualnych – wpływ na zachowania rozrodcze

Należy zauważyć, że nie przeprowadzono analogicznych badań z użyciem lisdeksamfetaminy dimezylanu.¹³