Przedawkowanie lewotyroksyny sodowej (Eferox)

Przedawkowanie lewotyroksyny sodowej stanowi poważne zagrożenie kliniczne, które może prowadzić do rozwoju objawów nadczynności tarczycy o różnym nasileniu. Przedawkowanie może nastąpić zarówno w wyniku jednorazowego przyjęcia zbyt dużej dawki leku, jak i w przypadku długotrwałego stosowania dawek przekraczających zapotrzebowanie pacjenta. Kluczowym wskaźnikiem biochemicznym przedawkowania jest zwiększone stężenie T3, które stanowi bardziej wiarygodny marker niż podwyższone stężenie T4 czy fT4.¹

Objawy kliniczne przedawkowania

Objawy przedawkowania lewotyroksyny obejmują szeroki zakres manifestacji klinicznych, które są przejawem nasilonego metabolizmu oraz pobudzenia układu współczulnego. Do najczęstszych objawów przedawkowania należą: pobudzenie psychoruchowe, dezorientacja, drażliwość, gorączka, dolegliwości bólowe w klatce piersiowej (dławica piersiowa), tachykardia lub zaburzenia rytmu serca, przyspieszony oddech, skurcze mięśniowe, bóle głowy oraz niepokój.²

Charakterystyczne są również: nadpobudliwość, nagłe zaczerwienienie skóry, nadmierna potliwość, rozszerzenie źrenic, biegunka, drżenie, bezsenność, wysoka gorączka, chwiejność emocjonalna, zmęczenie oraz nasilone objawy lękowe. U pacjentów predysponowanych odnotowano również pojedyncze przypadki napadów padaczkowych po przekroczeniu indywidualnego progu tolerancji.³

Należy podkreślić, że objawy klinicznej nadczynności tarczycy mogą pojawić się z opóźnieniem, nawet do 6 dni od momentu przedawkowania, co wynika z gradualistycznego przekształcania lewotyroksyny w liotyroninę.⁴

Tolerancja organizmu i powikłania przedawkowania

W przypadkach zatrucia u ludzi (w tym próby samobójcze), odnotowano tolerancję na dawki lewotyroksyny sięgające 10 mg, które nie powodowały istotnych powikłań. Ciężkie komplikacje zagrażające podstawowym funkcjom życiowym (oddychanie i krążenie) są względnie rzadkie, jednak znacząco wzrasta ich ryzyko u pacjentów z chorobą wieńcową serca.⁵

W przebiegu ciężkiego lub przewlekłego zatrucia lewotyroksyną może dojść do rozwoju przełomu tarczycowego – stanu bezpośredniego zagrożenia życia, charakteryzującego się napadami drgawek, zaburzeniami rytmu serca, niewydolnością serca oraz śpiączką. W piśmiennictwie opisywane są również pojedyncze przypadki nagłej śmierci sercowej u pacjentów długotrwale nadużywających lewotyroksynę.⁶

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania lewotyroksyny ma charakter objawowy i podtrzymujący. Głównym celem terapeutycznym jest przywrócenie prawidłowej czynności tarczycy zarówno w wymiarze klinicznym, jak i biochemicznym. Osiąga się to poprzez czasowe odstawienie lub redukcję dawki lewotyroksyny oraz wdrożenie dodatkowych interwencji terapeutycznych adekwatnych do stanu klinicznego pacjenta.⁷

W przypadku ostrego przedawkowania, w celu ograniczenia wchłaniania leku z przewodu pokarmowego, zaleca się podanie węgla leczniczego. Przy nasilonych objawach związanych z pobudzeniem układu współczulnego (tachykardia, niepokój, pobudzenie, ruchy mimowolne) wskazane jest zastosowanie leków blokujących receptory beta-adrenergiczne (np. propranolol), diazepamu i/lub chloropromazyny.⁸

Należy podkreślić, że w przedawkowaniu lewotyroksyny nie są wskazane leki przeciwtarczycowe, ponieważ endogenna czynność tarczycy jest już w pełni zahamowana.⁹

W przypadkach ekstremalnego przedawkowania (próby samobójcze), pomocna może okazać się plazmafereza, pozwalająca na szybkie usunięcie nadmiaru hormonu z krążenia.¹⁰

Ze względu na możliwość opóźnionego wystąpienia objawów przedawkowania, konieczne jest dłuższe monitorowanie pacjenta, nawet do 6 dni od momentu przedawkowania.¹¹

Tabela objawów przedawkowania lewotyroksyny

Szczególne uwagi dotyczące przedawkowania

Przedawkowanie lewotyroksyny wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalnie poważne konsekwencje kliniczne. Należy pamiętać o opóźnionym wystąpieniu objawów, co wymaga przedłużonego monitorowania pacjenta. Dodatkowo, szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, u których ryzyko poważnych powikłań jest znacząco wyższe.¹²

W diagnostyce przedawkowania kluczowe znaczenie ma oznaczenie stężenia T3, które stanowi bardziej wiarygodny wskaźnik przedawkowania niż poziomy T4 czy fT4. Odpowiednie monitorowanie parametrów biochemicznych i objawów klinicznych jest niezbędne dla prawidłowego prowadzenia pacjenta po przedawkowaniu lewotyroksyny.¹³