Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Lewotyroksyna sodowa, stanowiąca substancję czynną preparatu Eferox, wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi, wpływając zarówno na własną skuteczność, jak i na działanie innych leków. Interakcje te mogą mieć znaczący wpływ na kontrolę niedoczynności tarczycy oraz skuteczność leczenia współistniejących chorób.¹

Interakcje wpływające na wchłanianie lewotyroksyny

Wchłanianie lewotyroksyny może być istotnie ograniczone przez jednoczesne przyjmowanie wielu substancji. W przypadku konieczności stosowania takich leków należy zachować odpowiedni odstęp czasowy pomiędzy ich przyjmowaniem.²

Do substancji zmniejszających wchłanianie lewotyroksyny zaliczamy:

• Żywice jonowymienne – takie jak cholestyramina i kolestypol, które wiążą lewotyroksynę w przewodzie pokarmowym
• Sole metali – wapnia, glinu, magnezu, żelaza – tworzące nierozpuszczalne kompleksy z lewotyroksyną
• Inne preparaty stosowane w chorobach przewodu pokarmowego – sukralfat, lantan, sewelamer
• Leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego – cymetydyna i inhibitory pompy protonowej

Pomiędzy przyjęciem lewotyroksyny a wyżej wymienionymi lekami należy zachować co najmniej 4-5 godzinny odstęp, aby zminimalizować ryzyko interakcji w przewodzie pokarmowym.³

Szczególną uwagę należy zwrócić na produkty zawierające soję i diety bogate w błonnik, które mogą istotnie zmniejszać wchłanianie lewotyroksyny z jelita. U dzieci z wrodzoną niedoczynnością tarczycy, których dieta bogata jest w produkty sojowe, odnotowano przypadki zwiększenia stężenia TSH w surowicy pomimo leczenia lewotyroksyną. Może to wymagać stosowania znacznie większych dawek leku. Konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów tarczycowych zarówno w trakcie stosowania diety bogatej w soję, jak i po jej zakończeniu.⁴

Warto również wspomnieć o lekach stosowanych w leczeniu otyłości, w tym orlistacie, które mogą prowadzić do niedoczynności tarczycy i/lub zmniejszonej kontroli niedoczynności tarczycy u pacjentów przyjmujących jednocześnie lewotyroksynę. Jest to spowodowane zmniejszonym wchłanianiem lewotyroksyny i/lub soli jodu.⁵

Inhibitory pompy protonowej (IPP) mogą zmniejszać wchłanianie hormonów tarczycy ze względu na zwiększenie pH soku żołądkowego. Podczas jednoczesnego leczenia zaleca się regularne kontrolowanie czynności tarczycy oraz monitorowanie stanu klinicznego pacjenta. Może być konieczne zwiększenie dawki lewotyroksyny. Należy również zachować ostrożność podczas kończenia leczenia IPP.⁶

Interakcje wpływające na metabolizm i działanie lewotyroksyny

Liczne leki mogą wpływać na metabolizm lewotyroksyny, hamując jej przekształcanie w aktywną formę T3 lub zmieniając jej wiązanie z białkami osocza:⁷

• Substancje hamujące konwersję T4 do T3: propylotiouracyl, glikokortykosteroidy, propranolol, lit, jodek, doustne środki kontrastowe i leki beta-adrenolityczne – zmniejszają działanie terapeutyczne lewotyroksyny
• Amiodaron i środki kontrastowe zawierające jod – z powodu dużej zawartości jodu mogą powodować zarówno nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z wolem guzkowym, z ewentualną niewykrytą czynnością autonomiczną tarczycy⁸
• Leki wypierające lewotyroksynę z połączeń z białkami osocza: salicylany, fenylobutazon, duże dawki furosemidu (250 mg), klofibrat – może to prowadzić do zwiększenia stężenia wolnej lewotyroksyny (fT4) w osoczu⁹
• Leki przeciwpadaczkowe: karbamazepina i fenytoina – poprawiają metabolizm hormonów tarczycy i mogą powodować ich wypieranie z białek osocza¹⁰

Środki antykoncepcyjne zawierające estrogen oraz leki stosowane w hormonalnej terapii substytucyjnej po menopauzie mogą zwiększać zapotrzebowanie na lewotyroksynę, natomiast androgeny mogą zmniejszać stężenie globuliny wiążącej lewotyroksynę w surowicy.¹¹

Niektóre inhibitory reduktazy HMG-CoA (statyny), takie jak symwastatyna i lowastatyna, mogą zwiększać zapotrzebowanie na hormony tarczycy u pacjentów przyjmujących lewotyroksynę. Nie wiadomo, czy dotyczy to wszystkich statyn. W przypadku jednoczesnego stosowania lewotyroksyny i statyn może być konieczne ścisłe monitorowanie czynności tarczycy i odpowiednie dostosowanie dawki lewotyroksyny.¹²

Sertralina i chlorochina/proguanil zmniejszają skuteczność lewotyroksyny i zwiększają stężenie TSH w surowicy.¹³

Leczenie inhibitorami kinazy tyrozynowej (np. imatynib i sunitynib) może być związane ze zwiększonym zapotrzebowaniem na lewotyroksynę u pacjentów z niedoczynnością tarczycy.¹⁴

Leki indukujące enzymy cytochromu P-450, takie jak barbiturany, ryfampicyna, prymidon oraz produkty zawierające ziele dziurawca (Hypericum perforatum L.), mogą zwiększać wątrobowy klirens lewotyroksyny, powodując zmniejszenie stężenia hormonu tarczycy w surowicy. U pacjentów stosujących leczenie hormonalne może być konieczne zwiększenie dawki hormonu tarczycy.¹⁵

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zgłaszano przypadki wskazujące na potencjalną interakcję między produktami leczniczymi zawierającymi rytonawir a lewotyroksyną. Należy monitorować hormon stymulujący tarczycę (TSH) u pacjentów leczonych lewotyroksyną przynajmniej w pierwszym miesiącu po rozpoczęciu i/lub zakończeniu leczenia rytonawirem.¹⁶

Metadon i 5-fluorouracyl mogą zwiększać stężenie globuliny wiążącej tyroksynę w surowicy, a tym samym zwiększać zapotrzebowanie na lewotyroksynę.¹⁷

Wpływ lewotyroksyny na inne leki

Lewotyroksyna może wpływać na działanie innych leków, co wymaga dostosowania ich dawkowania:¹⁸

• Leki przeciwcukrzycowe – lewotyroksyna może osłabiać działanie leków zmniejszających stężenie glukozy we krwi. U pacjentów z cukrzycą stężenie glukozy we krwi należy regularnie kontrolować, zwłaszcza na początku leczenia hormonalnego tarczycy, i w razie potrzeby modyfikować dawkowanie leków przeciwcukrzycowych¹⁹
• Pochodne kumaryny – lewotyroksyna może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, ponieważ wypiera je z połączeń z białkami. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków konieczne jest regularne monitorowanie parametrów krzepnięcia krwi i w razie konieczności dostosowanie dawki leku przeciwzakrzepowego (zmniejszenie dawki)²⁰
• Produkty naparstnicy – przy rozpoczynaniu leczenia lewotyroksyną u pacjentów przyjmujących produkty naparstnicy, konieczne może być skorygowanie dawki tych ostatnich. Pacjenci z nadczynnością tarczycy mogą wymagać stopniowego zwiększania dawki digoksyny w miarę leczenia niedoczynności, ponieważ początkowo są oni stosunkowo wrażliwi na digoksynę²¹
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – lewotyroksyna zwiększa wrażliwość na katecholaminy, przyspieszając przez to reakcję na trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylinę, imipraminę, dozulepinę). Jednoczesne stosowanie leków może nasilać zaburzenia rytmu serca²²
• Leki sympatykomimetyczne – lewotyroksyna nasila działanie leków sympatykomimetycznych (np. adrenaliny lub fenylefryny)²³
• Fenytoina – lewotyroksyna może zwiększać stężenia fenytoiny²⁴

Interakcje w badaniach laboratoryjnych

Wiele leków może wpływać na badania czynności tarczycy i należy brać to pod uwagę podczas monitorowania pacjentów poddawanych terapii lewotyroksyną. Fałszywie małe stężenie lewotyroksyny w osoczu obserwowano w przypadku jednoczesnego stosowania leczenia przeciwzapalnego, np. fenylobutazonem lub kwasem acetylosalicylowym.²⁵

Jednoczesne stosowanie kwasu acetylosalicylowego i lewotyroksyny może początkowo powodować przemijające zwiększenie wolnej T4 w surowicy. Kontynuacja podawania tych leków prowadzi do uzyskania prawidłowego stężenia wolnej T4 i TSH, co oznacza, że pacjenci osiągają klinicznie prawidłowy stan czynności tarczycy.²⁶

Biotyna może wpływać na wyniki badań immunologicznych tarczycy opartych na interakcji biotyny i streptawidyny, prowadząc do fałszywego zmniejszenia lub fałszywego zwiększenia wartości wyników badań.²⁷

Interakcje z alkoholem

Chociaż bezpośrednie interakcje lewotyroksyny z alkoholem nie zostały szczegółowo opisane w charakterystyce produktu leczniczego Eferox, należy mieć na uwadze kilka istotnych aspektów dotyczących jednoczesnego spożywania alkoholu podczas terapii lewotyroksyną:

• Wpływ na wchłanianie – alkohol może w niewielkim stopniu wpływać na wchłanianie lewotyroksyny z przewodu pokarmowego, szczególnie gdy jest spożywany w dużych ilościach i regularnie
• Metabolizm wątrobowy – przewlekłe spożywanie alkoholu może wpływać na funkcję wątroby, która jest głównym miejscem metabolizmu hormonów tarczycy, co teoretycznie może prowadzić do zmian w metabolizmie lewotyroksyny
• Maskowani objawów – alkohol może maskować lub nasilać niektóre objawy związane z nieprawidłowym stężeniem hormonów tarczycy, utrudniając właściwą ocenę skuteczności leczenia
• Interakcje pośrednie – alkohol może wchodzić w interakcje z innymi lekami przyjmowanymi jednocześnie z lewotyroksyną, co pośrednio może wpływać na skuteczność leczenia niedoczynności tarczycy

Zaleca się umiarkowane spożywanie alkoholu lub jego unikanie podczas leczenia lewotyroksyną, szczególnie w początkowym okresie ustalania odpowiedniej dawki leku. W przypadku regularnego spożywania alkoholu wskazane jest poinformowanie o tym fakcie lekarza prowadzącego, który może uwzględnić ten czynnik przy monitorowaniu leczenia i ewentualnym dostosowaniu dawki lewotyroksyny.

Tabela interakcji lewotyroksyny (Eferox) z innymi lekami