Interakcje leku
Efectin ER 75 75 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna, jako substancja czynna produktu leczniczego Efectin ER 75, może wchodzić w liczne, istotne klinicznie interakcje z innymi lekami. Znajomość tych interakcji jest kluczowa w celu zapewnienia bezpieczeństwa farmakoterapii i uniknięcia potencjalnie niebezpiecznych powikłań. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę najważniejszych interakcji lekowych i innych rodzajów interakcji.¹

Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO)

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) stanowią grupę leków, która wchodzi w szczególnie niebezpieczne interakcje z wenlafaksyną. Interakcje te mogą być przyczyną potencjalnie zagrażającego życiu zespołu serotoninowego. Ze względu na mechanizm działania i profil farmakokinetyczny wenlafaksyny, wyróżnia się kilka podgrup IMAO o różnym stopniu ryzyka interakcji:²

• Nieodwracalne, nieselektywne IMAO – jednoczesne stosowanie z wenlafaksyną jest bezwzględnie przeciwwskazane. Wymagany jest okres wymywania wynoszący co najmniej 14 dni po zakończeniu stosowania nieodwracalnych, nieselektywnych IMAO przed rozpoczęciem leczenia wenlafaksyną. Po zakończeniu terapii wenlafaksyną należy zachować co najmniej 7-dniową przerwę przed włączeniem leczenia nieodwracalnymi, nieselektywnymi IMAO.³
• Odwracalne, selektywne inhibitory MAO-A (np. moklobemid) – stosowanie tych leków jednocześnie z wenlafaksyną jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Okres wymywania po zakończeniu leczenia odwracalnym IMAO może być krótszy niż 14 dni, jednak zaleca się zachowanie przynajmniej 7-dniowego odstępu przed rozpoczęciem leczenia wenlafaksyną.⁴
• Odwracalne, nieselektywne inhibitory MAO (np. linezolid) – antybiotyk linezolid, będący słabym, odwracalnym i nieselektywnym inhibitorem MAO, nie powinien być stosowany u pacjentów otrzymujących wenlafaksynę.⁵

U pacjentów, u których leczenie wenlafaksyną rozpoczęto bezpośrednio po zakończeniu terapii IMAO lub odwrotnie, opisywano poważne działania niepożądane, takie jak: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, nadmierna potliwość, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, hipertermia z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a nawet zgon.⁶

Ryzyko zespołu serotoninowego

Zespół serotoninowy to potencjalnie zagrażający życiu stan, który może wystąpić podczas leczenia wenlafaksyną, szczególnie gdy jest ona stosowana jednocześnie z innymi lekami o działaniu serotoninergicznym. Do substancji zwiększających ryzyko wystąpienia tego zespołu należą:⁷

• Leki serotoninergiczne: tryptany, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne⁸
• Pochodne amfetaminy⁹
• Lit¹⁰
• Sybutramina¹¹
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)¹²
• Opioidy: buprenorfina, fentanyl i jego pochodne, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna¹³
• Leki osłabiające metabolizm serotoniny: IMAO, błękit metylenowy¹⁴
• Prekursory serotoniny: suplementy tryptofanu¹⁵
• Leki przeciwpsychotyczne i inne antagonisty dopaminy¹⁶

W przypadku gdy jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego (tryptanem) jest klinicznie uzasadnione, zaleca się dokładne monitorowanie pacjenta, szczególnie na początku leczenia i po zwiększeniu dawki. Nie zaleca się stosowania wenlafaksyny jednocześnie z prekursorami serotoniny (np. suplementami tryptofanu).¹⁷

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie wenlafaksyny jest zdecydowanie niezalecane z kilku istotnych powodów:¹⁸

• Nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) – zarówno wenlafaksyna, jak i alkohol oddziałują na OUN, a ich jednoczesne stosowanie może prowadzić do nasilenia skutków depresyjnych, takich jak sedacja, zaburzenia świadomości czy koordynacji ruchowej
• Nasilenie zaburzeń psychicznych – alkohol może klinicznie nasilać objawy zaburzeń psychicznych, co może prowadzić do pogorszenia stanu pacjenta
• Niepożądane interakcje farmakodynamiczne – łączne stosowanie alkoholu i wenlafaksyny może powodować nieoczekiwane i potencjalnie niebezpieczne reakcje organizmu

Pacjenta należy dokładnie poinformować o konieczności całkowitego powstrzymania się od spożywania alkoholu podczas terapii wenlafaksyną. Szczególnie istotne jest podkreślenie, że nawet niewielkie ilości alkoholu mogą prowadzić do nasilenia działań niepożądanych leku oraz pogorszenia stanu klinicznego.¹⁹

Interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i leków wydłużających odstęp QT zwiększa ryzyko wydłużenia tego odstępu i/lub wystąpienia arytmii komorowych, w tym potencjalnie śmiertelnych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Z tego powodu należy unikać jednoczesnego stosowania następujących grup leków:²⁰

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III – np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid²¹
• Wybrane leki przeciwpsychotyczne – np. tiorydazyna²²
• Niektóre antybiotyki makrolidowe – np. erytromycyna²³
• Niektóre leki przeciwhistaminowe²⁴
• Wybrane antybiotyki chinolonowe – np. moksyfloksacyna²⁵

Lista ta nie jest wyczerpująca – należy unikać stosowania wszelkich innych produktów leczniczych o znanych właściwościach znacznego wydłużania odstępu QT.²⁶

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych produktów leczniczych na działanie wenlafaksyny

Ketokonazol (inhibitor CYP3A4): Badania farmakokinetyczne wykazały, że ketokonazol zwiększa wartości AUC wenlafaksyny o 70% u osób o powolnym metabolizmie CYP2D6 (PM) i o 21% u osób o intensywnym metabolizmie CYP2D6 (EM). Dla O-demetylowenlafaksyny wartości te wynosiły odpowiednio 33% i 23%. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (np. atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, pozakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) i wenlafaksyny może zwiększać stężenie wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu w organizmie, dlatego zaleca się ostrożność podczas takiego leczenia skojarzonego.²⁷

Wpływ wenlafaksyny na działanie innych produktów leczniczych

Lit: Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może prowadzić do zespołu serotoninowego, dlatego takie połączenie wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania.²⁸

Diazepam: Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu oraz jego aktywnego metabolitu, demetylodiazepamu. Jednocześnie diazepam wydaje się nie wpływać na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Nie wiadomo jednak, czy występują interakcje farmakokinetyczne i/lub farmakodynamiczne z innymi benzodiazepinami.²⁹

Imipramina: Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy, natomiast powoduje zależne od dawki zwiększenie o 2,5 do 4,5 razy wartości AUC 2-hydroksydezypraminy przy dawkach 75-150 mg na dobę. Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni poznane, ale zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas jednoczesnego stosowania tych leków.³⁰

Haloperydol: Badania farmakokinetyczne wykazały, że wenlafaksyna powoduje zmniejszenie o 42% całkowitego doustnego klirensu haloperydolu, zwiększenie wartości AUC o 70% oraz zwiększenie wartości Cmax o 88%, przy braku wpływu na okres półtrwania haloperydolu. Należy wziąć to pod uwagę podczas jednoczesnego stosowania haloperydolu i wenlafaksyny, szczególnie w kontekście możliwego nasilenia działania haloperydolu.³¹

Rysperydon: Wenlafaksyna zwiększa wartość AUC rysperydonu o 50%, ale wywiera jedynie nieznaczny wpływ na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Kliniczne znaczenie tej interakcji nie zostało w pełni wyjaśnione.³²

Metoprolol: Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i metoprololu prowadzi do zwiększenia stężenia metoprololu w osoczu o około 30-40%, przy czym stężenie aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu pozostaje niezmienione. Kliniczne znaczenie tej obserwacji dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wymaga dalszych badań. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny ani jej aktywnego metabolitu. Zaleca się szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków.³³

Indynawir: Badania farmakokinetyczne wykazały, że wenlafaksyna powoduje zmniejszenie wartości AUC indynawiru o 28% oraz zmniejszenie wartości Cmax o 36%. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni poznane.³⁴

Wenlafaksyna a izoenzymy cytochromu P450

Badania in vivo wykazały, że wenlafaksyna stosunkowo słabo hamuje aktywność enzymu CYP2D6. Nie wykazano natomiast hamującego wpływu wenlafaksyny na enzymy CYP3A4 (metabolizujące alprazolam i karbamazepinę), CYP1A2 (metabolizujący kofeinę), CYP2C9 (metabolizujący tolbutamid) ani CYP2C19 (metabolizujący diazepam). Wiedza ta jest istotna przy analizowaniu potencjalnych interakcji wenlafaksyny z lekami metabolizowanymi przez wymienione izoenzymy.³⁵

Doustne środki antykoncepcyjne

W raportach po wprowadzeniu produktu do obrotu opisywano przypadki nieplanowanych ciąż u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne jednocześnie z wenlafaksyną. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów potwierdzających, że ciąże te były wynikiem interakcji wenlafaksyny ze środkami antykoncepcyjnymi. Brak także wyników badań dotyczących interakcji wenlafaksyny z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi. Niemniej jednak, pacjentki stosujące jednocześnie wenlafaksynę i doustne środki antykoncepcyjne powinny być poinformowane o potencjalnym ryzyku zmniejszonej skuteczności antykoncepcji.³⁶

Tabela interakcji wenlafaksyny z innymi produktami leczniczymi