Specjalne ostrzeżenia
Efectin ER 75

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Efectin ER

Wenlafaksyna, substancja czynna leku Efectin ER, wymaga stosowania szczególnych środków ostrożności ze względu na swój mechanizm działania oraz możliwe działania niepożądane. Personel medyczny zalecający ten lek powinien uwzględnić szereg istotnych aspektów bezpieczeństwa farmakoterapii, które opisano poniżej.¹

Ryzyko przedawkowania

Należy poinformować pacjenta o konieczności unikania spożywania alkoholu podczas leczenia wenlafaksyną ze względu na możliwe interakcje z lekiem, w tym nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). W dokumentacji medycznej odnotowano przypadki przedawkowania wenlafaksyny, również ze skutkiem śmiertelnym, głównie w połączeniu z alkoholem i/lub innymi produktami leczniczymi.²

W celu minimalizacji ryzyka przedawkowania, wenlafaksynę należy przepisywać w najmniejszej możliwej ilości, zgodnej z zalecanym dawkowaniem dla danego pacjenta.³

Ryzyko samobójstwa i myśli samobójcze

Depresja wiąże się z podwyższonym ryzykiem występowania myśli samobójczych, samookaleczenia i samobójstwa (zachowań samobójczych). Ryzyko to utrzymuje się do momentu osiągnięcia pełnej remisji. Ponieważ poprawa może nie nastąpić przez kilka pierwszych tygodni leczenia lub dłużej, pacjenci wymagają ścisłej obserwacji do czasu wystąpienia zauważalnej poprawy. Doświadczenia kliniczne wskazują, że ryzyko samobójstwa może zwiększyć się w początkowej fazie powrotu do zdrowia.⁴

Inne zaburzenia psychiczne, w których przepisywana jest wenlafaksyna, mogą również wiązać się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych. Ponadto, zaburzenia te mogą współwystępować z epizodami dużej depresji. U pacjentów leczonych z powodu innych zaburzeń psychicznych należy zachować takie same środki ostrożności, jak u pacjentów z depresją.⁵

Szczególnie uważnej obserwacji wymagają pacjenci z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie lub wykazujący przed rozpoczęciem leczenia znaczny stopień skłonności samobójczych. Meta-analiza kontrolowanych placebo badań klinicznych leków przeciwdepresyjnych u dorosłych pacjentów z zaburzeniami psychicznymi wykazała zwiększone (w porównaniu z placebo) ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów poniżej 25. roku życia stosujących leki przeciwdepresyjne.⁶

W trakcie całego leczenia, zwłaszcza na jego początku i w przypadku zmiany dawki, należy ściśle obserwować pacjentów, szczególnie tych z grupy podwyższonego ryzyka. Pacjentów i ich opiekunów należy uprzedzić o konieczności zwracania uwagi na wszelkie oznaki klinicznego nasilenia choroby, zachowania lub myśli samobójcze oraz nietypowe zmiany w zachowaniu. W przypadku ich wystąpienia należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Efectin ER nie powinien być stosowany w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia. Badania kliniczne w tej grupie wiekowej wykazały częstsze występowanie zachowań samobójczych (próby samobójcze i myśli samobójcze) oraz wrogości (głównie agresja, zachowania buntownicze i gniew) w grupie otrzymującej leki przeciwdepresyjne w porównaniu z grupą placebo.⁸

Jeśli, ze względu na wskazania kliniczne, podjęta zostanie decyzja o leczeniu, pacjent powinien być uważnie obserwowany pod kątem wystąpienia objawów samobójczych. Należy również zaznaczyć, że brak jest długoterminowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania wenlafaksyny u dzieci i młodzieży w odniesieniu do wzrostu, dojrzewania oraz rozwoju poznawczego i behawioralnego.⁹

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną, podobnie jak innymi lekami o działaniu serotoninergicznym, może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy. Ryzyko to wzrasta szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na system neuroprzekaźników serotoninergicznych, takich jak:¹⁰

• Tryptany
• Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• Inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Pochodne amfetaminy
• Lit
• Sybutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Opioidy (np. buprenorfina, fentanyl i jego odpowiedniki, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon i pentazocyna)
• Produkty lecznicze zaburzające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy

¹¹

Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować:¹²

• Zmiany stanu psychicznego – pobudzenie, omamy, śpiączka
• Chwiejność autonomiczną – tachykardia, labilne ciśnienie krwi, hipertermia
• Zaburzenia neuromięśniowe – hiperrefleksja, brak koordynacji ruchów
• Objawy żołądkowo-jelitowe – nudności, wymioty, biegunka

Najcięższa postać zespołu serotoninowego może przypominać złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), objawiając się hipertermią, sztywnością mięśni, niestabilnością autonomiczną z możliwą szybką zmiennością parametrów życiowych i zmianami stanu psychicznego.¹³

Jeśli leczenie wenlafaksyną w skojarzeniu z innymi substancjami wpływającymi na przekaźnictwo serotoninergiczne i/lub dopaminergiczne jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważną obserwację pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia i po zwiększeniu dawki. Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (takimi jak suplementy tryptofanu) nie jest zalecane.¹⁴

Jaskra z wąskim kątem przesączania

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić rozszerzenie źrenic. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym lub pacjentów z ryzykiem wystąpienia ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania (jaskra z zamkniętym kątem).¹⁵

Wpływ na układ krążenia

Ciśnienie krwi

U pacjentów leczonych wenlafaksyną często obserwowano zależne od dawki zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. Po wprowadzeniu produktu do obrotu opisywano przypadki znacznego podwyższenia ciśnienia krwi, wymagającego natychmiastowej interwencji medycznej.¹⁶

Zaleca się regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego u wszystkich pacjentów leczonych wenlafaksyną. Przed rozpoczęciem terapii należy uzyskać kontrolę istniejącego nadciśnienia. Ciśnienie krwi należy monitorować okresowo, szczególnie po rozpoczęciu leczenia i po zwiększeniu dawki. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące schorzenia mogą ulec pogorszeniu w następstwie zwiększenia ciśnienia tętniczego, np. u pacjentów z zaburzeniami czynności serca.¹⁷

Częstotliwość akcji serca

W trakcie leczenia wenlafaksyną może wystąpić przyspieszenie czynności serca, szczególnie przy stosowaniu dużych dawek. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące schorzenia mogą ulec pogorszeniu w wyniku przyspieszenia akcji serca.¹⁸

Choroby serca i ryzyko wystąpienia arytmii

Nie przeprowadzono badań oceniających stosowanie wenlafaksyny u pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie lub niestabilną chorobą wieńcową serca. W przypadku tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia wenlafaksyną.¹⁹

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, tachykardii komorowej oraz zaburzeń rytmu serca zakończonych zgonem podczas stosowania wenlafaksyny, zwłaszcza po przedawkowaniu lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc lub częstoskurczu typu torsade de pointes. U pacjentów z podwyższonym ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu serca oraz wydłużenia odstępu QTc, przed przepisaniem wenlafaksyny należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.²⁰

Drgawki

Podczas leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić drgawki. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z drgawkami w wywiadzie. Pacjentów tych należy ściśle monitorować. W przypadku pojawienia się drgawek, leczenie należy przerwać.²¹

Hiponatremia

Podczas leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić przypadki hiponatremii i/lub zespołu nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Przypadki te obserwowano częściej u pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej lub odwodnionych. Zwiększone ryzyko występuje u pacjentów w podeszłym wieku, osób przyjmujących leki moczopędne oraz pacjentów ze zmniejszoną objętością krążącej krwi.²²

Nieprawidłowe krwawienia

Produkty lecznicze hamujące wychwyt serotoniny mogą prowadzić do zaburzeń czynności płytek krwi. Przypadki krwawienia związanego z przyjmowaniem SSRI i SNRI obejmują: od siniaków, krwiaków, krwawienia z nosa i wybroczyn, po zagrażające życiu krwawienia z przewodu pokarmowego. Leki z grupy SSRI/SNRI, w tym wenlafaksyna, mogą zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego. U pacjentów przyjmujących wenlafaksynę może wystąpić zwiększone ryzyko krwotoku. Podobnie jak inne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u osób z predyspozycjami do krwawień, w tym u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i inhibitory płytek.²³

Cholesterol w surowicy

W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych odnotowano znaczące klinicznie zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy u 5,3% pacjentów przyjmujących wenlafaksynę i 0,0% pacjentów przyjmujących placebo. Pacjenci leczeni przez co najmniej 3 miesiące powinni mieć okresowo monitorowany poziom cholesterolu w surowicy, szczególnie w przypadku terapii długoterminowej.²⁴

Jednoczesne podawanie z produktami zmniejszającymi masę ciała

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z produktami zmniejszającymi masę ciała, w tym fenterminą, nie zostało ustalone. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i produktów zmniejszających masę ciała. Wenlafaksyna nie jest wskazana w leczeniu otyłości, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z innymi produktami.²⁵

Mania/hipomania

U niewielkiego odsetka pacjentów z zaburzeniami nastroju, którzy przyjmowali leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, może wystąpić mania lub hipomania. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi w wywiadzie lub w wywiadzie rodzinnym.²⁶

Zachowania agresywne

U niektórych pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, mogą wystąpić zachowania agresywne. Zgłaszane przypadki występowały podczas rozpoczynania leczenia, zmiany dawki i przerwania leczenia. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zachowaniami agresywnymi w wywiadzie.²⁷

Przerwanie leczenia

Wiadomo, że w przypadku stosowania leków przeciwdepresyjnych występują skutki odstawienia, które niekiedy mogą być długotrwałe i nasilone. U niektórych pacjentów podczas zmiany schematu dawkowania wenlafaksyny, w tym w trakcie jej odstawiania, zgłaszano przypadki samobójstw lub myśli samobójczych oraz zachowań agresywnych. Z tego powodu po zmniejszeniu dawki lub w trakcie odstawiania produktu leczniczego pacjentów należy ściśle monitorować.²⁸

W przypadku przerwania leczenia wenlafaksyną często występują objawy odstawienia, zwłaszcza po nagłym przerwaniu terapii. W badaniach klinicznych zdarzenia niepożądane związane z przerwaniem leczenia (podczas zmniejszania dawki i po zmniejszeniu dawki) obserwowano u około 31% pacjentów leczonych wenlafaksyną i 17% pacjentów przyjmujących placebo.²⁹

Ryzyko objawów odstawienia może zależeć od różnych czynników, w tym od czasu trwania leczenia, dawki i tempa zmniejszania dawki. Do najczęściej obserwowanych objawów odstawienia należą:³⁰

• Zawroty głowy
• Zaburzenia czucia (w tym parestezje)
• Zaburzenia snu (w tym bezsenność i intensywne sny)
• Pobudzenie lub lęk
• Nudności i/lub wymioty
• Drżenie
• Ból głowy
• Zaburzenia widzenia
• Nadciśnienie tętnicze

Zazwyczaj objawy te mają nasilenie od łagodnego do umiarkowanego, jednak u niektórych pacjentów mogą mieć ciężki przebieg. Objawy odstawienia zwykle pojawiają się w ciągu pierwszych kilku dni od przerwania leczenia, ale odnotowano również bardzo rzadkie przypadki ich wystąpienia u pacjentów, którzy przypadkowo pominęli dawkę.³¹

W większości przypadków objawy odstawienia ustępują samoistnie w ciągu 2 tygodni, choć u niektórych pacjentów mogą utrzymywać się dłużej (2-3 miesiące lub dłużej). Z tego powodu podczas odstawiania wenlafaksyny zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki przez okres kilku tygodni lub miesięcy, w zależności od reakcji pacjenta. U niektórych osób odstawianie leku może trwać kilka miesięcy lub dłużej.³²

Zaburzenia czynności seksualnych

Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) mogą powodować wystąpienie objawów zaburzeń czynności seksualnych. Zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń czynności seksualnych, w których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania SNRI.³³

Akatyzja/niepokój psychoruchowy

Stosowanie wenlafaksyny wiąże się z ryzykiem wystąpienia akatyzji, charakteryzującej się subiektywnie nieprzyjemnym lub wyczerpującym niepokojem oraz potrzebą ruchu, często z niezdolnością do siedzenia lub stania w miejscu. Stan ten najczęściej występuje w pierwszych tygodniach leczenia. U pacjentów, u których pojawiły się takie objawy, zwiększenie dawki może być szkodliwe.³⁴

Suchość w jamie ustnej

Suchość w jamie ustnej jest zgłaszana przez 10% pacjentów leczonych wenlafaksyną. Może to zwiększać ryzyko wystąpienia próchnicy. Należy poinformować pacjentów o konieczności dbania o higienę jamy ustnej.³⁵

Cukrzyca

U pacjentów z cukrzycą leczenie SSRI lub wenlafaksyną może wpływać na kontrolę glikemii. Może być konieczne dostosowanie dawkowania insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.³⁶

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

U pacjentów przyjmujących wenlafaksynę opisywano przypadki fałszywie dodatnich wyników immunologicznych testów przesiewowych na obecność fencyklidyny i amfetaminy w moczu. Jest to spowodowane brakiem swoistości testów przesiewowych. Fałszywie dodatnich wyników można się spodziewać jeszcze przez kilka dni po zakończeniu terapii wenlafaksyną. Testy potwierdzające, takie jak chromatografia gazowa lub spektrometria mas, pozwolą odróżnić wenlafaksynę od fencyklidyny i amfetaminy.³⁷

Zawartość sodu

Efectin ER 150 zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.³⁸