Właściwości farmakodynamiczne
Dutasteride Zentiva 0,5 mg
Dutasteryd, inhibitor obu izoenzymów 5-alfa reduktazy (typ 1 i 2), skutecznie hamuje konwersję testosteronu do dihydrotestosteronu (DHT), prowadząc do obniżenia stężenia DHT w surowicy o 85-90% już po 1-2 tygodniach terapii. W badaniach klinicznych u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH) stosujących dutasteryd w dawce 0,5 mg/dobę, odnotowano redukcję stężenia DHT o 94% w pierwszym roku i 93% w drugim roku, przy jednoczesnym wzroście testosteronu o 19%. Terapia powodowała istotne zmniejszenie objętości gruczołu krokowego o 23,6% (z 54,9 ml do 42,1 ml) po 12 miesiącach oraz objętości strefy przejściowej o 17,8% (z 26,8 ml do 21,4 ml), co korelowało z poprawą objawów BPH (redukcja AUA-SI o 4,5 punktu po 2 latach) oraz zwiększeniem maksymalnego przepływu cewkowego o 2,0 ml/s. Dutasteryd zmniejszał ryzyko ostrego zatrzymania moczu o 57% (1,8% vs 4,2% placebo) i konieczności leczenia zabiegowego o 48% (2,2% vs 4,1% placebo) po 2 latach terapii. W badaniu CombAT terapia skojarzona dutasterydem i tamsulosyną wykazała przewagę nad monoterapią, zmniejszając ryzyko ostrego zatrzymania moczu lub leczenia zabiegowego o 65,8% w porównaniu do tamsulosyny oraz o 19,6% w porównaniu do dutasterydu, choć ta ostatnia różnica nie była statystycznie istotna. Po 48 miesiącach terapia skojarzona poprawiła IPSS o 6,3 punktu, Qmax o 2,4 ml/s oraz zmniejszyła objętość gruczołu krokowego o 27,3%.
- Właściwości farmakodynamiczne leku Dutasteride Zentiva
- Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania
- Badania kliniczne dutasterydu w monoterapii
- Ocena nasilenia objawów (AUA-SI)
- Maksymalny przepływ cewkowy (Qmax)
- Ostre zatrzymanie moczu i konieczność interwencji chirurgicznej
- Wpływ na włosy
- Wpływ na czynność tarczycy
- Nowotwory gruczołu sutkowego
- Wpływ na płodność u mężczyzn
- Dutasteryd w terapii skojarzonej z tamsulosyną
- Bezpieczeństwo stosowania – układ sercowo-naczyniowy
- Rak gruczołu krokowego i nowotwory o wysokim stopniu złośliwości
- Wpływ na funkcje seksualne
Właściwości farmakodynamiczne leku Dutasteride Zentiva
Dutasteryd, substancja czynna produktu leczniczego Dutasteride Zentiva, należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów 5-alfa reduktazy testosteronu (kod ATC: G04CB02). Mechanizm działania dutasterydu polega na hamowaniu konwersji testosteronu do dihydrotestosteronu (DHT) poprzez blokowanie obu typów izoenzymów 5-alfa reduktazy (typ 1 i 2), które uczestniczą w tym procesie1.
Wpływ na stężenie DHT i testosteronu
Efekt obniżenia stężenia DHT po zastosowaniu dutasterydu jest zależny od dawki i można go zaobserwować już po 1-2 tygodniach terapii (zmniejszenie o 85-90%). W badaniach klinicznych dotyczących pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH), którzy otrzymywali dutasteryd w dawce 0,5 mg na dobę, odnotowano średnie zmniejszenie stężenia DHT w surowicy o 94% w pierwszym roku oraz o 93% w drugim roku stosowania. Równocześnie obserwowano zwiększenie stężenia testosteronu w surowicy o 19% zarówno w pierwszym, jak i drugim roku terapii2.
Wpływ na objętość gruczołu krokowego
Istotne zmniejszenie objętości gruczołu krokowego obserwowano już po 1 miesiącu od rozpoczęcia leczenia dutasterydem, a efekt ten postępował przez kolejne 24 miesiące (p < 0,001). Po 12 miesiącach terapii dutasterydem odnotowano zmniejszenie objętości gruczołu krokowego o 23,6% (z 54,9 ml do 42,1 ml) w porównaniu ze zmniejszeniem zaledwie o 0,5% (z 54,0 ml do 53,7 ml) w grupie otrzymującej placebo. Równocześnie stwierdzono znamienne (p < 0,001) wczesne (po 1 miesiącu) zmniejszenie objętości strefy przejściowej gruczołu krokowego, które postępowało przez 24 miesiące. W 12. miesiącu terapii średnie zmniejszenie objętości strefy przejściowej wynosiło 17,8% (z 26,8 ml do 21,4 ml) w grupie pacjentów przyjmujących dutasteryd, podczas gdy w grupie placebo zaobserwowano zwiększenie o 7,9% (z 26,8 ml do 27,5 ml)<sup data-drug="Dutasteride Zentiva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Już po upływie 1 miesiąca od rozpoczęcia leczenia dutasterydem obserwowano znamienne zmniejszenie objętości gruczołu krokowego, które postępowało w kolejnych 24 miesiącach (p < 0,001). W 12. miesiącu stosowania dutasterydu uzyskano zmniejszenie objętości gruczołu krokowego o 23,6% (z 54,9 ml do 42,1 ml) w porównaniu ze zmniejszeniem o 0,5% (z 54,0 ml do 53,7 ml) w grupie pacjentów otrzymujących placebo. Równocześnie obserwowano znamienne (p 3.
Redukcja objętości gruczołu krokowego, zaobserwowana w pierwszych dwóch latach badań prowadzonych metodą podwójnie ślepej próby, utrzymywała się w kolejnych dwóch latach podczas kontynuacji tych badań na zasadzie próby otwartej. Zmniejszenie wymiarów prostaty powodowało złagodzenie objawów BPH oraz zmniejszenie ryzyka ostrego zatrzymania moczu i konieczności leczenia zabiegowego4.
Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania
Badania kliniczne dutasterydu w monoterapii
Skuteczność dutasterydu w dawce 0,5 mg na dobę oceniono w trzech dwuletnich, wieloośrodkowych, wielonarodowych badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, w których uczestniczyło 4325 mężczyzn z umiarkowanymi lub ciężkimi objawami łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH). Kryteria włączenia obejmowały objętość gruczołu krokowego nie mniejszą niż 30 ml oraz stężenie PSA w surowicy w zakresie 1,5-10,0 ng/ml. Po zakończeniu dwuletniej fazy badań, u pacjentów kontynuowano terapię metodą próby otwartej przez kolejne dwa lata, stosując tę samą dawkę 0,5 mg dutasterydu. Czteroletni okres obserwacji ukończyło 37% pacjentów z grupy placebo oraz 40% pacjentów pierwotnie przyjmujących dutasteryd. Z 2340 pacjentów uczestniczących w fazie otwartej badania, 71% ukończyło dwuletni okres obserwacji5.
Ocena nasilenia objawów (AUA-SI)
Skuteczność produktu leczniczego oceniano głównie za pomocą kwestionariusza AUA-SI (American Urological Association Symptom Index), który składa się z 7 pytań dotyczących dolegliwości zgłaszanych przez pacjentów, z maksymalną możliwą oceną 35 punktów. Wyjściowa wartość AUA-SI wynosiła średnio 17 punktów. Po 6 miesiącach, 1 roku i 2 latach terapii w grupie placebo zaobserwowano zmniejszenie nasilenia objawów średnio odpowiednio o 2,5; 2,5 i 2,3 punktu. Natomiast w grupie pacjentów leczonych dutasterydem odnotowano redukcję odpowiednio o 3,2; 3,8 i 4,5 punktu. Różnice te były statystycznie istotne. Poprawa wartości AUA-SI utrzymywała się również w trakcie kolejnych dwóch lat badań otwartych6.
Maksymalny przepływ cewkowy (Qmax)
Średnia wyjściowa wartość maksymalnego przepływu cewkowego w badaniach klinicznych wynosiła około 10 ml/s (wartość prawidłowa ≥ 15 ml/s). U pacjentów leczonych dutasterydem zaobserwowano większą poprawę średniej wartości maksymalnego przepływu cewkowego po upływie roku i dwóch lat, odpowiednio o 1,7 ml/s i 2,0 ml/s, w porównaniu do grupy otrzymującej placebo, gdzie poprawa wynosiła odpowiednio 0,8 ml/s i 0,9 ml/s. Różnice te były statystycznie istotne w czasie od 1 do 24 miesięcy leczenia. Poprawa maksymalnego przepływu cewkowego utrzymywała się również w kolejnych dwóch latach badań otwartych7.
Ostre zatrzymanie moczu i konieczność interwencji chirurgicznej
Po 2 latach leczenia częstość występowania ostrego zatrzymania moczu u pacjentów otrzymujących placebo wyniosła 4,2%, podczas gdy w grupie leczonej dutasterydem zaledwie 1,8%, co oznacza 57% zmniejszenie ryzyka. Różnica ta była statystycznie istotna i wskazuje, że aby zapobiec jednemu przypadkowi ostrego zatrzymania moczu, należy leczyć 42 pacjentów przez dwa lata (95% przedział ufności: 30-73)8.
Prawdopodobieństwo konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego z powodu BPH wyniosło po 2 latach 4,1% w grupie placebo i tylko 2,2% w grupie leczonej dutasterydem, co oznacza 48% zmniejszenie ryzyka. Ta różnica również była statystycznie istotna i wskazuje, że aby zapobiec jednemu zabiegowi chirurgicznemu, należy leczyć 51 pacjentów przez dwa lata (95% przedział ufności: 33-109)9.
Wpływ na włosy
Chociaż wpływ dutasterydu na wzrost włosów nie był formalnie oceniany w badaniach klinicznych III fazy, inhibitory 5-alfa reduktazy mogą zmniejszać utratę włosów i stymulować ich wzrost u mężczyzn z typowym męskim łysieniem androgenowym10.
Wpływ na czynność tarczycy
W rocznym badaniu klinicznym z udziałem zdrowych mężczyzn oceniono wpływ dutasterydu na funkcję tarczycy. Stwierdzono, że przyjmowanie dutasterydu nie miało wpływu na stężenie wolnej tyroksyny, natomiast pod koniec rocznego okresu leczenia zaobserwowano umiarkowane zwiększenie (o 0,4 MCIU/ml) stężenia TSH w porównaniu z placebo. Jednakże, pomimo zmienności wartości stężenia TSH, średnie stężenia (1,4-1,9 MCIU/ml) pozostawały w zakresie wartości prawidłowych (0,5-5/6 MCIU/ml), a stężenie wolnej tyroksyny było prawidłowe i porównywalne w obu grupach. Zmiany stężenia TSH nie miały istotności klinicznej i w żadnym z badań nie stwierdzono niekorzystnego wpływu dutasterydu na czynność gruczołu tarczowego11.
Nowotwory gruczołu sutkowego
W dwuletnich badaniach klinicznych, w których zebrano dane dotyczące 3374 pacjento-lat leczenia dutasterydem oraz z dwuletniego otwartego badania, zdiagnozowano 2 przypadki raka gruczołu sutkowego w grupie mężczyzn przyjmujących dutasteryd i 1 przypadek u pacjenta otrzymującego placebo12.
W czteroletnim badaniu CombAT i REDUCE, które obejmowały 17489 pacjento-lat leczenia dutasterydem oraz 5027 pacjento-lat leczenia dutasterydem w skojarzeniu z tamsulosyną, nie odnotowano żadnych przypadków raka gruczołu sutkowego w żadnej z badanych grup13.
Przeprowadzone badania epidemiologiczne (dwa z populacją 174895 pacjentów, jedno z 13892 pacjentami oraz jedno z 38058 pacjentami) wykazały, że stosowanie inhibitorów 5-alfa reduktazy nie jest związane ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia raka gruczołu sutkowego u mężczyzn, nowotworów o wysokim stopniu złośliwości ani ze zwiększeniem ogólnej śmiertelności14.
Związek pomiędzy stosowaniem dutasterydu a rakiem gruczołu krokowego o wysokim stopniu złośliwości nie został jednoznacznie wyjaśniony15.
Wpływ na płodność u mężczyzn
Wpływ stosowania dutasterydu w dawce 0,5 mg na dobę na parametry nasienia oceniono u zdrowych ochotników w wieku 18-52 lat (n=27 dutasteryd, n=23 placebo) w 52-tygodniowym badaniu z 24-tygodniowym okresem obserwacji po zakończeniu leczenia. W 52. tygodniu, w grupie otrzymującej dutasteryd zaobserwowano średnie procentowe zmniejszenie liczebności plemników o 23%, objętości nasienia o 26% i ruchliwości plemników o 18% w porównaniu do wartości początkowych, po uwzględnieniu różnic w stosunku do wartości wyjściowych w grupie placebo. Koncentracja i morfologia plemników pozostały niezmienione16.
Po 24 tygodniach okresu obserwacji, średnie procentowe zmniejszenie całkowitej liczby plemników w grupie dutasterydu utrzymywało się na poziomie 23% w porównaniu do wartości początkowych. Chociaż średnie wartości wszystkich parametrów nasienia pozostawały w granicach normy i nie spełniały wcześniej zdefiniowanych kryteriów zmiany statystycznie znamiennej (30%), u dwóch pacjentów z grupy dutasterydu w 52. tygodniu zaobserwowano zmniejszenie liczebności plemników o ponad 90% w porównaniu do wartości wyjściowych, które było częściowo odwracalne w trakcie 24-tygodniowego okresu obserwacji. Na podstawie tych wyników nie można wykluczyć potencjalnego zmniejszenia płodności u mężczyzn stosujących dutasteryd17.
Dutasteryd w terapii skojarzonej z tamsulosyną
Dutasteryd oceniano również w terapii skojarzonej z tamsulosyną (lek blokujący receptory alfa-adrenergiczne) w wieloośrodkowym, międzynarodowym, randomizowanym badaniu klinicznym prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby w równoległych grupach (badanie CombAT). W badaniu tym porównywano dutasteryd w dawce 0,5 mg/dobę (n=1623), tamsulosynę w dawce 0,4 mg/dobę (n=1611) oraz obie substancje stosowane łącznie (n=1610) u mężczyzn z umiarkowanymi i ciężkimi objawami BPH, objętością gruczołu krokowego ≥ 30 ml i wartościami PSA w granicach 1,5-10 ng/ml. Około 53% uczestników stosowało wcześniej inhibitory 5-alfa reduktazy lub leki blokujące receptory alfa-adrenergiczne18.
Głównym punktem końcowym skuteczności w pierwszych dwóch latach terapii była zmiana wartości wskaźnika IPSS (International Prostate Symptom Score), kwestionariusza zawierającego 8 pytań, opartego na kwestionariuszu AUA-SI z dodatkowym pytaniem dotyczącym jakości życia. Drugorzędowymi punktami końcowymi skuteczności były zmiany maksymalnego przepływu cewkowego (Qmax) oraz zmiany objętości gruczołu krokowego19.
Wyniki badania wykazały, że terapia skojarzona prowadziła do istotnej poprawy w skali IPSS od 3. miesiąca w porównaniu do dutasterydu w monoterapii i od 9. miesiąca w porównaniu do tamsulosyny. W przypadku maksymalnego przepływu cewkowego (Qmax), terapia skojarzona wykazała statystyczną istotność od 6. miesiąca w porównaniu zarówno do dutasterydu, jak i tamsulosyny stosowanych w monoterapii20.
Głównym punktem końcowym skuteczności w okresie 4 lat leczenia był czas do pierwszego przypadku ostrego zatrzymania moczu lub konieczności leczenia zabiegowego związanego z BPH. Po 4 latach terapii skojarzonej obserwowano statystycznie istotne zmniejszenie ryzyka ostrego zatrzymania moczu lub konieczności leczenia zabiegowego związanego z BPH o 65,8% (p ≤0,001 [95% CI 54,7-74,1%]) w porównaniu do monoterapii tamsulosyną. Częstość wystąpienia pierwszego epizodu ostrego zatrzymania moczu lub konieczności leczenia zabiegowego do końca 4. roku wynosiła 4,2% w grupie terapii skojarzonej i 11,9% w grupie tamsulosyny (p ≤0,001)21.
W porównaniu z monoterapią dutasterydem, leczenie skojarzone zmniejszało ryzyko ostrego zatrzymania moczu lub konieczności leczenia zabiegowego związanego z BPH o 19,6%, ale różnica ta nie osiągnęła statystycznej istotności (p = 0,18 [95% CI -10,9-41,7%]). Częstość wystąpienia ostrego zatrzymania moczu lub konieczności leczenia zabiegowego do końca 4. roku wynosiła 4,2% w grupie terapii skojarzonej i 5,2% w grupie dutasterydu22.
Drugorzędowe punkty końcowe skuteczności po 4 latach leczenia obejmowały czas do wystąpienia progresji klinicznej (zdefiniowanej jako złożenie: pogorszenia IPSS o ≥ 4 punkty, wystąpienia związanych z BPH przypadków ostrego zatrzymania moczu, nietrzymania moczu, zakażeń układu moczowego i niewydolności nerek), zmianę wyniku w skali IPSS, zmiany maksymalnego przepływu cewkowego (Qmax) oraz zmiany objętości gruczołu krokowego23.
Wyniki badania CombAT po 4 latach leczenia
| Parametr | Terapia skojarzona | Dutasteryd | Tamsulosyna |
|---|---|---|---|
| Ostre zatrzymanie moczu (AUR) lub leczenie zabiegowe związane z BPH (%) występowanie w 48. miesiącu |
4,2 | 5,2 | 11,9 |
| Progresja kliniczna* (%) miesiąc 48 |
12,6 | 17,8 | 21,5 |
| IPSS (jednostki) [Wartość początkowa] Miesiąc 48 (zmiana względem wartości początkowej) |
16,6 -6,3 |
16,4 -5,3 |
16,4 -3,8 |
| Qmax (ml/s) [Wartość początkowa] Miesiąc 48 (% zmiana względem wartości początkowej) |
10,9 2,4 |
10,6 2,0 |
10,7 0,7 |
| Objętość gruczołu krokowego (ml) [Wartość początkowa] Miesiąc 48 (% zmiana względem wartości początkowej) |
54,7 -27,3 |
54,6 -28,0 |
55,8 +4,6 |
| Objętość strefy przejściowej w obrębie gruczołu krokowego (ml)# [Wartość początkowa] Miesiąc 48 (% zmiana względem wartości początkowej) |
27,7 -17,9 |
30,3 -26,5 |
30,5 +18,2 |
| Wskaźnik wpływu BPH (BII) (jednostki) [Wartość początkowa] Miesiąc 48 (zmiana względem wartości początkowej) |
5,3 -2,2 |
5,3 -1,8 |
5,3 -1,2 |
| Pytanie 8 w IPSS (Stan zdrowia w związku z BPH) (jednostki) [Wartość początkowa] Miesiąc 48 (zmiana względem wartości początkowej) |
3,6 -1,5 |
3,6 -1,3 |
3,6 -1,1 |
* Progresja kliniczna została zdefiniowana jako połączenie: pogorszenia IPSS o ≥4 punkty, wystąpienia związanych z BPH przypadków ostrego zatrzymania moczu, nietrzymania moczu, zakażeń układu moczowego i niewydolności nerek24.
# Mierzone w wybranych ośrodkach (13% z losowo dobranych pacjentów)25.
a Dla terapii skojarzonej uzyskano znamienność statystyczną (p<0,001) w porównaniu do tamsulosyny w 48. miesiącu<sup data-drug="Dutasteride Zentiva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="a Dla terapii skojarzonej uzyskano znamienność statystyczną (p26.
b Dla terapii skojarzonej uzyskano znamienność statystyczną (p<0,001) w porównaniu do dutasterydu w 48. miesiącu<sup data-drug="Dutasteride Zentiva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="b Dla terapii skojarzonej uzyskano znamienność statystyczną (p27.
Bezpieczeństwo stosowania – układ sercowo-naczyniowy
W czteroletnim badaniu BPH z zastosowaniem dutasterydu w skojarzeniu z tamsulosyną, w którym uczestniczyło 4844 mężczyzn (badanie CombAT), stwierdzono większą częstość występowania zdarzeń określonych wspólną nazwą niewydolność serca w grupie terapii skojarzonej (14 na 1610 badanych, 0,9%) w porównaniu z grupami monoterapii: dutasteryd (4 na 1623 badanych, 0,2%) i tamsulosyna (10 na 1611 badanych, 0,6%)28.
W badaniu REDUCE, obejmującym 8231 mężczyzn w wieku 50-75 lat z negatywnym wynikiem biopsji w kierunku raka gruczołu krokowego i PSA 2,5-10,0 ng/ml (w wieku 50-60 lat) lub 3-10,0 ng/ml (powyżej 60 lat), również zaobserwowano większą częstość wystąpienia zdarzeń określanych jako niewydolność serca u pacjentów przyjmujących dutasteryd (30 na 4105 badanych, 0,7%) w porównaniu z grupą placebo (16 na 4129 badanych, 0,4%). Analiza retrospektywna wykazała, że największe ryzyko dotyczyło pacjentów stosujących dutasteryd w skojarzeniu z lekiem blokującym receptory alfa-adrenergiczne (12 na 1152 badanych, 1,0%), w porównaniu z dutasterydem bez alfa-blokera (18 na 2953 badanych, 0,6%), placebo z alfa-blokerem (1 na 1399 badanych, <0,1%) czy placebo bez alfa-blokera (15 na 2727 badanych, 0,6%)<sup data-drug="Dutasteride Zentiva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W niezależnym, czteroletnim badaniu z udziałem 8231 mężczyzn w wieku od 50 do 75 lat, z wcześniejszym negatywnym wynikiem biopsji w kierunku raka gruczołu krokowego i wyjściowym stężeniem PSA od 2,5 ng/ml do 10,0 ng/ml u mężczyzn pomiędzy 50 i 60 rokiem życia oraz od 3 ng/ml do 10,0 ng/ml u mężczyzn powyżej 60 lat (badanie REDUCE), odnotowano większą częstość zdarzeń objętych wspólną nazwą niewydolność serca u badanych przyjmujących dutasteryd w dawce 0,5 mg raz na dobę (30 na 4105 badanych, 0,7%) w porównaniu z grupą przyjmującą placebo (16 na 4129 badanych, 0,4%). Retrospektywna analiza badania wykazała większą częstość występowania zdarzeń pod wspólną nazwą niewydolność serca u badanych przyjmujących dutasteryd w skojarzeniu z produktem leczniczym blokującym receptory alfa (12 na 1152 badanych, 1,0%), w porównaniu z badanymi przyjmującymi dutasteryd bez produktu leczniczego blokującego receptory alfa-adrenergiczne (18 na 2953 badanych, 0,6%), placebo i produkt leczniczy blokujący receptory alfa (1 na 1399 badanych, 29.
Jednakże w metaanalizie 12 randomizowanych badań klinicznych z udziałem 18802 pacjentów, porównującej ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego u pacjentów przyjmujących dutasteryd w porównaniu z grupą kontrolną (placebo lub lek porównawczy), nie wykazano statystycznie istotnego wzrostu ryzyka wystąpienia niewydolności mięśnia sercowego (RR 1,05; 95% przedział ufności: 0,71-1,57), ostrego zawału mięśnia sercowego (RR 1,00; 95% przedział ufności: 0,77-1,30) ani udaru (RR 1,20; 95% przedział ufności: 0,88-1,64)30.
Rak gruczołu krokowego i nowotwory o wysokim stopniu złośliwości
W czteroletnim badaniu REDUCE, porównującym efekty dutasterydu (0,5 mg/dobę) z placebo u 8231 mężczyzn w wieku 50-75 lat z wcześniejszym negatywnym wynikiem biopsji w kierunku raka gruczołu krokowego oraz wyjściowym PSA 2,5-10,0 ng/ml (50-60 lat) lub 3-10,0 ng/ml (powyżej 60 lat), przeprowadzono 6706 biopsji igłowych (głównie wymaganych protokołem), które pozwoliły na określenie stopnia zaawansowania w skali Gleasona. W trakcie badania zdiagnozowano łącznie 1517 przypadków raka gruczołu krokowego. W większości (70%) były to nowotwory o niskim stopniu złośliwości (suma 5-6 w skali Gleasona) w obu badanych grupach31.
W grupie pacjentów otrzymujących dutasteryd stwierdzono większą częstość występowania raka gruczołu krokowego o sumie 8-10 w skali Gleasona (n=29, 0,9%) w porównaniu z grupą placebo (n=19, 0,6%), choć różnica ta nie była statystycznie istotna (p=0,15). W pierwszych dwóch latach badania liczba przypadków raka o sumie 8-10 w skali Gleasona była podobna w obu grupach: dutasteryd (n=17, 0,5%) i placebo (n=18, 0,5%). Jednak w latach 3-4 zdiagnozowano więcej przypadków raka o sumie 8-10 w skali Gleasona w grupie dutasterydu (n=12, 0,5%) niż w grupie placebo (n=1, <0,1%), a różnica ta była statystycznie istotna (p=0,0035)<sup data-drug="Dutasteride Zentiva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Większą częstość raka gruczołu krokowego o sumie 8-10 w skali Gleasona odnotowano w grupie otrzymującej dutasteryd (n=29, 0,9%) w porównaniu z grupą placebo (n=19, 0,6%; p=0,15). W latach 1-2 liczba badanych z rakiem o sumie 8-10 w skali Gleasona była podobna zarówno w grupie otrzymującej dutasteryd (n=17, 0,5%) jak i w grupie placebo (n=18, 0,5%). W latach 3-4 zdiagnozowano większą ilość przypadków raka o sumie 8-10 w skali Gleasona w grupie otrzymującej dutasteryd (n=12, 0,5%) w porównaniu z grupą placebo (n=1, 32.
Brak dostępnych danych dotyczących wpływu dutasterydu na mężczyzn z grupy ryzyka raka gruczołu krokowego w okresie stosowania dłuższym niż cztery lata. Odsetek pacjentów ze zdiagnozowanym rakiem o sumie 8-10 w skali Gleasona był stały w różnych okresach badania dla grupy dutasterydu (0,5% w każdym okresie), natomiast w grupie placebo był niższy w latach 3-4 niż w latach 1-2 (odpowiednio <0,1% wobec 0,5%)<sup data-drug="Dutasteride Zentiva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Brak dostępnych danych dotyczących dłuższego niż cztery lata działania dutasterydu u mężczyzn będących w grupie ryzyka raka gruczołu krokowego. Procentowa liczba badanych ze zdiagnozowanym rakiem o sumie 8-10 w skali Gleasona była stała dla badanych okresów czasu (lata 1-2 i lata 3-4) w grupie dutasterydu (0,5% w każdym okresie czasu), podczas gdy w grupie placebo, procentowa liczba badanych ze zdiagnozowanym rakiem o sumie 8-10 w skali Gleasona była niższa w latach 3-4 niż w latach 1-2 (odpowiednio 33.
Nie zaobserwowano istotnych różnic w częstości występowania raka o sumie 7-10 w skali Gleasona między grupami (p=0,81)34.
Dodatkowe badanie kontrolne wykonane po 2 latach w ramach badania REDUCE nie wykazało nowych przypadków raka gruczołu krokowego o sumie 8-10 punktów w skali Gleasona35.
W czteroletnim badaniu CombAT, w którym biopsje nie były wymagane protokołem, a wszystkie diagnozy raka gruczołu krokowego opierały się na biopsjach wykonywanych ze wskazań klinicznych, odnotowano raka o sumie 8-10 w skali Gleasona u 0,5% pacjentów (n=8) w grupie dutasterydu, 0,7% (n=11) w grupie tamsulosyny oraz 0,3% (n=5) w grupie terapii skojarzonej36.
Cztery różne badania epidemiologiczne (dwa z nich na populacji 174895 pacjentów, jedno na 13892, a ostatnie na 38058 pacjentach) wykazały, że stosowanie inhibitorów 5-alfa reduktazy nie wiąże się z wystąpieniem nowotworów o wysokim stopniu złośliwości, raka gruczołu krokowego ani ze zwiększeniem ogólnej śmiertelności37.
Związek między stosowaniem dutasterydu a rakiem gruczołu krokowego o wysokim stopniu złośliwości nie został jednoznacznie wyjaśniony38.
Wpływ na funkcje seksualne
Wpływ terapii skojarzonej dutasterydu z tamsulosyną na funkcje seksualne został oceniony w podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu klinicznym z udziałem aktywnych seksualnie mężczyzn z BPH (n=243 dla terapii skojarzonej, n=246 dla placebo). Po 12 miesiącach zaobserwowano statystycznie istotne (p<0,001) zwiększenie redukcji (pogorszenie) wyników uzyskanych z kwestionariusza MSHQ (Men’s Sexual Health Questionnaire) w grupie leczonej kombinacją dutasterydu z tamsulosyną. Pogorszenie dotyczyło głównie wytrysku nasienia i ogólnej satysfakcji seksualnej, a w mniejszym stopniu funkcji erekcyjnej<sup data-drug="Dutasteride Zentiva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Wpływ przyjmowania dutasterydu w skojarzeniu z tamsulosyną na funkcje seksualne oceniano w podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu klinicznym, w grupie aktywnych seksualnie mężczyzn z BPH (n=243 dla leczenia skojarzonego dutasterydu z tamsulosyną, n=246 dla placebo). Po 12 miesiącach, zaobserwowano statystycznie istotną (p39.
Pomimo tych działań niepożądanych, pacjenci oceniali swoje zadowolenie z leczenia skojarzonego dutasterydem i tamsulosyną statystycznie wyżej w porównaniu z placebo (p<0,05) po 12 miesiącach terapii. Działania niepożądane dotyczące funkcji seksualnych pojawiły się w trakcie 12-miesięcznego leczenia, a około połowa z nich ustąpiła samoistnie w ciągu 6 miesięcy po zakończeniu terapii<sup data-drug="Dutasteride Zentiva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Wyniki te nie miały wpływu na to w jaki sposób badani postrzegali skojarzenie dutasterydu i tamsulosyny, co do którego ocena zadowolenia po 12 miesiącach stosowania była statystycznie wyższa w porównaniu z placebo (p40.
Zarówno leczenie skojarzone dutasterydem i tamsulosyną, jak i monoterapia dutasterydem mogą powodować działania niepożądane związane z funkcjami seksualnymi41.
Obserwacje z różnych badań klinicznych, w tym CombAT i REDUCE, wskazują, że częstość występowania działań niepożądanych związanych z funkcjami seksualnymi zmniejsza się z czasem w trakcie kontynuowania terapii42.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania