Właściwości farmakodynamiczne desloratadyny

Desloratadyna, składnik aktywny produktu Desloratadine Sopharma 0,5 mg/ml roztwór doustny, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „Inne leki przeciwhistaminowe do stosowania ogólnego” (kod ATC: R06A X27). Substancja ta charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakodynamicznymi, które determinują jej skuteczność w leczeniu schorzeń alergicznych.¹

Mechanizm działania

Desloratadyna jest długo działającym antagonistą histaminy o selektywnej aktywności wobec obwodowych receptorów H₁. Co istotne, jest pozbawiona działania uspokajającego, co wynika z faktu, że po podaniu doustnym nie przenika do ośrodkowego układu nerwowego, a jedynie selektywnie blokuje obwodowe receptory histaminowe H₁.²

Przeciwalergiczne właściwości

Badania in vitro wykazały istotne przeciwalergiczne właściwości desloratadyny. Mechanizm tego działania obejmuje hamowanie uwalniania cytokin indukujących reakcję zapalną z ludzkich komórek tucznych oraz bazofilów. Do tych cytokin należą interleukiny: IL-4, IL-6, IL-8 i IL-13. Ponadto, desloratadyna hamuje ekspresję białka adhezyjnego P-selektyny na powierzchni komórek śródbłonka. Należy jednak podkreślić, że kliniczne znaczenie tych obserwacji z badań in vitro nie zostało jeszcze w pełni potwierdzone.³

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Populacja pediatryczna

W przypadku roztworu doustnego desloratadyny nie przeprowadzono oddzielnych badań skuteczności z udziałem dzieci. Jednakże bezpieczeństwo stosowania preparatu o identycznym stężeniu substancji czynnej w postaci syropu zostało potwierdzone w trzech badaniach klinicznych z udziałem dzieci. Badania te obejmowały pacjentów pediatrycznych w wieku od 1 roku do 11 lat, zakwalifikowanych do leczenia przeciwhistaminowego. Dzieci otrzymywały desloratadynę w dawce dobowej 1,25 mg (w grupie wiekowej 1-5 lat) lub 2,5 mg (w grupie wiekowej 6-11 lat).⁴

Profil bezpieczeństwa leku u dzieci był zadowalający, co potwierdziły wyniki badań laboratoryjnych, pomiary parametrów życiowych oraz zapisy EKG, włączając ocenę odstępu QTc. Podczas stosowania zalecanych dawek, stężenia desloratadyny w osoczu były porównywalne u dzieci i dorosłych. Ze względu na podobny przebieg alergicznego nieżytu nosa i przewlekłej pokrzywki idiopatycznej oraz zbliżony profil działania desloratadyny w obu grupach wiekowych, dane dotyczące skuteczności u dorosłych mogą być ekstrapolowane na populację pediatryczną. Warto zaznaczyć, że skuteczność syropu z desloratadyną nie została bezpośrednio zbadana u dzieci poniżej 12 roku życia.⁵

Młodzież i dorośli

Badania z zastosowaniem wielokrotnych dawek desloratadyny u dorosłych i młodzieży (do 20 mg na dobę przez 14 dni) nie wykazały istotnego statystycznie ani klinicznie wpływu leku na układ sercowo-naczyniowy. Podobnie, w badaniu farmakologii klinicznej z udziałem dorosłych i młodzieży, w którym podawano desloratadynę w dawce 45 mg na dobę (9-krotność dawki leczniczej) przez 10 dni, nie zaobserwowano wydłużenia odstępu QTc.⁶

Istotną właściwością desloratadyny jest to, że nie przenika łatwo do ośrodkowego układu nerwowego. W kontrolowanych badaniach klinicznych u dorosłych i młodzieży po podaniu zalecanej dawki 5 mg na dobę senność występowała z częstością porównywalną do placebo. W badaniach klinicznych wykazano również, że desloratadyna w postaci tabletek w dawce 7,5 mg raz na dobę nie wpływała na aktywność psychoruchową pacjentów.⁷

Badanie z zastosowaniem pojedynczej dawki desloratadyny (5 mg) u dorosłych wykazało, że lek nie wpływa na podstawowe umiejętności pilotowania, w tym na nasilenie subiektywnie odczuwanej senności ani na wykonywanie zadań związanych z pilotowaniem. Co więcej, w badaniu farmakologii klinicznej jednoczesne podawanie desloratadyny z alkoholem nie nasilało szkodliwego działania alkoholu ani nie zwiększało senności. Nie stwierdzono też istotnych różnic w wynikach testów aktywności psychoruchowej między grupami otrzymującymi desloratadynę i placebo, niezależnie od tego, czy podawane były z alkoholem, czy bez alkoholu.⁸

W badaniach interakcji po wielokrotnym podaniu ketokonazolu i erytromycyny nie zaobserwowano klinicznie istotnych zmian stężenia desloratadyny w osoczu.⁹

Skuteczność w alergicznym nieżycie nosa

U pacjentów dorosłych i młodzieży z alergicznym nieżytem nosa, desloratadyna w postaci tabletek wykazała skuteczne łagodzenie objawów, takich jak kichanie, wydzielina z nosa, świąd nosa, a także świąd, łzawienie i zaczerwienienie oczu oraz świąd podniebienia. Działanie leku utrzymywało się przez pełne 24 godziny po podaniu. Należy jednak zauważyć, że skuteczność desloratadyny w postaci tabletek nie została jednoznacznie wykazana w badaniach z udziałem młodzieży w wieku 12-17 lat.¹⁰

W kontekście alergicznego nieżytu nosa warto zwrócić uwagę na jego klasyfikację. Oprócz tradycyjnego podziału na sezonowy i całoroczny, można go także klasyfikować w zależności od czasu trwania objawów na:

• Okresowy alergiczny nieżyt nosa – objawy występują przez mniej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż przez 4 tygodnie
• Przewlekły alergiczny nieżyt nosa – objawy występują przez 4 lub więcej dni w tygodniu i dłużej niż 4 tygodnie

¹¹

Desloratadyna w postaci tabletek wykazała skuteczność w łagodzeniu objawów sezonowego alergicznego nieżytu nosa, co zostało potwierdzone na podstawie kwestionariusza oceniającego jakość życia pacjentów z zapaleniem błony śluzowej nosa i spojówek. Największą poprawę zaobserwowano w zakresie problemów praktycznych i codziennych czynności, które były ograniczane przez objawy choroby.¹²

Skuteczność w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej

Przewlekła pokrzywka idiopatyczna stanowi w badaniach klinicznych model chorób pokrzywkowych ze względu na podobny patomechanizm niezależnie od etiologii oraz możliwość łatwiejszej kwalifikacji prospektywnej przewlekle chorych pacjentów. Ponieważ uwalnianie histaminy jest czynnikiem powodującym wystąpienie wszystkich chorób pokrzywkowych, oczekuje się, że desloratadyna będzie skuteczna w łagodzeniu objawów różnych rodzajów pokrzywek, nie tylko idiopatycznej, zgodnie z zaleceniami klinicznymi.¹³

W dwóch trwających sześć tygodni badaniach z udziałem pacjentów z przewlekłą pokrzywką idiopatyczną z zastosowaniem placebo w grupie kontrolnej, desloratadyna skutecznie łagodziła świąd oraz zmniejszała rozmiar i liczbę zmian pokrzywkowych już przed podaniem drugiej dawki. W obu badaniach działanie leku utrzymywało się przez pełne 24 godziny, aż do podania kolejnej dawki.¹⁴

Warto zauważyć, że podobnie jak w innych badaniach leków przeciwhistaminowych u pacjentów z przewlekłą pokrzywką idiopatyczną, wykluczono niewielką grupę pacjentów nieodpowiadających na leczenie przeciwhistaminowe. Poprawę o ponad 50% w odniesieniu do występującego świądu zaobserwowano u 55% pacjentów leczonych desloratadyną w porównaniu z 19% pacjentów otrzymujących placebo. Leczenie desloratadyną także istotnie zmniejszyło wpływ choroby na sen i funkcjonowanie w ciągu dnia, co mierzono w czteropunktowej skali oceniającej te parametry.¹⁵