Właściwości farmakokinetyczne
Demezon 8 mg/ml

Wprowadzenie do farmakokinetyki deksametazonu

Deksametazon to długo działający glikokortykosteroid, którego właściwości farmakokinetyczne determinują jego zastosowanie kliniczne. Lek dostępny jest m.in. w postaci roztworu do wstrzykiwań zawierającego 8,74 mg deksametazonu sodu fosforanu, co odpowiada 8 mg deksametazonu fosforanu w każdym mililitrze przezroczystego, bezbarwnego lub prawie bezbarwnego roztworu.¹

Wiązanie z białkami osocza

Deksametazon charakteryzuje się zależnym od dawki wiązaniem z albuminami osocza. Jest to istotny parametr farmakokinetyczny wpływający na dostępność wolnej, aktywnej farmakologicznie frakcji leku w krwiobiegu. W przypadku stosowania bardzo dużych dawek preparatu, obserwuje się zwiększoną frakcję deksametazonu krążącego we krwi w postaci wolnej (niezwiązanej z białkami).²

W stanach klinicznych przebiegających z hipoalbuminemią, dochodzi do wzrostu frakcji niezwiązanego (czynnego) glikokortykosteroidu w osoczu, co może prowadzić do nasilenia działania farmakologicznego przy tej samej dawce leku.³

Dystrybucja deksametazonu

Po podaniu dożylnym radioaktywnie znakowanego deksametazonu obserwuje się jego dystrybucję do różnych tkanek i płynów ustrojowych, w tym do ośrodkowego układu nerwowego. Przeprowadzone badania wykazały, że maksymalne stężenie deksametazonu w płynie mózgowo-rdzeniowym, mierzone 4 godziny po podaniu dożylnym, stanowi około 1/6 stężenia osiąganego w osoczu. Wskazuje to na ograniczone, ale istotne klinicznie przenikanie leku przez barierę krew-mózg.⁴

Okres półtrwania i czas działania

Biologiczny okres półtrwania deksametazonu przekracza 36 godzin, co kwalifikuje go do grupy długo działających glikokortykosteroidów. Ten wydłużony czas działania ma istotne implikacje kliniczne – przy codziennym, nieprzerwanym podawaniu leku może dochodzić do jego kumulacji w organizmie, a w konsekwencji do przedawkowania i nasilenia działań niepożądanych.⁵

U osób dorosłych średni okres półtrwania deksametazonu w osoczu, w fazie eliminacji, wynosi około 250 minut (± 80 minut), co przekłada się na około 4,2 godziny. Parametr ten charakteryzuje się jednak znaczną zmiennością międzyosobniczą.⁶

Metabolizm i eliminacja

Deksametazon podlega częściowemu metabolizmowi wątrobowemu, jednak znacząca część leku wydalana jest przez nerki w postaci niezmienionej (wolnej).⁷

Metabolity deksametazonu są głównie wydalane przez nerki po uprzedniej koniugacji, w formie:

• glukuronianów
• siarczanów

⁸

Wpływ dysfunkcji narządowych na farmakokinetykę

Niewydolność nerek

Zaburzenia czynności nerek nie mają istotnego wpływu na wydalanie deksametazonu, co pozwala na stosowanie leku u pacjentów z niewydolnością nerek bez konieczności znaczącej modyfikacji dawkowania.⁹

Choroby wątroby

U pacjentów z ciężkimi chorobami wątroby obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania deksametazonu w fazie eliminacji. Może to prowadzić do zwiększonej kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych przy standardowym dawkowaniu, co uzasadnia potrzebę dostosowania schematu dawkowania u pacjentów z hepatopatią.¹⁰

Właściwości farmakokinetyczne a substancje pomocnicze

Warto odnotować, że preparat Demezon zawiera substancje pomocnicze, które mogą wpływać na całościowy profil farmakokinetyczny leku:

• Sodu edetynian – czynnik chelatujący, stabilizujący roztwór
• Glikol propylenowy – występujący w stężeniu 90 mg/ml, pełniący funkcję rozpuszczalnika
• Sodu wodorotlenek – służący do regulacji pH roztworu

¹¹

Powyższe substancje pomocnicze, szczególnie glikol propylenowy, mogą w pewnych warunkach wpływać na parametry farmakokinetyczne deksametazonu, zwłaszcza przy podawaniu dużych dawek lub u pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi.