Właściwości farmakodynamiczne
Delortan 0,5 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne

Desloratadyna, składnik aktywny produktu leczniczego Delortan (0,5 mg/ml, roztwór doustny), należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki przeciwhistaminowe do stosowania ogólnego”, co odzwierciedla kod ATC: R06AX27. Substancja ta charakteryzuje się wybiórczym działaniem na obwodowe receptory histaminowe H₁, bez wywoływania efektu uspokajającego typowego dla niektórych leków przeciwhistaminowych.¹

Mechanizm działania

Desloratadyna to długo działający antagonista histaminy, który nie wywołuje efektu sedatywnego dzięki selektywnej aktywności antagonistycznej wobec obwodowych receptorów H₁. Po podaniu doustnym substancja ta skutecznie blokuje obwodowe receptory histaminowe H₁, jednocześnie nie przenikając do ośrodkowego układu nerwowego, co wyjaśnia brak działania uspokajającego.²

Badania laboratoryjne in vitro wykazały, że desloratadyna posiada właściwości przeciwalergiczne, które obejmują:

• Hamowanie uwalniania cytokin indukujących reakcję zapalną, takich jak IL-4, IL-6, IL-8 i IL-13, z ludzkich komórek tucznych i granulocytów zasadochłonnych – cytokiny te odgrywają kluczową rolę w procesie zapalnym towarzyszącym reakcjom alergicznym³
• Hamowanie ekspresji adhezyjnej cząsteczki selektyny P na powierzchni komórek śródbłonka – białko to uczestniczy w procesie przylegania komórek zapalnych do śródbłonka naczyń⁴

Należy jednak zaznaczyć, że mimo potwierdzenia tych właściwości w badaniach laboratoryjnych, ich kliniczne znaczenie wymaga dalszych badań i nie zostało jeszcze w pełni potwierdzone.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

Skuteczność produktu Delortan w postaci roztworu doustnego nie była przedmiotem oddzielnych badań klinicznych w populacji pediatrycznej. Jednak bezpieczeństwo stosowania desloratadyny w postaci syropu, zawierającego identyczne stężenie substancji czynnej jak produkt Delortan w postaci roztworu doustnego, zostało potwierdzone w trzech badaniach klinicznych z udziałem dzieci.⁶

W badaniach tych uczestniczyły dzieci w wieku od 1 roku do 11 lat, które kwalifikowały się do leczenia przeciwhistaminowego. Stosowano następujące dawkowanie:

• Dzieci w wieku 1-5 lat: 1,25 mg desloratadyny na dobę
• Dzieci w wieku 6-11 lat: 2,5 mg desloratadyny na dobę

Wyniki badań wykazały dobrą tolerancję desloratadyny, co potwierdziły zarówno wyniki badań laboratoryjnych, jak i pomiary parametrów życiowych oraz zapisy EKG, w tym ocena odstępu QTc. Istotny jest fakt, że przy stosowaniu zalecanych dawek stężenia desloratadyny w osoczu były porównywalne w grupie dzieci i dorosłych.⁷

Biorąc pod uwagę, że zarówno przebieg kliniczny alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, jak i profil działania desloratadyny jest podobny u pacjentów dorosłych i pediatrycznych, dane dotyczące skuteczności leku u dorosłych mogą być ekstrapolowane na populację dziecięcą.⁸

Warto podkreślić, że nie prowadzono oddzielnych badań oceniających skuteczność desloratadyny w postaci syropu u dzieci poniżej 12. roku życia.⁹

Bezpieczeństwo kardiologiczne u dorosłych i młodzieży

Badania kliniczne u dorosłych i młodzieży z zastosowaniem zwielokrotnionych dawek desloratadyny wykazały wysoki profil bezpieczeństwa kardiologicznego leku. W badaniu, w którym podawano do 20 mg desloratadyny na dobę przez 14 dni (dawka 4-krotnie większa od terapeutycznej), nie zaobserwowano statystycznie ani klinicznie istotnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy.¹⁰

Również w farmakologicznym badaniu klinicznym, w którym desloratadynę podawano w dawce 45 mg na dobę (9-krotnie większej od dawki leczniczej) przez 10 dni, nie odnotowano wydłużenia odstępu QTc, który jest istotnym parametrem bezpieczeństwa kardiologicznego.¹¹

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Desloratadyna charakteryzuje się ograniczonym przenikaniem do ośrodkowego układu nerwowego, co jest klinicznie istotną cechą różniącą ją od wielu innych leków przeciwhistaminowych. W kontrolowanych badaniach klinicznych po podaniu zalecanej dawki 5 mg na dobę u dorosłych i młodzieży, senność występowała z częstością porównywalną do placebo.¹²

Dalsza ocena wpływu desloratadyny na funkcje ośrodkowego układu nerwowego wykazała, że:

• Desloratadyna w postaci tabletek podawana w dawce 7,5 mg jeden raz na dobę nie wpływała na aktywność psychoruchową u dorosłych i młodzieży¹³
• Desloratadyna w dawce 5 mg nie wpływała na podstawowe umiejętności pilotowania, w tym na nasilenie subiektywnie odczuwanej senności lub wykonywanie zadań związanych z pilotowaniem, co wykazano w badaniu z zastosowaniem pojedynczej dawki¹⁴

Interakcje z alkoholem

Szczególnie istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa są badania dotyczące potencjalnych interakcji desloratadyny z alkoholem. W farmakologicznych badaniach klinicznych u dorosłych wykazano, że jednoczesne podawanie desloratadyny z alkoholem:

• Nie nasilało wywoływanych przez alkohol zaburzeń sprawności psychoruchowej¹⁵
• Nie zwiększało senności¹⁶
• Nie powodowało istotnych różnic w wynikach testów aktywności psychoruchowej w porównaniu z placebo, niezależnie od obecności alkoholu¹⁷

Przeprowadzono również badania interakcji po wielokrotnym podaniu ketokonazolu i erytromycyny, w których nie obserwowano klinicznie istotnych zmian w stężeniu desloratadyny w osoczu.¹⁸

Skuteczność w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa i spojówek

U osób dorosłych i młodzieży z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa desloratadyna w postaci tabletek skutecznie łagodziła różnorodne objawy tego schorzenia, takie jak:

• Objawy nosowe: kichanie, świąd i wydzielina z nosa
• Objawy oczne: świąd, łzawienie i zaczerwienienie oczu
• Inne objawy: świąd podniebienia

Istotną cechą desloratadyny jest utrzymywanie się działania przeciwalergicznego przez pełne 24 godziny, co zapewnia całodobową kontrolę objawów przy jednokrotnym podaniu w ciągu doby.¹⁹

Należy zaznaczyć, że w badaniach klinicznych z udziałem młodzieży w wieku od 12 do 17 lat nie wykazano jednoznacznie skuteczności desloratadyny w postaci tabletek.²⁰

Klasyfikacja alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa klasyfikuje się na podstawie różnych kryteriów:

Podział ze względu na występowanie czynnika wywołującego:

• Sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy pojawiają się w określonej porze roku, najczęściej w związku z pyleniem roślin
• Całoroczne alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy utrzymują się przez cały rok, zazwyczaj w związku z alergenami występującymi stale, takimi jak roztocza kurzu domowego czy sierść zwierząt

Podział ze względu na czas trwania objawów:

• Okresowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy występują krócej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż przez 4 tygodnie²¹
• Przewlekłe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy występują przez 4 lub więcej dni w tygodniu i przez dłużej niż 4 tygodnie²²

Badania kliniczne wykazały, że desloratadyna w postaci tabletek jest skuteczna w łagodzeniu objawów sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, co zostało potwierdzone przy użyciu kwestionariusza oceniającego jakość życia pacjentów z zapaleniem błony śluzowej nosa i spojówek. Największą poprawę odnotowano w zakresie realnych problemów dnia codziennego oraz aktywności ograniczanych przez objawy alergii.²³

Skuteczność w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej

Badania kliniczne desloratadyny obejmowały przewlekłą pokrzywkę idiopatyczną, która została wybrana jako model kliniczny do oceny skuteczności leku w zaburzeniach o charakterze pokrzywki. Wybór ten uzasadniono podobną patofizjologią leżącą u podłoża różnych typów pokrzywki, niezależnie od ich etiologii, a także możliwością łatwiejszej kwalifikacji do badań pacjentów z przewlekłą postacią schorzenia.²⁴

Ponieważ uwalnianie histaminy jest wspólnym czynnikiem patofizjologicznym we wszystkich rodzajach pokrzywki, oczekuje się, że desloratadyna będzie skuteczna również w łagodzeniu objawów innych typów tego schorzenia, nie tylko przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, co jest zgodne z zaleceniami klinicznymi.²⁵

Skuteczność desloratadyny w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej oceniano w dwóch kontrolowanych placebo badaniach klinicznych trwających sześć tygodni. Wyniki tych badań wykazały, że desloratadyna:

• Skutecznie łagodziła świąd skóry
• Zmniejszała rozmiar zmian pokrzywkowych
• Redukowała liczbę zmian pokrzywkowych

Co istotne, działanie przeciwświądowe pojawiało się już przed podaniem drugiej dawki leku i utrzymywało się przez pełne 24 godziny między kolejnymi dawkami.²⁶

Należy zaznaczyć, że podobnie jak w przypadku innych badań leków przeciwhistaminowych w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej, z badań wykluczono niewielką grupę pacjentów, którzy nie reagują na standardowe leczenie przeciwhistaminowe.²⁷

Skuteczność desloratadyny w łagodzeniu świądu została potwierdzona liczbowo – złagodzenie świądu o ponad 50% obserwowano u 55% pacjentów leczonych desloratadyną w porównaniu do zaledwie 19% pacjentów otrzymujących placebo.²⁸

Poza poprawą w zakresie objawów somatycznych, leczenie desloratadyną znacząco poprawiało jakość życia pacjentów, zmniejszając zaburzenia snu i funkcjonowania w ciągu dnia, co oceniano przy użyciu czteropunktowej skali klinicznej.²⁹