Działania niepożądane klonazepamu (Clonazepamum TZF)

Działania niepożądane klonazepamu zależą od indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz zastosowanej dawki leku. Należy podkreślić, że odstawienie klonazepamu z powodu ciężkich działań niepożądanych jest zjawiskiem rzadkim. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę zaburzeń, które mogą wystąpić podczas terapii tym lekiem, ze szczególnym uwzględnieniem częstości ich występowania oraz przebiegu klinicznego.¹

Zaburzenia układu nerwowego

Wśród najczęściej występujących działań niepożądanych klonazepamu znajdują się zaburzenia neurologiczne, pojawiające się zwłaszcza w początkowej fazie leczenia. Do głównych objawów należą: senność, spowolnienie reakcji, ból i zawroty głowy, nadwrażliwość na światło, stany splątania i dezorientacji oraz ataksja. Objawy te są szczególnie nasilone u pacjentów w podeszłym wieku. Warto zaznaczyć, że w większości przypadków objawy te ustępują w miarę kontynuowania terapii, a w razie ich nasilenia odpowiednie zmniejszenie dawki zwykle poprawia stan pacjenta.²

Podobnie jak w przypadku innych benzodiazepin, po zastosowaniu dużych dawek klonazepamu może pojawić się dyzartria objawiająca się zamazaną mową i nieprawidłowym wymawianiem, a także zaburzenia pamięci.³

Reakcje paradoksalne

Istotnym aspektem bezpieczeństwa terapii klonazepamem jest możliwość wystąpienia reakcji paradoksalnych, do których zaliczamy: niepokój psychoruchowy, bezsenność, zwiększoną pobudliwość i agresywność, nerwowość, wrogość, zaburzenia snu, koszmary, zaburzenia osobowości, drżenie mięśniowe, a nawet pojawienie się nowych rodzajów drgawek. Reakcje te występują najczęściej po spożyciu alkoholu, u pacjentów w podeszłym wieku oraz u osób z chorobami psychicznymi.⁴

Ryzyko uzależnienia

W trakcie leczenia klonazepamem, nawet w dawkach terapeutycznych, może rozwinąć się uzależnienie psychiczne i fizyczne. Ryzyko uzależnienia wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki i wydłużaniem czasu trwania terapii. Na rozwój uzależnienia szczególnie narażeni są pacjenci z wywiadem choroby alkoholowej lub innych uzależnień. Nagłe przerwanie leczenia może wywołać zespół odstawienny.⁵

Ponadto, podczas leczenia klonazepamem może ujawnić się wcześniej istniejąca, niezdiagnozowana depresja.⁶

Zaburzenia kardiologiczne i naczyniowe

W trakcie terapii klonazepamem mogą wystąpić zaburzenia ze strony układu krążenia, takie jak bradykardia i ból w klatce piersiowej. Obserwuje się również nieznaczne obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.⁷

Zaburzenia oddechowe

Rzadkim, ale poważnym działaniem niepożądanym klonazepamu jest depresja ośrodka oddechowego. Ryzyko to wzrasta zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków o działaniu depresyjnym na ośrodek oddechowy. Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie leku u niemowląt i dzieci, zwłaszcza z zaburzeniami psychicznymi, ponieważ klonazepam może zwiększać ilość wydzieliny oskrzelowej i śliny. W takich przypadkach zaleca się częste kontrolowanie drożności dróg oddechowych.⁸

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego występują rzadko i obejmują: nudności, dolegliwości żołądkowe, uczucie suchości w jamie ustnej oraz niesmak.⁹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

W trakcie terapii klonazepamem może dojść do niewielkiego podwyższenia aktywności aminotransferaz, a także zaburzeń czynności wątroby z wystąpieniem żółtaczki.¹⁰

Zaburzenia hematologiczne i reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania klonazepamu mogą wystąpić zaburzenia w składzie morfologicznym krwi. W rzadkich przypadkach obserwowano reakcje nadwrażliwości, takie jak reakcje anafilaktyczne oraz obrzęk naczynioruchowy.¹¹

Zaburzenia dermatologiczne

Wśród skórnych działań niepożądanych klonazepamu wymienia się: alergiczne reakcje skórne (wysypki, świąd, pokrzywka), pokrzywkę, wypryski, wypadanie włosów oraz zaburzenia pigmentacji.¹²

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

W trakcie leczenia klonazepamem mogą wystąpić: osłabienie mięśni, drżenie mięśni oraz bóle mięśniowe.¹³

Zaburzenia układu moczowego

Klonazepam może powodować zaburzenia ze strony układu moczowego, takie jak zatrzymanie moczu, mimowolne oddawanie moczu lub nietrzymanie moczu.¹⁴

Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne

Wśród działań niepożądanych klonazepamu związanych z układem endokrynnym i metabolizmem wymienia się: brak apetytu, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia libido oraz impotencję. Opisywano również pojedyncze przypadki przedwczesnego rozwoju płciowego u dzieci z pojawieniem się drugorzędowych cech płciowych.¹⁵

Zaburzenia ogólne

Do ogólnych działań niepożądanych klonazepamu zalicza się: ogólne osłabienie i omdlenia. Warto również zaznaczyć, że w niektórych postaciach padaczki, podczas długotrwałego leczenia klonazepamem, może zwiększyć się częstotliwość napadów.¹⁶

Zaburzenia oczne

W trakcie leczenia klonazepamem mogą wystąpić zaburzenia widzenia, takie jak niewyraźne widzenie, podwójne widzenie oraz oczopląs.¹⁷

Tabela działań niepożądanych klonazepamu

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁸