Właściwości farmakokinetyczne klindamycyny

Klindamycyna, dostępna w produkcie leczniczym Clindamycin Noridem w postaci roztworu do wstrzykiwań/do infuzji o stężeniu 150 mg/ml, wykazuje specyficzny profil farmakokinetyczny, który determinuje jej właściwości terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę zachowania tego antybiotyku w organizmie.¹

Wchłanianie

Fosforan klindamycyny jest rozpuszczalnym w wodzie estrem przeznaczonym do podawania pozajelitowego i funkcjonuje jako prolek. Po podaniu dochodzi do rozpadu wiązań estrowych, a uwolniona wolna zasada stanowi właściwą postać czynną leku. Efektywność wchłaniania zależy od drogi podania:²

• Po podaniu domięśniowym w dawce 300 mg maksymalne stężenie w surowicy osiąga poziom około 6 µg/ml po upływie 3 godzin
• Po podaniu dożylnym w dawce 300 mg średnie stężenie klindamycyny w surowicy po jednej godzinie wynosi około 4-6 µg/ml

Dystrybucja

Klindamycyna charakteryzuje się zmiennym stopniem wiązania z białkami osocza, który jest zależny od stężenia leku. W zakresie stężeń terapeutycznych stopień wiązania waha się od 40% do 94%.³

Lek wykazuje doskonałą zdolność penetracji do tkanek, przechodzi przez barierę łożyskową i jest wydzielany do mleka matki. Istotną cechą jest niedostateczny stopień dyfuzji do przestrzeni podpajęczynówkowej, nawet w przypadku występowania zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.⁴

W różnych tkankach i płynach ustrojowych obserwuje się znaczące stężenia klindamycyny. W poniższej tabeli przedstawiono procentowy stosunek stężeń w tkankach względem stężenia w surowicy:

Powyższe dane wskazują na dobrą penetrację klindamycyny do tkanek i płynów ustrojowych, co ma istotne znaczenie w terapii zakażeń umiejscowionych w różnych narządach.⁵

Metabolizm

Klindamycyna ulega metabolizmowi głównie w wątrobie. Badania in vitro na ludzkiej wątrobie i mikrosomach jelitowych wykazały, że lek jest metabolizowany przede wszystkim za pośrednictwem enzymu CYP3A4 i w mniejszym stopniu przy udziale CYP3A5. W wyniku tego procesu powstają dwa główne metabolity:⁶

• Sulfotlenek klindamycyny – główny metabolit
• N-demetyloklindamycyna – metabolit występujący w mniejszych ilościach

Istotną cechą metabolizmu klindamycyny jest fakt, że niektóre metabolity zachowują aktywność mikrobiologiczną. Dotyczy to zarówno pochodnej N-demetylowej, jak i sulfotlenku klindamycyny.⁷

Okres półtrwania klindamycyny w surowicy wynosi:⁸

• Około 3 godzin u pacjentów dorosłych
• Około 2 godzin u dzieci
• Wydłużony u pacjentów z niewydolnością nerek oraz umiarkowaną lub ciężką niewydolnością wątroby

Na metabolizm klindamycyny mogą wpływać leki będące induktorami enzymów wątrobowych, które skracają średni czas utrzymywania się klindamycyny w organizmie.⁹

Eliminacja

Klindamycyna jest wydalana z organizmu dwoma głównymi drogami:¹⁰

• Około 2/3 dawki jest wydalane z kałem
• Około 1/3 dawki jest wydalane z moczem

Z całkowitej dawki klindamycyny mniej niż 10% jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej. Istotną informacją kliniczną jest fakt, że klindamycyna nie może zostać usunięta z organizmu podczas hemodializy, co należy uwzględnić w przypadku leczenia pacjentów z niewydolnością nerek.¹¹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci otyli

Analiza danych farmakokinetycznych u pacjentów otyłych wykazała, że parametry farmakokinetyczne klindamycyny są porównywalne z tymi obserwowanymi u osób o prawidłowej masie ciała. Badania objęły:¹²

• Dzieci otyłe w wieku od 2 do poniżej 18 lat
• Dorosłych otyłych w wieku od 18 do 20 lat

W tych grupach pacjentów zarówno klirens klindamycyny, jak i objętość dystrybucji znormalizowane względem całkowitej masy ciała były porównywalne z wartościami obserwowanymi u osób o prawidłowej masie ciała. Oznacza to, że otyłość nie wpływa znacząco na parametry farmakokinetyczne klindamycyny, gdy są one przeliczane na całkowitą masę ciała.¹³