Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego Celebrex (celekoksyb)

Produkt leczniczy Celebrex, zawierający celekoksyb, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności w określonych populacjach pacjentów oraz w wybranych sytuacjach klinicznych. Poniżej przedstawiono kompleksowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tego leku przez wykwalifikowany personel medyczny.¹

Wpływ na przewód pokarmowy

U pacjentów stosujących celekoksyb obserwowano działania niepożądane dotyczące zarówno górnego, jak i dolnego odcinka przewodu pokarmowego, w tym perforacje, owrzodzenia oraz krwawienia. Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem pacjenta. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z grupy podwyższonego ryzyka, czyli:²

• Osoby w podeszłym wieku
• Pacjenci jednocześnie stosujący inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)
• Pacjenci przyjmujący leki przeciwpłytkowe (w tym kwas acetylosalicylowy)
• Osoby leczone glikokortykoidami
• Pacjenci nadużywający alkoholu
• Pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie (owrzodzenia, krwawienia)

Warto zaznaczyć, że jednoczesne stosowanie celekoksybu i kwasu acetylosalicylowego (nawet w małych dawkach) dodatkowo zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, takich jak owrzodzenia przewodu pokarmowego i inne zaburzenia żołądkowo-jelitowe. W długotrwałych badaniach klinicznych nie wykazano istotnych różnic w bezpieczeństwie stosowania w odniesieniu do przewodu pokarmowego między selektywnymi inhibitorami COX-2 w połączeniu z kwasem acetylosalicylowym a innymi NLPZ stosowanymi jednocześnie z kwasem acetylosalicylowym.³

Jednoczesne stosowanie NLPZ

Należy unikać jednoczesnego podawania celekoksybu i innych leków z grupy NLPZ, z wyjątkiem kwasu acetylosalicylowego. Taka kombinacja zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych bez dodatkowych korzyści terapeutycznych.⁴

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Stosowanie celekoksybu wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych dotyczących układu krążenia. W długotrwałym badaniu kontrolowanym placebo u osób z rzadko występującymi polipami gruczolakowatymi jelita, które otrzymywały celekoksyb w dawkach 200 mg dwa razy na dobę lub 400 mg dwa razy na dobę, stwierdzono zwiększoną częstość poważnych incydentów sercowo-naczyniowych, głównie zawałów serca, w porównaniu do placebo.⁵

Ryzyko działań niepożądanych w obrębie układu krążenia przy stosowaniu celekoksybu wzrasta wraz z:⁶

• Zwiększeniem dawki leku
• Wydłużeniem okresu leczenia

Z tego powodu zaleca się, aby celekoksyb stosować możliwie krótko, w najmniejszej skutecznej dawce dobowej. Stosowanie NLPZ, w tym selektywnych inhibitorów cyklooksygenazy typu 2 (COX-2), wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych i zakrzepowych, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu. Dokładna wielkość tego ryzyka oraz minimalna długość leczenia prowadząca do wzrostu ryzyka nie zostały jednoznacznie określone.⁷

U pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów szczególnie ważna jest okresowa ocena potrzeby kontynuowania leczenia oraz odpowiedzi na terapię. Pacjenci z istotnymi czynnikami ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych (nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu) mogą przyjmować celekoksyb wyłącznie po dokładnym rozważeniu celowości takiej terapii.⁸

Należy pamiętać, że selektywne inhibitory COX-2, w tym celekoksyb, nie mogą zastępować kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce chorób zakrzepowo-zatorowych układu krążenia, ponieważ nie wykazują działania przeciwpłytkowego. Z tego względu nie należy przerywać leczenia przeciwpłytkowego u pacjentów przyjmujących takie leki.⁹

Zatrzymanie płynów i obrzęki

Podobnie jak w przypadku innych leków hamujących syntezę prostaglandyn, u pacjentów przyjmujących celekoksyb obserwuje się zatrzymywanie płynów i obrzęki. Dlatego celekoksyb należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z:¹⁰

• Niewydolnością mięśnia sercowego
• Zaburzeniami czynności lewej komory
• Nadciśnieniem tętniczym
• Istniejącymi uprzednio obrzękami (niezależnie od przyczyny)

Hamowanie syntezy prostaglandyn może pogorszyć czynność nerek i spowodować zatrzymanie płynów w organizmie. U pacjentów przyjmujących leki moczopędne istnieje ryzyko wystąpienia hipowolemii, dlatego należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia takich pacjentów celekoksybem.¹¹

Nadciśnienie tętnicze

Podobnie jak wszystkie leki z grupy NLPZ, celekoksyb może prowadzić do:¹²

• Wystąpienia nieobecnego wcześniej nadciśnienia tętniczego
• Nasilenia istniejącego nadciśnienia tętniczego

Konsekwencją tych zmian może być zwiększona częstość występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych. Należy uważnie monitorować ciśnienie tętnicze krwi w początkowym okresie stosowania celekoksybu oraz przez cały okres leczenia.¹³

Wpływ na wątrobę i nerki

Zaburzenia czynności nerek, wątroby, a szczególnie serca są bardziej prawdopodobne u pacjentów w podeszłym wieku, którzy powinni być objęci odpowiednią opieką medyczną. Leki z grupy NLPZ, w tym celekoksyb, mogą wykazywać toksyczne działanie na nerki. Badania kliniczne celekoksybu wykazały, że wywiera on podobne działanie na nerki jak inne NLPZ, z którymi był porównywany.¹⁴

Do grupy największego ryzyka toksycznego działania na nerki należą:¹⁵

• Pacjenci z zaburzoną czynnością nerek
• Pacjenci z niewydolnością serca
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
• Pacjenci stosujący diuretyki
• Pacjenci przyjmujący inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE)
• Pacjenci stosujący antagonistów receptora angiotensyny II
• Pacjenci w podeszłym wieku

Pacjentów z powyższych grup ryzyka należy uważnie monitorować podczas leczenia celekoksybem.¹⁶

W przypadku stosowania celekoksybu zgłaszano przypadki ciężkich reakcji ze strony wątroby, takich jak:¹⁷

• Piorunujące zapalenie wątroby (niekiedy ze skutkiem śmiertelnym)
• Martwica wątroby
• Niewydolność wątroby (niekiedy zakończona zgonem lub wymagająca przeszczepu wątroby)

W większości zgłoszonych przypadków, w których znany był okres poprzedzający wystąpienie zdarzenia, ciężkie działania niepożądane ze strony wątroby rozwijały się w ciągu pierwszego miesiąca od rozpoczęcia leczenia celekoksybem.¹⁸

Jeżeli podczas leczenia wystąpi pogorszenie czynności opisanych powyżej układów lub narządów, należy podjąć odpowiednie leczenie lub rozważyć przerwanie terapii celekoksybem.¹⁹

Hamowanie cytochromu CYP2D6 i pacjenci z zaburzonym metabolizmem CYP2C9

Celekoksyb hamuje cytochrom CYP2D6. Mimo że nie jest silnym inhibitorem tego enzymu, może być konieczne zmniejszenie indywidualnie ustalanej dawki produktów metabolizowanych przez CYP2D6. Należy również zachować ostrożność u pacjentów, u których stwierdzono zmniejszoną aktywność cytochromu CYP2C9.²⁰

Objawy skórne i reakcje nadwrażliwości układowej

Bardzo rzadko zgłaszano ciężkie, niekiedy śmiertelne, objawy skórne związane z przyjmowaniem celekoksybu, takie jak:²¹

• Złuszczające zapalenie skóry
• Zespół Stevensa-Johnsona
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka

Ryzyko wystąpienia tych działań jest najwyższe na początku terapii – większość powikłań notowano w ciągu pierwszego miesiąca leczenia. Ponadto, u pacjentów przyjmujących celekoksyb obserwowano objawy ciężkiej nadwrażliwości, w tym:²²

• Reakcje anafilaktyczne
• Obrzęk naczynioruchowy
• Wysypkę polekową z eozynofilią i objawami uogólnionymi (DRESS lub zespół nadwrażliwości)

U pacjentów z nadwrażliwością na sulfonamidy lub inne leki w wywiadzie może występować większe ryzyko ciężkich objawów skórnych lub reakcji uczuleniowych. W przypadku wystąpienia pierwszych objawów wysypki skórnej, zmian na błonach śluzowych lub jakichkolwiek innych objawów nadwrażliwości należy natychmiast przerwać stosowanie celekoksybu.²³

Informacje ogólne

Celekoksyb może maskować gorączkę lub inne objawy stanu zapalnego, co może utrudniać diagnozowanie niektórych chorób.²⁴

Stosowanie z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi

U pacjentów leczonych jednocześnie warfaryną i celekoksybem zgłaszano przypadki poważnych krwawień, niekiedy prowadzących do zgonu. Notowano również wydłużenie czasu protrombinowego (INR). Z tego powodu należy uważnie monitorować wskaźnik INR u pacjentów przyjmujących warfarynę lub inne doustne leki przeciwzakrzepowe będące pochodnymi kumaryny, szczególnie:²⁵

• W momencie rozpoczęcia leczenia celekoksybem
• Przy zmianie dawki celekoksybu

Jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych z NLPZ może zwiększać ryzyko krwawienia. Należy zachować ostrożność podczas stosowania celekoksybu jednocześnie z warfaryną lub innymi lekami przeciwzakrzepowymi, w tym lekami przeciwzakrzepowymi nowej generacji, takimi jak:²⁶

• Apiksaban
• Dabigatran
• Rywaroksaban

Informacje o substancjach pomocniczych

Produkt Celebrex zawiera laktozę w następujących ilościach:²⁷

• Celebrex 100 mg – 149,7 mg laktozy jednowodnej w każdej kapsułce
• Celebrex 200 mg – 49,8 mg laktozy jednowodnej w każdej kapsułce

Produkt leczniczy nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁸

Celebrex 100 mg i 200 mg zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²⁹