Wpływ kapecytabiny na płodność, ciążę i laktację

Kapecytabina (Capecitabine Glenmark) jako lek przeciwnowotworowy wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią. Lekarz prowadzący terapię ma obowiązek przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem leku oraz zasad postępowania w okresie rozrodczym.¹

Kobiety w okresie rozrodczym

Kobietom w wieku rozrodczym należy udzielić jednoznacznych zaleceń dotyczących konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji w trakcie leczenia kapecytabiną. Skuteczna metoda antykoncepcji powinna być stosowana zarówno w trakcie terapii, jak i przez okres 6 miesięcy od przyjęcia ostatniej dawki leku. Pacjentka musi zostać poinformowana o konsekwencjach zajścia w ciążę podczas terapii ze względu na potencjalne zagrożenie dla płodu.²

Antykoncepcja u mężczyzn

Istotne jest przekazanie informacji dotyczących antykoncepcji również mężczyznom leczonym kapecytabiną. Wyniki badań toksyczności genetycznej wskazują, że pacjenci płci męskiej, których partnerki są w wieku rozrodczym, powinni stosować skuteczne metody antykoncepcji w trakcie terapii oraz przez 3 miesiące po przyjęciu ostatniej dawki kapecytabiny. Ma to na celu zapobieganie potencjalnym uszkodzeniom genetycznym plemników, które mogłyby niekorzystnie wpłynąć na płód.³

Stosowanie w okresie ciąży

Kapecytabina jest przeciwwskazana w okresie ciąży. Chociaż nie przeprowadzono badań klinicznych stosowania kapecytabiny u kobiet ciężarnych, należy założyć, że lek ten może powodować poważne uszkodzenia płodu. Podstawą tego założenia są wyniki badań toksycznego wpływu kapecytabiny na rozrodczość u zwierząt, które wykazały, że substancja ta powoduje wady rozwojowe u płodu oraz obumieranie zarodka. Te szkodliwe działania przypisuje się pochodnym fluoropirymidynowym, do których należy kapecytabina.⁴

Jeżeli pacjentka zajdzie w ciążę podczas terapii kapecytabiną, lekarz ma obowiązek poinformować ją o potencjalnym ryzyku dla płodu i omówić dalsze postępowanie medyczne. W takiej sytuacji konieczne jest dokładne rozważenie korzyści z kontynuacji leczenia przeciwnowotworowego w stosunku do ryzyka dla rozwijającego się płodu.⁵

Karmienie piersią

Stosowanie kapecytabiny u kobiet karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności i szczegółowych informacji przekazanych pacjentce. Nie określono, czy kapecytabina przenika do mleka kobiecego, ponieważ nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających jej obecność w mleku oraz wpływ na laktację. Jednakże badania prowadzone na samicach myszy w okresie laktacji wykazały obecność znaczących ilości kapecytabiny i jej metabolitów w mleku.⁶

Ze względu na nieznany potencjalny szkodliwy wpływ kapecytabiny na niemowlęta karmione piersią, lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności przerwania karmienia piersią podczas leczenia kapecytabiną oraz przez 2 tygodnie po przyjęciu ostatniej dawki leku. Jest to okres bezpieczeństwa, który ma na celu zminimalizowanie ryzyka ekspozycji niemowlęcia na potencjalnie toksyczne metabolity leku.⁷

Wpływ na płodność

Lekarz powinien poinformować pacjentów o możliwym wpływie kapecytabiny na płodność. Należy podkreślić, że brak jest szczegółowych danych klinicznych dotyczących wpływu kapecytabiny na płodność u ludzi. W badaniach klinicznych z udziałem kapecytabiny uczestniczyły kobiety w wieku rozrodczym i mężczyźni, ale tylko pod warunkiem wyrażenia zgody na stosowanie odpowiednich metod antykoncepcji w trakcie badania oraz przez określony czas po jego zakończeniu.⁸

Badania prowadzone na modelach zwierzęcych wykazały, że kapecytabina może wpływać na płodność, co może stanowić podstawę do ekstrapolacji tych wyników na populację ludzką. Pacjenci planujący posiadanie potomstwa w przyszłości powinni być świadomi potencjalnego wpływu leczenia na ich zdolności rozrodcze i rozważyć konsultację ze specjalistą w dziedzinie medycyny rozrodu przed rozpoczęciem terapii.⁹

Podstawowe informacje o leku

Capecitabine Glenmark dostępny jest w formie tabletek powlekanych w dawkach 150 mg i 500 mg. Tabletki 150 mg mają jasnobrzoskwiniowy kolor, podłużny kształt, są dwustronnie wypukłe z oznaczeniem „150″ wytłoczonym po jednej stronie, gładkie po drugiej stronie. Tabletki 500 mg są brzoskwiniowe, podłużne, dwustronnie wypukłe z oznaczeniem „500″ wytłoczonym po jednej stronie, gładkie po drugiej stronie.¹⁰

Jako substancję pomocniczą tabletki zawierają laktozę bezwodną: 7,640 mg w tabletce 150 mg oraz 25,470 mg w tabletce 500 mg, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.¹¹