Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Calipra

Atorwastatyna, substancja czynna leku Calipra 80 mg, należy do grupy statyn i wymaga szczególnej uwagi klinicznej podczas stosowania. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić podczas terapii atorwastatyną, aby zminimalizować potencjalne ryzyko działań niepożądanych.¹

Zaburzenia czynności wątroby

Przed rozpoczęciem terapii lekiem Calipra konieczne jest wykonanie badań czynnościowych wątroby, które następnie należy okresowo powtarzać w trakcie leczenia. Dodatkową kontrolę funkcji wątroby należy przeprowadzić w przypadku pojawienia się objawów sugerujących jej uszkodzenie. Pacjenci z podwyższoną aktywnością aminotransferaz wymagają ścisłego monitorowania. Jeśli aktywność enzymów wątrobowych utrzymuje się powyżej trzykrotności górnej granicy normy (GGN), zaleca się zmniejszenie dawki leku Calipra lub jego odstawienie.²

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów spożywających znaczne ilości alkoholu oraz u osób z dodatnim wywiadem w kierunku chorób wątroby.³

Ryzyko udaru krwotocznego w badaniu SPARCL

Analiza post hoc badania SPARCL (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels) wykazała zwiększoną częstość występowania udaru krwotocznego u pacjentów bez choroby wieńcowej, którzy niedawno przebyli udar mózgu lub przemijający napad niedokrwienia mózgu (TIA), a leczenie atorwastatyną rozpoczęto od dawki 80 mg. Podwyższone ryzyko było szczególnie widoczne u osób z udarem krwotocznym lub zawałem zatokowym (lakunarnym) w wywiadzie. W takich przypadkach, przed wdrożeniem leku Calipra 80 mg, należy starannie rozważyć potencjalne ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego w stosunku do oczekiwanych korzyści terapeutycznych.⁴

Miastenia

Zaobserwowano, że statyny mogą wywoływać miastenię de novo, nasilać już występującą miastenię lub miastenię oczną. W przypadku nasilenia objawów miastenii należy przerwać stosowanie atorwastatyny. Odnotowano nawroty choroby po ponownym podaniu tej samej lub innej statyny.⁵

Wpływ na mięśnie szkieletowe

Atorwastatyna, podobnie jak inne inhibitory reduktazy HMG-CoA (statyny), może w rzadkich przypadkach wpływać niekorzystnie na mięśnie szkieletowe, powodując bóle mięśniowe, zapalenie mięśni i miopatię. W skrajnych przypadkach może dojść do rabdomiolizy – potencjalnie zagrażającego życiu stanu charakteryzującego się znacznie zwiększoną aktywnością kinazy kreatynowej (CK) (powyżej dziesięciokrotności GGN), mioglobinemią i mioglobinurią, które mogą prowadzić do niewydolności nerek.⁶

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki immunozależnej miopatii martwiczej (IMNM) w trakcie leczenia statynami lub po jego zakończeniu. Cechy kliniczne IMNM obejmują utrzymujące się osłabienie mięśni proksymalnych, zwiększoną aktywność kinazy kreatynowej w surowicy utrzymującą się mimo przerwania leczenia statynami, obecność przeciwciał przeciwko reduktazie HMG CoA oraz poprawę po zastosowaniu leków immunosupresyjnych.⁷

Zalecenia przed rozpoczęciem leczenia

Należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu atorwastatyny pacjentom, u których występują czynniki predysponujące do rabdomiolizy. Przed włączeniem leku Calipra należy oznaczyć aktywność kinazy kreatynowej (CK) w następujących sytuacjach:⁸

• Zaburzenia czynności nerek ⁹
• Niedoczynność tarczycy ¹⁰
• Dodatni wywiad indywidualny lub rodzinny w kierunku dziedzicznych chorób mięśni ¹¹
• Wcześniejsze wystąpienie działań toksycznych po przyjęciu statyny lub fibratu ¹²
• Choroby wątroby w wywiadzie i/lub spożywanie znacznych ilości alkoholu ¹³
• Wiek powyżej 70 lat (w zależności od obecności innych czynników predysponujących do rabdomiolizy) ¹⁴
• Sytuacje, w których może dojść do zwiększenia stężenia leku w osoczu, np. w wyniku interakcji lub w szczególnych populacjach pacjentów, w tym w subpopulacjach genetycznych ¹⁵

W powyższych sytuacjach należy dokładnie rozważyć stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka związanego z leczeniem oraz zaleca się monitorowanie stanu klinicznego pacjenta. Jeśli przed rozpoczęciem terapii stwierdza się znaczne zwiększenie aktywności CK (powyżej pięciokrotności GGN), nie należy włączać leczenia atorwastatyną.¹⁶

Oznaczanie aktywności kinazy kreatynowej

Aktywności CK nie należy oznaczać po intensywnym wysiłku fizycznym ani w przypadku innych prawdopodobnych przyczyn zwiększenia aktywności tego enzymu, gdyż utrudnia to interpretację wyników. Jeśli przed rozpoczęciem leczenia stwierdza się znaczne zwiększenie aktywności CK (powyżej pięciokrotności GGN), oznaczenie należy powtórzyć po 5-7 dniach w celu potwierdzenia wyniku.¹⁷

Zalecenia podczas stosowania leku Calipra

Pacjentów należy poinformować o konieczności natychmiastowego zgłoszenia lekarzowi takich objawów jak bóle mięśniowe, kurcze mięśni czy osłabienie siły mięśniowej, szczególnie jeśli towarzyszą im złe samopoczucie lub gorączka.¹⁸

W przypadku wystąpienia objawów mięśniowych podczas terapii atorwastatyną należy oznaczyć aktywność CK. Jeśli stwierdzi się znaczne zwiększenie aktywności CK (powyżej pięciokrotności GGN), leczenie należy przerwać.¹⁹

Nawet jeśli aktywność CK nie przekracza pięciokrotności GGN, ale objawy mięśniowe są na tyle nasilone, że powodują codzienny dyskomfort, należy rozważyć przerwanie terapii.²⁰

Gdy objawy ustąpią i aktywność CK się znormalizuje, można rozważyć ponowne włączenie atorwastatyny lub innej statyny w minimalnej dawce, przy ścisłym monitorowaniu pacjenta.²¹

Atorwastatynę należy bezwzględnie odstawić w przypadku klinicznie istotnego zwiększenia aktywności CK (powyżej dziesięciokrotności GGN) lub przy stwierdzeniu bądź podejrzeniu rabdomiolizy.²²

Jednoczesne stosowanie leku Calipra z innymi lekami

Ryzyko wystąpienia rabdomiolizy zwiększa się podczas jednoczesnego stosowania atorwastatyny z pewnymi lekami mogącymi zwiększać jej stężenie w osoczu, takimi jak:²³

• Silne inhibitory CYP3A4 lub białek transportowych:
  • Cyklosporyna, telitromycyna, klarytromycyna, delawirdyna, styrypentol
  • Azolowe leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol)
  • Letermowir
  • Inhibitory proteazy HIV (rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir, typranawir z rytonawirem)
• Gemfibrozyl i inne pochodne kwasu fibrowego
• Leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu HCV (boceprewir, telaprewir, elbaswir z grazoprewirem, ledypaswir z sofosbuwirem)
• Erytromycyna
• Niacyna
• Ezetymib

W miarę możliwości należy rozważyć stosowanie alternatywnych leków, które nie wchodzą w interakcje z atorwastatyną. Jeśli jednak konieczne jest jednoczesne podawanie wyżej wymienionych leków z atorwastatyną, należy dokładnie przeanalizować stosunek korzyści do ryzyka takiego leczenia skojarzonego.²⁴

U pacjentów przyjmujących leki zwiększające stężenie atorwastatyny w osoczu zaleca się stosowanie niższej dawki maksymalnej atorwastatyny. W przypadku silnych inhibitorów CYP3A4 należy rozważyć niższą dawkę początkową atorwastatyny i zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjenta.²⁵

Jednoczesne stosowanie z kwasem fusydowym

Leku Calipra nie należy przyjmować jednocześnie z kwasem fusydowym do stosowania układowego ani w ciągu 7 dni od zakończenia leczenia kwasem fusydowym. U pacjentów, u których ogólnoustrojowe stosowanie kwasu fusydowego jest niezbędne, należy przerwać podawanie statyn na czas leczenia. U pacjentów otrzymujących kwas fusydowy jednocześnie ze statynami zgłaszano przypadki rabdomiolizy (w tym przypadki śmiertelne).²⁶

Pacjent powinien być poinformowany, aby w razie wystąpienia jakichkolwiek objawów osłabienia mięśni, bólu lub bolesności, niezwłocznie zasięgnął porady lekarza. Leczenie statynami można wznowić po siedmiu dniach od przyjęcia ostatniej dawki kwasu fusydowego.²⁷

W wyjątkowych przypadkach, gdy konieczne jest długotrwałe stosowanie kwasu fusydowego (np. w leczeniu ciężkich zakażeń), jednoczesne podawanie leku Calipra z kwasem fusydowym należy rozważyć indywidualnie i pod ścisłą kontrolą lekarza.²⁸

Stosowanie u dzieci i młodzieży

W trzyletnim badaniu oceniającym dojrzewanie i rozwój w ujęciu całościowym, uwzględniającym ocenę dojrzałości płciowej według skali Tannera oraz pomiary wzrostu i masy ciała, nie stwierdzono klinicznie istotnego wpływu atorwastatyny na rozwój i dojrzewanie płciowe.²⁹

Śródmiąższowa choroba płuc

Istnieją doniesienia o wyjątkowych przypadkach śródmiąższowej choroby płuc związanej ze stosowaniem niektórych statyn, szczególnie podczas długotrwałej terapii. Objawy mogą obejmować duszność, suchy kaszel i pogorszenie ogólnego stanu zdrowia (zmęczenie, utrata masy ciała i gorączka). W przypadku podejrzenia śródmiąższowej choroby płuc należy odstawić atorwastatynę.³⁰

Ryzyko rozwoju cukrzycy

Dane naukowe wskazują, że wszystkie leki z grupy statyn mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi i u niektórych pacjentów z wysokim ryzykiem wystąpienia cukrzycy w przyszłości, mogą powodować hiperglikemię wymagającą odpowiedniej opieki diabetologicznej. Ponieważ korzyści z leczenia statynami w postaci zmniejszenia ryzyka chorób naczyniowych przeważają nad tym ryzykiem, nie powinno się z tego powodu przerywać terapii.³¹

Pacjenci z grupy ryzyka rozwoju cukrzycy (stężenie glukozy na czczo od 5,6 do 6,9 mmol/L, BMI > 30 kg/m², zwiększone stężenie trójglicerydów, nadciśnienie tętnicze) powinni być poddani kontroli klinicznej i biochemicznej zgodnie z wytycznymi.^{Informacje dotyczące substancji pomocniczych}

Lek Calipra zawiera laktozę. Pacjenci z rzadko występującymi zaburzeniami dziedzicznymi w postaci nietolerancji galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego.³³

Należy zaznaczyć, że jedna tabletka powlekana produktu leczniczego Calipra o mocy 80 mg zawiera 366,53 mg laktozy.³⁴

Calipra zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, więc uznaje się go za „wolny od sodu”.³⁵