Wpływ bisoprololu na płodność, ciążę i laktację

Podczas stosowania bisoprololu należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne ryzyko związane z jego wpływem na przebieg ciąży oraz na płód lub noworodka. Jako lek z grupy beta-adrenolityków, bisoprolol wywiera działanie farmakologiczne, które wymaga starannej analizy korzyści i ryzyka w przypadku pacjentek w ciąży lub karmiących piersią.¹

Stosowanie bisoprololu w okresie ciąży

Bisoprolol Vitabalans, dostępny w dawkach 5 mg i 10 mg, zawiera substancję czynną bisoprololu hemifumaran, który może wywierać niekorzystny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój płodu.² Należy pamiętać, że beta-adrenolityki jako grupa leków mogą powodować szereg istotnych powikłań położniczych i neonatologicznych, które lekarz musi uwzględnić w procesie podejmowania decyzji terapeutycznych.

Mechanizm działania beta-adrenolityków, w tym bisoprololu, wiąże się z ryzykiem określonych zaburzeń podczas ciąży. Leki te mogą wywoływać następujące efekty:³

• Zmniejszenie przepływu krwi przez łożysko – może to prowadzić do niedostatecznego zaopatrzenia płodu w tlen i składniki odżywcze
• Opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego – zaburzenie rozwoju płodu wynikające z upośledzonego ukrwienia łożyska
• Śmierć wewnątrzmaciczna – w skrajnych przypadkach niewystarczający przepływ łożyskowy może prowadzić do obumarcia płodu
• Poronienie – przedwczesne zakończenie ciąży przed uzyskaniem zdolności płodu do życia pozamacicznego
• Poród przedwczesny – urodzenie dziecka przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży

Ponadto u płodów i noworodków matek przyjmujących bisoprolol mogą wystąpić istotne zaburzenia metaboliczne i kardiologiczne, takie jak:⁴

• Hipoglikemia – zbyt niskie stężenie glukozy we krwi, które może prowadzić do zaburzeń neurologicznych
• Bradykardia – zwolnienie czynności serca płodu lub noworodka, które może skutkować zaburzeniami perfuzji narządowej

Zalecenia dotyczące stosowania bisoprololu w ciąży

Ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i przebiegu ciąży, bisoprololu nie należy stosować u kobiet ciężarnych, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z punktu widzenia stanu klinicznego pacjentki.⁵ W przypadkach gdy stosowanie beta-adrenolityków u kobiet w ciąży jest niezbędne, preferuje się leki selektywnie blokujące receptory beta1-adrenergiczne, do których należy właśnie bisoprolol.⁶

Jeżeli lekarz zdecyduje, że terapia bisoprololem jest niezbędna podczas ciąży, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie monitorujące:⁷

1. Regularne oceny przepływu maciczno-łożyskowego – za pomocą badań ultrasonograficznych z wykorzystaniem dopplerowskiej oceny przepływów naczyniowych
2. Monitorowanie wzrostu płodu – systematyczna ocena parametrów biometrycznych płodu w celu wykrycia ewentualnego opóźnienia wzrostu wewnątrzmacicznego
3. Okresowa ocena stanu płodu – monitorowanie częstości pracy serca płodu, ocena jego aktywności ruchowej oraz profilu biofizycznego

W przypadku stwierdzenia niekorzystnego wpływu leczenia na przebieg ciąży lub rozwój płodu, należy rozważyć alternatywne metody terapeutyczne.⁸ Może to obejmować modyfikację dawki, zmianę leku na inny o lepszym profilu bezpieczeństwa w ciąży lub całkowitą zmianę strategii terapeutycznej.

Opieka nad noworodkiem po ekspozycji na bisoprolol

Noworodki matek, które w okresie poprzedzającym poród przyjmowały bisoprolol, wymagają szczególnej uwagi i starannego monitorowania w pierwszych dniach życia.⁹ Objawy działań niepożądanych związanych z ekspozycją na bisoprolol najczęściej pojawiają się w ciągu pierwszych 72 godzin życia dziecka.¹⁰

Monitoring noworodka powinien obejmować:

• Regularne pomiary stężenia glukozy we krwi – w celu wczesnego wykrycia hipoglikemii
• Monitorowanie czynności serca – dla identyfikacji bradykardii lub innych zaburzeń rytmu serca
• Ocenę ogólnej wydolności układu krążenia – ocena perfuzji obwodowej, ciśnienia tętniczego, diurezy
• Monitorowanie funkcji oddechowych – ze względu na możliwe działanie bronchospastyczne beta-adrenolityków
• Obserwację w kierunku objawów neurologicznych – drżenia, drgawki, zaburzenia napięcia mięśniowego

Stosowanie bisoprololu podczas karmienia piersią

W odniesieniu do okresu laktacji, aktualne dane nie pozwalają na jednoznaczne określenie, czy bisoprolol przenika do mleka kobiecego u ludzi.¹¹ Wobec braku pewności co do bezpieczeństwa stosowania tego leku w okresie karmienia piersią, nie zaleca się jednoczesnego karmienia piersią i przyjmowania bisoprololu.¹²

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności dokonania wyboru pomiędzy:

• Przerwaniem karmienia piersią i kontynuacją leczenia bisoprololem
• Przerwaniem leczenia bisoprololem na czas karmienia piersią, jeśli stan kliniczny pacjentki na to pozwala
• Zmianą leczenia na lek o lepszym profilu bezpieczeństwa w okresie laktacji

Decyzja powinna uwzględniać korzyści wynikające z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia bisoprololem dla matki. W przypadku konieczności zastosowania bisoprololu u kobiety karmiącej piersią należy rozważyć monitorowanie dziecka pod kątem potencjalnych działań niepożądanych charakterystycznych dla beta-adrenolityków.