Właściwości farmakodynamiczne bisoprololu

Bisoprolol należy do grupy farmakoterapeutycznej wybiórczych beta-adrenolityków, oznaczonej kodem ATC: C07AB07. Stanowi on istotny element terapii w leczeniu niewydolności serca, nadciśnienia tętniczego oraz dławicy piersiowej, wykazując specyficzne właściwości farmakodynamiczne, które decydują o jego skuteczności klinicznej.¹

Mechanizm działania

Bisoprolol charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec receptorów beta1-adrenergicznych. W profilu działania leku nie obserwuje się wewnętrznego działania stymulującego ani znaczących właściwości stabilizujących błonę komórkową. Ważną cechą bisoprololu jest jego niewielkie powinowactwo do receptorów β2-adrenergicznych zlokalizowanych w mięśniówce gładkiej oskrzeli i naczyń oraz receptorów β2 uczestniczących w regulacji procesów metabolicznych. Dzięki tej selektywności bisoprolol zazwyczaj nie wpływa na opory w drzewie oskrzelowym ani na procesy metaboliczne kontrolowane przez receptory beta2.²

Co istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii, selektywność bisoprololu w stosunku do receptora beta1 utrzymuje się nawet po zastosowaniu dawek przekraczających zakres terapeutyczny. Ta cecha odróżnia bisoprolol od wielu innych beta-adrenolityków, których selektywność maleje przy wyższych dawkach.³

Skuteczność kliniczna w niewydolności serca

Skuteczność bisoprololu w leczeniu niewydolności serca została potwierdzona w szerokich badaniach klinicznych. Szczególnie istotne wyniki uzyskano w badaniu CIBIS II, które objęło 2647 pacjentów. Większość uczestników (83%, n=2202) prezentowała niewydolność serca w klasie III według klasyfikacji NYHA, natomiast 17% (n=445) klasyfikowano w klasie IV. U wszystkich pacjentów występowała objawowa stabilna niewydolność skurczowa z frakcją wyrzutową poniżej 35% potwierdzoną w badaniu echokardiograficznym.<sup data-drug="Bisocard" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Do badania CIBIS II włączono ogółem 2647 pacjentów. 83% pacjentów (n=2202) miało niewydolność serca klasy III wg NYHA, a 17% (n=445) klasy IV wg NYHA. Występowała u nich objawowa stabilna niewydolność skurczowa (frakcja wyrzutowa 4

Wyniki badania CIBIS II wykazały znaczącą redukcję śmiertelności w grupie otrzymującej bisoprolol. Całkowita umieralność została zmniejszona z 17,3% w grupie placebo do 11,8% w grupie bisoprololu, co odpowiada redukcji względnej o 34%. Szczególnie istotne było zmniejszenie liczby nagłych zgonów z 6,3% do 3,6% (redukcja względna o 44%) oraz epizodów niewydolności serca wymagających hospitalizacji z 17,6% do 12% (redukcja względna o 36%). Ponadto wykazano znaczącą poprawę stanu czynnościowego pacjentów według klasyfikacji NYHA.⁵

Podczas rozpoczynania terapii bisoprololem i ustalania jego dawki obserwowano hospitalizacje z powodu bradykardii (0,53%), niedociśnienia tętniczego (0,23%) oraz ostrej dekompensacji (4,97%). Częstość tych zdarzeń nie przewyższała jednak wartości odnotowanych w grupie placebo (odpowiednio 0%, 0,3% i 6,74%). W całym okresie badania liczba udarów zakończonych zgonem lub prowadzących do niepełnosprawności wyniosła 20 w grupie leczonej bisoprololem i 15 w grupie placebo.⁶

Badanie CIBIS III – bisoprolol u pacjentów w podeszłym wieku

W badaniu CIBIS III oceniono 1010 pacjentów w wieku ≥65 lat z przewlekłą niewydolnością serca o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego (klasa II lub III według NYHA) oraz frakcją wyrzutową lewej komory serca ≤35%. Uczestnicy nie byli wcześniej leczeni inhibitorami ACE, lekami beta-adrenolitycznymi lub antagonistami receptora angiotensyny.⁷

Protokół badania zakładał wstępne 6-miesięczne leczenie bisoprololem lub enalaprylem, po którym pacjenci otrzymywali terapię skojarzoną bisoprololem i enalaprylem przez okres od 6 do 24 miesięcy. W grupie otrzymującej bisoprolol jako pierwszy lek zaobserwowano trend w kierunku zwiększenia częstości występowania nasilenia przewlekłej niewydolności serca w początkowym okresie leczenia.⁸

Analiza zgodna z protokołem nie wykazała równorzędności strategii rozpoczynania leczenia od bisoprololu w porównaniu do rozpoczynania od enalaprylu. Niemniej jednak obie strategie wykazały podobną częstość występowania pierwszorzędowego łącznego punktu końcowego, obejmującego zgon i hospitalizację na końcu badania (32,4% w grupie otrzymującej najpierw bisoprolol w porównaniu do 33,1% w grupie otrzymującej najpierw enalapryl – dane dla populacji zgodnej z protokołem).⁹

Wyniki badania CIBIS III potwierdziły, że bisoprolol może być skutecznie i bezpiecznie stosowany u pacjentów w podeszłym wieku z przewlekłą niewydolnością serca o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego.¹⁰

Działanie w nadciśnieniu tętniczym i dławicy piersiowej

Bisoprolol znajduje zastosowanie również w leczeniu nadciśnienia tętniczego i dławicy piersiowej. U pacjentów z chorobą wieńcową bez przewlekłej niewydolności serca bisoprolol wywiera korzystne działanie hemodynamiczne poprzez:

• Zwolnienie czynności serca
• Zmniejszenie objętości wyrzutowej
• Obniżenie pojemności minutowej serca
• Redukcję zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen

Warto podkreślić, że opór obwodowy, który na początku stosowania bisoprololu jest zwiększony, ulega zmniejszeniu w trakcie długotrwałego przyjmowania leku. Mechanizm ten przyczynia się do skuteczności terapeutycznej bisoprololu w leczeniu nadciśnienia tętniczego.¹¹

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Bisoprolol (Bisocard) wykazuje następujące kluczowe właściwości farmakodynamiczne:

1. Wysoka selektywność wobec receptorów beta1-adrenergicznych, która utrzymuje się nawet przy dawkach przekraczających zakres terapeutyczny
2. Brak wewnętrznego działania stymulującego
3. Brak istotnych właściwości stabilizujących błonę komórkową
4. Niewielkie powinowactwo do receptorów β2-adrenergicznych
5. Udowodnione klinicznie działanie redukujące śmiertelność w niewydolności serca
6. Efektywne działanie hemodynamiczne w chorobie wieńcowej i nadciśnieniu tętniczym

Te właściwości czynią bisoprolol wartościowym lekiem w terapii chorób układu sercowo-naczyniowego, zarówno w monoterapii, jak i w schematach leczenia skojarzonego.¹²