Właściwości farmakodynamiczne leku BiotinoZin

BiotinoZin należy do grupy farmakoterapeutycznej: preparaty złożone zawierające witaminy i składniki mineralne, sklasyfikowany kodem ATC: A 11 JB. Produkt zawiera dwie substancje czynne: biotynę (10 mg) oraz jony cynku (25 mg) w postaci cynku glukonianu, które wykazują synergistyczne działanie w organizmie.¹

Biotyna – mechanizm działania

Biotyna, znana również jako witamina H, należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie i jest zaliczana do grupy witamin B. Pod względem strukturalnym składa się z dwóch połączonych ze sobą pierścieni: tiofenowego i imidazolowego, z łańcuchem bocznym kwasu walerianowego.²

Najważniejszą funkcją biotyny w organizmie jest jej rola jako grupy prostetycznej enzymów katalizujących reakcje karboksylacji. Witamina ta jest integralnym składnikiem czterech karboksylaz, które mają fundamentalne znaczenie w następujących procesach metabolicznych:³

• Przemiany glukozy
• Metabolizm lipidów
• Przemiany niektórych aminokwasów
• Procesy energetyczne komórki

Źródła i niedobory biotyny

Biotyna występuje naturalnie w wielu produktach spożywczych, jednak zazwyczaj w niewielkich ilościach. Najbogatszymi źródłami tej witaminy są: wątroba, drożdże, żółtka jaj oraz niektóre warzywa, szczególnie soja, kalafior i soczewica.⁴

Warto zaznaczyć, że bakterie obecne w jelicie grubym człowieka syntetyzują biotynę, jednak jej wchłanianie z tego odcinka przewodu pokarmowego jest ograniczone.⁵

Niedobór biotyny może wystąpić w następujących przypadkach:⁶

• Stosowanie szczególnych diet eliminacyjnych
• Żywienie pozajelitowe
• Spożywanie dużych ilości surowych jaj (zawierają awidynę, białko wiążące biotynę)
• Długotrwała hemodializa
• Długotrwałe leczenie lekami przeciwdrgawkowymi
• Terapia antybiotykami
• Zaburzenia wchłaniania witamin

Objawy niedoboru biotyny

Niedobór biotyny manifestuje się szeregiem objawów klinicznych, do których należą:⁷

• Uczucie zmęczenia
• Parestezje (zaburzenia czucia)
• Wypadanie włosów
• Zapalenie skóry zlokalizowane wokół oczu, nosa i ust
• Zapalenie spojówek
• Zaburzenia wzrostu paznokci i włosów
• Nadmierna łamliwość paznokci i włosów

W przypadku niedoboru biotyny mogą również wystąpić zaburzenia w metabolizmie tłuszczów, objawiające się podwyższonym stężeniem kwasu palmitynowego w wątrobie oraz zwiększonym poziomem cholesterolu w surowicy krwi. Przypuszcza się, że właśnie te zaburzenia w metabolizmie lipidów są główną przyczyną zmian skórnych i utraty włosów obserwowanych przy niedoborze biotyny.⁸

Działanie biotyny na skórę, włosy i paznokcie

Biotyna wykazuje korzystne działanie na stan skóry, włosów i paznokci poprzez:⁹

• Wspomaganie wzrostu włosów i paznokci
• Ograniczanie nadmiernej łamliwości struktur keratynowych
• Poprawę stanu skóry poprzez wpływ na proces keratynizacji
• Regulację różnicowania komórek naskórka

Cynku glukonian – mechanizm działania

Cynk jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, odgrywającym kluczową rolę w przemianach komórkowych. Stanowi jeden z głównych czynników stabilizujących błony komórkowe.¹⁰

W organizmie ludzkim cynk wchodzi w skład licznych układów enzymatycznych regulujących podstawowe procesy metaboliczne. Uczestniczy w przemianach lipidów, białek i węglowodanów, a także odgrywa istotną rolę w procesach podziału i wzrostu komórek. Jest niezbędnym składnikiem ponad 200 metaloenzymów i odpowiada za utrzymanie właściwej struktury kwasów nukleinowych, białek oraz błon komórkowych. Dodatkowo bierze udział w eliminacji wolnych rodników ponadtlenkowych, hamując utlenianie nienasyconych kwasów tłuszczowych.¹¹

Wielokierunkowe działanie cynku w organizmie

Cynk odgrywa istotną rolę w wielu procesach fizjologicznych:¹²

• Zapewnia prawidłowe funkcjonowanie skóry i błon śluzowych
• Ogranicza wypadanie włosów
• Utrzymuje prawidłowe stężenie witaminy A we krwi
• Przyspiesza procesy gojenia się ran i regeneracji tkanek
• Działa przeciwzapalnie na skórę (funkcja zarówno profilaktyczna, jak i lecznicza)
• Uczestniczy w odczuwaniu smaku i zapachu
• Reguluje czynność tarczycy
• Wpływa na procesy wzrostu i rozwoju organizmu
• Uczestniczy w dojrzewaniu jąder
• Wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego
• Wpływa na działanie insuliny

Cynk jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania układu oddechowego i rozrodczego. Ma również fundamentalne znaczenie dla normalnego rozwoju i fizjologii mózgu ssaków. Zarówno niedobór, jak i nadmiar tego pierwiastka może przyczyniać się do zmian w zachowaniu, nieprawidłowego rozwoju ośrodkowego układu nerwowego oraz powstawania chorób neurologicznych.¹³

Cynk a układ immunologiczny

Cynk wykazuje aktywność przeciwwirusową oraz warunkuje prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego. Jego niedobór hamuje zarówno odporność wrodzoną, jak i swoistą. Jony cynku mogą modulować uwalnianie interleukin: IL-1, IL-6, TNF-α oraz wpływać na aktywność monocytów.¹⁴

Objawy niedoboru cynku

Niedobór cynku w organizmie może manifestować się objawami o różnym nasileniu. Do typowych objawów umiarkowanego niedoboru należą:¹⁵

• Przesuszenie włosów
• Wydłużone gojenie się ran
• Zaburzenia lub całkowity brak smaku i powonienia
• Obniżona odporność
• Zwiększona podatność na infekcje i alergie

W przypadku ciężkiego niedoboru cynku obserwuje się bardziej wyraźne objawy kliniczne:¹⁶

• Zmiany dermatologiczne:
  • Wypadanie i łamanie się włosów
  • Łysienie (alopecia maligna, alopecia areata)
  • Powierzchowne zapalenie skóry
  • Trądzik (acne pustulosa)
• Zaburzenia rozwojowe:
  • Opóźnienie wzrostu
  • Opóźnienie dojrzewania płciowego
  • Opóźnienie dojrzałości szkieletowej
• Zaburzenia neurologiczne i behawioralne:
  • Trudności w koncentracji
  • Zmiany zachowania
• Inne objawy:
  • Utrata apetytu
  • Biegunki
  • Wadliwy rozwój układu immunologicznego prowadzący do zwiększonej podatności na infekcje

Diagnostyka niedoboru cynku

Podstawowym badaniem laboratoryjnym służącym do rozpoznania niedoboru cynku jest pomiar jego stężenia w osoczu. Metoda ta ma jednak ograniczoną czułość w przypadku niewielkiego niedoboru, ponieważ zmiany stężenia cynku w osoczu pojawiają się dopiero przy wyjątkowo niskim spożyciu tego pierwiastka. Z tego powodu pacjent z wynikami oznaczenia w granicach normy może w rzeczywistości cierpieć z powodu niedoboru cynku.¹⁷

Interpretacja wyników powinna uwzględniać zarówno wartości laboratoryjne, jak i obraz kliniczny pacjenta, ponieważ wartości graniczne mogą nieznacznie różnić się w zależności od stosowanej metody oznaczania oraz laboratorium wykonującego badanie.¹⁸