Właściwości farmakodynamiczne leku Biomentin

Biomentin, zawierający jako substancję czynną memantynę chlorowodorek, jest lekiem stosowanym w terapii otępienia. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis jego właściwości farmakodynamicznych, istotnych z punktu widzenia praktyki klinicznej.¹

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Memantyna, substancja czynna leku Biomentin, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki przeciw otępieniu” i posiada kod ATC: N06DX01.²

Mechanizm działania

Współczesne badania dostarczają coraz więcej dowodów na to, że zaburzenia w przekaźnictwie glutaminergicznym, szczególnie dotyczące receptorów NMDA (kwasu N-metylo-D-asparaginowego), mają istotny wpływ zarówno na manifestację objawów, jak i na progresję otępienia neurodegeneracyjnego.³

Memantyna działa jako zależny od potencjału, niekompetytywny antagonista receptora NMDA o średnim powinowactwie. Jej główną funkcją jest modyfikacja efektów patologicznie podwyższonych stężeń glutaminianu, które mogą prowadzić do dysfunkcji neuronalnej.⁴

Skuteczność kliniczna memantyny w chorobie Alzheimera

Otępienie o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego

Kluczowe badanie monoterapeutyczne z zastosowaniem memantyny przeprowadzono u 252 pacjentów ambulatoryjnych z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego. Początkowa punktacja w skali MMSE (Mini Mental State Examination) u tych pacjentów mieściła się w zakresie 3-14 punktów. Po 6 miesiącach leczenia wykazano istotny korzystny efekt terapeutyczny memantyny w porównaniu z placebo w następujących obszarach:⁵

• Funkcjonowanie pacjenta oceniane na podstawie wywiadu z pacjentem i opiekunem (CIBIC-plus): p=0,025
• Wykonywanie czynności życia codziennego (ADCS-ADLsev): p=0,003
• Funkcje poznawcze (SIB): p=0,002

Otępienie o nasileniu łagodnym do umiarkowanego

W przypadku pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (całkowita punktacja MMSE na początku badania: 10-22 punktów) przeprowadzono badanie obejmujące 403 pacjentów. U osób leczonych memantyną zaobserwowano statystycznie istotny lepszy efekt terapeutyczny w porównaniu z grupą placebo w zakresie pierwszorzędowych punktów końcowych, mierzonych w 24. tygodniu badania na podstawie danych z ostatniej dokonanej obserwacji (LOCF):⁶

• Podskala oceny zaburzeń funkcji poznawczych w chorobie Alzheimera (ADAS-cog): p=0,003
• Ocena funkcjonowania w oparciu o wywiad z pacjentem i opiekunem (CIBIC-plus): p=0,004

Przeprowadzono również inne badanie monoterapeutyczne u 470 pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (całkowita punktacja MMSE: 11-23 punktów). W tym przypadku prospektywnie zdefiniowana początkowa analiza nie wykazała statystycznie istotnych różnic między memantyną a placebo w pierwszorzędowym punkcie końcowym skuteczności w 24. tygodniu badania.⁷

Metaanaliza skuteczności leczenia

Metaanaliza danych pochodzących z sześciu 6-miesięcznych, kontrolowanych placebo badań III fazy (obejmujących zarówno monoterapię memantyną, jak i politerapię ze stałą dawką inhibitora acetylocholinesterazy) u pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego (całkowita punktacja MMSE <20) wykazała statystycznie istotną przewagę memantyny nad placebo w trzech kluczowych domenach:⁸

• Funkcje poznawcze – wykazano poprawę zdolności poznawczych u pacjentów leczonych memantyną
• Ogólna ocena kliniczna – zaobserwowano lepszą odpowiedź kliniczną w grupie memantyny
• Codzienne funkcjonowanie – stwierdzono poprawę w zakresie wykonywania codziennych czynności

Szczególnie istotną obserwacją z metaanalizy jest fakt, że memantyna skutecznie zapobiega pogorszeniu stanu pacjentów. W przypadku osób, u których doszło do pogorszenia we wszystkich trzech domenach, wyniki analizy wykazały, że pogorszenie we wszystkich trzech obszarach wystąpiło u dwukrotnie większej liczby pacjentów przyjmujących placebo (21%) w porównaniu z pacjentami leczonymi memantyną (11%), przy czym różnica ta była statystycznie istotna (p<0,0001).⁹