Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Lekarz przepisujący Axoprofen Forte (ibuprofen 40 mg/ml w zawiesinie doustnej) pacjentkom w wieku rozrodczym powinien być świadomy potencjalnych zagrożeń związanych z tym lekiem i przekazać pacjentce pełne i dokładne informacje dotyczące wpływu ibuprofenu na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią.¹

Mechanizm działania ibuprofenu a ciąża

Należy poinformować pacjentkę, że ibuprofen, jako inhibitor syntezy prostaglandyn, może wywierać niekorzystny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Hamowanie syntezy prostaglandyn może zaburzać fizjologiczne procesy niezbędne dla prawidłowego przebiegu ciąży.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia oraz wystąpienia wad rozwojowych serca i przewodu pokarmowego u płodu, gdy inhibitory syntezy prostaglandyn są stosowane we wczesnym okresie ciąży. Ryzyko bezwzględne wystąpienia wad układu sercowo-naczyniowego wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5% przy stosowaniu ibuprofenu. Ryzyko to wzrasta wraz z dawką i czasem trwania leczenia.³

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie ibuprofenu może prowadzić do rozwoju małowodzia wskutek zaburzeń czynności nerek płodu. Stan ten jest zwykle odwracalny po przerwaniu leczenia. Ponadto w drugim trymestrze ciąży zgłaszano przypadki zwężenia przewodu tętniczego, które w większości ustępowały po zaprzestaniu terapii.⁴

Pacjentce należy wyraźnie przekazać, że Axoprofen Forte nie powinien być podawany podczas pierwszego i drugiego trymestru ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli lek musi być zastosowany u kobiety planującej ciążę lub będącej w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy zastosować najniższą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy okres.⁵

Monitorowanie pacjentki po 20. tygodniu ciąży

Po 20. tygodniu ciąży i ekspozycji na Axoprofen Forte, należy rozważyć przedporodową obserwację pacjentki w celu wykrycia potencjalnego małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych stanów, należy natychmiast przerwać stosowanie leku.⁶

Trzeci trymestr ciąży

Należy bezwzględnie poinformować pacjentkę, że Axoprofen Forte jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży. W tym okresie wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą narażać płód na następujące komplikacje:⁷

• Działanie toksyczne na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy płodu – może dojść do przedwczesnego zwężenia lub zamknięcia przewodu tętniczego oraz rozwoju nadciśnienia płucnego⁸
• Zaburzenia czynności nerek płodu – mogące prowadzić do małowodzia i związanych z tym komplikacji⁹

Ponadto, stosowanie ibuprofenu w końcowym okresie ciąży może powodować u matki i płodu:¹⁰

• Wydłużenie czasu krwawienia – działanie przeciwpłytkowe może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek ibuprofenu¹¹
• Hamowanie skurczów macicy – co może prowadzić do opóźnienia lub wydłużenia akcji porodowej¹²

Karmienie piersią

Pacjentka powinna być poinformowana, że zgodnie z dostępnymi badaniami, ibuprofen przenika do mleka matki w bardzo niewielkim stężeniu. Wydaje się, że krótkotrwałe stosowanie produktu Axoprofen Forte nie wywiera niekorzystnego działania na dziecko karmione piersią.¹³ Jednak w przypadku długotrwałego leczenia lub stosowania wysokich dawek ibuprofenu, należy rozważyć korzyści z karmienia piersią względem potencjalnego ryzyka dla dziecka.

Wpływ na płodność

Kobieta w wieku rozrodczym powinna zostać poinformowana, że dostępne dane wskazują, iż leki hamujące cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn (do których należy ibuprofen) mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet poprzez wpływ na proces owulacji. Co istotne, działanie to ma charakter przemijający i ustępuje po zakończeniu leczenia.¹⁴

Zalecenia dla lekarzy prowadzących

Przepisując Axoprofen Forte kobietom w wieku rozrodczym, lekarz powinien:

1. Przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący planów prokreacyjnych pacjentki i możliwości ciąży
2. Poinformować o przeciwwskazaniu do stosowania leku w trzecim trymestrze ciąży
3. Omówić ryzyko związane ze stosowaniem leku w pierwszym i drugim trymestrze ciąży
4. Zalecić wykonanie testu ciążowego w przypadku podejrzenia ciąży przed rozpoczęciem leczenia
5. Poinstruować pacjentkę o konieczności natychmiastowego przerwania leczenia i kontaktu z lekarzem w przypadku zajścia w ciążę podczas stosowania leku
6. W przypadku konieczności stosowania leku u kobiety ciężarnej, zastosować najniższą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy okres
7. Rozważyć dodatkowe monitorowanie płodu po 20. tygodniu ciąży, jeśli pacjentka przyjmowała ibuprofen

Powyższe informacje powinny być przekazane pacjentce w sposób zrozumiały, z możliwością zadawania pytań, a decyzja o zastosowaniu leku powinna być podejmowana po dokładnym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka, szczególnie u kobiet w ciąży.¹⁵