Właściwości farmakodynamiczne
Atirabo 60 mg

Właściwości farmakodynamiczne tikagreloru

Tikagrelor, który jest składnikiem aktywnym produktu leczniczego Atirabo, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków hamujących agregację płytek krwi z wyłączeniem heparyny (kod ATC: B01AC24). Substancja ta reprezentuje chemiczną grupę cyklopentylotriazolopirymidyn (CPTP) i stanowi kluczowy element działania przeciwpłytkowego tego preparatu. ¹

Mechanizm działania tikagreloru

Tikagrelor działa jako doustny, bezpośrednio działający, selektywny i odwracalnie wiążący się antagonista receptora P2Y12. Zasadniczą funkcją tej substancji jest zapobieganie ADP-zależnej aktywacji i agregacji płytek krwi związanej z receptorem P2Y12. Co istotne, tikagrelor nie blokuje wiązania ADP z receptorem, natomiast po przyłączeniu się do receptora P2Y12 uniemożliwia przekazywanie sygnału stymulowanego przez ADP. ²

Biorąc pod uwagę, że płytki krwi odgrywają kluczową rolę w inicjowaniu i progresji powikłań zakrzepowych związanych z miażdżycą, hamowanie ich czynności prowadzi do zmniejszenia ryzyka poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zgon, zawał mięśnia sercowego czy udar mózgu. ³

Dodatkowe mechanizmy działania

Poza bezpośrednim wpływem na receptor P2Y12, tikagrelor wykazuje dodatkowy mechanizm działania, zwiększając lokalne stężenie endogennej adenozyny poprzez hamowanie równowagowego transportera nukleozydów-1 (ENT-1, ang. equilibrative nucleoside transporter 1). ⁴

Badania wykazały, że tikagrelor wzmacnia następujące działania zależne od adenozyny u zdrowych ochotników i pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (OZW):

• Rozszerzenie naczyń krwionośnych – mierzone jako wzrost przepływu wieńcowego zarówno u zdrowych ochotników, jak i u pacjentów z OZW
• Hamowanie czynności płytek krwi – obserwowane w pełnej krwi ludzkiej w warunkach in vitro
• Duszność – jako objaw uboczny zwiększonego stężenia adenozyny

Należy jednak zaznaczyć, że bezpośredni związek między obserwowanym wzrostem stężenia adenozyny a klinicznymi wynikami (takimi jak zachorowalność i śmiertelność) nie został jednoznacznie określony. ⁵

Profil farmakodynamiczny

Początek działania

U pacjentów ze stabilną chorobą wieńcową, którzy jednocześnie przyjmują kwas acetylosalicylowy, tikagrelor charakteryzuje się szybkim początkiem działania farmakologicznego. Efekt ten można zaobserwować już po 30 minutach od podania dawki nasycającej wynoszącej 180 mg, kiedy to średnie zahamowanie agregacji płytek (IPA, ang. Inhibition of Platelet Aggregation) osiąga poziom około 41%. Maksymalny efekt IPA, wynoszący 89%, pojawia się po 2-4 godzinach od zastosowania leku i utrzymuje się przez okres od 2 do 8 godzin. ⁶

Szczególnie istotny jest fakt, że u 90% pacjentów najsilniejszy stopień zahamowania płytek, przekraczający 70%, obserwuje się już po 2 godzinach od podania leku. ⁷

Zakończenie działania

W przypadku planowania zabiegu pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG, ang. Coronary Artery Bypass Grafting), należy wziąć pod uwagę, że ryzyko krwawienia związane ze stosowaniem tikagreloru jest większe w porównaniu z klopidogrelem, jeśli zaprzestano jego stosowania na mniej niż 96 godzin przed zabiegiem. ⁸

Dane dotyczące zmiany terapii

Badania wykazały, że zmiana leczenia z klopidogrelu w dawce 75 mg na tikagrelor w dawce 90 mg dwa razy na dobę prowadzi do bezwzględnego zwiększenia IPA o 26,4%. Natomiast zmiana z tikagreloru na klopidogrel skutkuje bezwzględnym zmniejszeniem IPA o 24,5%. ⁹

Co ważne z klinicznego punktu widzenia, pacjenci mogą być przestawiani z klopidogrelu na tikagrelor bez zaburzenia działania przeciwpłytkowego, co ułatwia modyfikację terapii w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta. ¹⁰

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Dane kliniczne potwierdzające skuteczność i bezpieczeństwo stosowania tikagreloru pochodzą z dwóch kluczowych badań klinicznych fazy 3:

• Badanie PLATO (PLATelet Inhibition and Patient Outcomes) – randomizowane badanie porównujące tikagrelor z klopidogrelem, przy czym oba leki podawano w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym (ASA) oraz innymi standardowymi metodami leczenia.
• Badanie PEGASUS TIMI-54 (PrEvention with TicaGrelor of SecondAry Thrombotic Events in High-RiSk AcUte Coronary Syndrome Patients) – w którym tikagrelor stosowany w skojarzeniu z ASA porównywano z monoterapią ASA.

Wyniki tych badań stanowią fundamentalną podstawę naukową dla określenia profilu skuteczności i bezpieczeństwa tikagreloru w praktyce klinicznej. ¹¹