Właściwości farmakokinetyczne leku

Produkt leczniczy AntyGrypin COMPLEX w postaci tabletek musujących zawiera trzy substancje czynne: paracetamol (500 mg), kwas askorbowy (200 mg) oraz chlorofenaminy maleinian (4 mg). Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę farmakokinetyczną każdej z tych substancji.¹

Farmakokinetyka paracetamolu

Wchłanianie paracetamolu

Paracetamol charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Substancja ta szybko przenika do wszystkich tkanek organizmu. Stężenia paracetamolu we krwi, ślinie i osoczu są porównywalne. Maksymalne stężenie we krwi osiągane jest po około 1 godzinie od podania.²

Dystrybucja paracetamolu

Paracetamol w stosunkowo niewielkim stopniu wiąże się z białkami osocza – w dawkach terapeutycznych wiązanie to wynosi od 25% do 50%. Biologiczny okres półtrwania paracetamolu wynosi od 2 do 4 godzin. Działanie przeciwbólowe utrzymuje się przez około 4-6 godzin, natomiast działanie przeciwgorączkowe trwa 6-8 godzin.³

Metabolizm paracetamolu

Paracetamol podlega intensywnym procesom biotransformacji w wątrobie. U dorosłych pacjentów głównym szlakiem metabolicznym (obejmującym około 90% dawki) jest sprzęganie z kwasem glukuronowym, podczas gdy u dzieci znaczący udział ma również sprzęganie z kwasem siarkowym. Ten drugi szlak metaboliczny ulega szybkiemu wysyceniu przy dawkach przekraczających zakres terapeutyczny.⁴

Istnieje również szlak metaboliczny o mniejszym znaczeniu przebiegający z udziałem układu cytochromu P450, który prowadzi do wytworzenia związku pośredniego – N-acetylobenzochinonoiminy. W warunkach normalnych metabolit ten jest szybko detoksykowany przez zredukowany glutation i eliminowany z moczem po sprzężeniu z cysteiną i kwasem merkaptopurowym. Jednakże w przypadku masywnego zatrucia ilość tego toksycznego metabolitu znacząco wzrasta, co może prowadzić do uszkodzenia wątroby.⁵

Eliminacja paracetamolu

Paracetamol jest wydalany głównie przez nerki. W ciągu 24 godzin od podania około 90% przyjętej dawki jest eliminowane z moczem, przede wszystkim w formie metabolitów: sprzężonych glukuronidów (60-80%) oraz siarczanów (20-30%). Mniej niż 5% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 2 godziny.⁶

Szczególne grupy pacjentów – paracetamol

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min) obserwuje się opóźnienie w wydalaniu paracetamolu i jego metabolitów. U osób w wieku podeszłym zdolność do procesów sprzęgania nie ulega istotnym zmianom.⁷

Farmakokinetyka chlorofenaminy

Wchłanianie chlorofenaminy

Chlorofenamina dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego. Efekt terapeutyczny pojawia się stosunkowo szybko, bo już po 15-30 minutach od podania, i utrzymuje się przez 4-6 godzin.⁸

Dystrybucja chlorofenaminy

Biologiczny okres półtrwania chlorofenaminy jest stosunkowo długi i wynosi około 20 godzin. Maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane po 2-3 godzinach od przyjęcia leku.⁹

Metabolizm chlorofenaminy

Chlorofenamina podlega procesom biotransformacji w wątrobie, gdzie powstają nieaktywne pochodne demetylowane.¹⁰

Eliminacja chlorofenaminy

Około 50% przyjętej dawki chlorofenaminy jest wydalane przez nerki w ciągu 12 godzin od przyjęcia leku. Eliminacja zachodzi głównie w postaci metabolitów, a tylko niewielka część substancji wydalana jest w postaci niezmienionej.¹¹

Farmakokinetyka kwasu askorbowego

Wchłanianie kwasu askorbowego

Kwas askorbowy (witamina C) charakteryzuje się dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, przy czym proces ten zachodzi głównie w jelicie cienkim. Maksymalne stężenie w surowicy krwi osiągane jest po 2-3 godzinach od podania.¹²

Dystrybucja kwasu askorbowego

Kwas askorbowy w około 25% wiąże się z białkami osocza. Substancja ta osiąga największe stężenia we frakcji leukocytów i płytek krwi. Przeciętne zapasy ustrojowe witaminy C są stosunkowo niewielkie i wynoszą około 20 mg/kg masy ciała. Największe ilości kwasu askorbowego gromadzone są w nadnerczach, gruczołach śluzowych, wątrobie, mózgu oraz leukocytach.¹³

Metabolizm kwasu askorbowego

Kwas askorbowy wykazuje silne właściwości redukcyjne. W organizmie przekształca się w kwas L-dehydroaskorbowy poprzez formę pośrednią – rodnik zwany kwasem L-monodehydroaskorbowym. Te trzy formy tworzą odwracalny układ oksydoredukcyjny w organizmie. Rodnik anionowy kwasu askorbowego nie reaguje z tlenem, natomiast z łatwością przenika przez błony komórkowe oraz uczestniczy w transporcie jednowartościowych kationów metali, głównie sodu i potasu.¹⁴

Kwas askorbowy przenika do mleka kobiecego w ilości 1-10 mg%. Znaczące ilości witaminy C mogą być również tracone z potem – przy ciężkiej pracy fizycznej straty te mogą dochodzić nawet do 2 mg na godzinę. Tylko niewielka część kwasu askorbowego ulega metabolizmowi do dwutlenku węgla.¹⁵

Eliminacja kwasu askorbowego

Kwas askorbowy jest wydalany głównie przez nerki – częściowo w postaci sprzężonej z siarczanami lub w postaci różnych metabolitów, z których najważniejszym jest kwas szczawiowy. Po przekroczeniu progu nerkowego, który odpowiada stężeniu w osoczu krwi wynoszącemu 1,4 mg%, witamina C wydalana jest również w postaci niezmienionej z moczem.¹⁶

Porównanie właściwości farmakokinetycznych substancji czynnych