Właściwości farmakodynamiczne cyklezonidu

Cyklezonid, substancja czynna produktu leczniczego Alvesco 80, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki stosowane w chorobach obturacyjnych dróg oddechowych, a dokładniej do podgrupy glikokortykosteroidów podawanych wziewnie. Klasyfikacja według kodu ATC to R03B A08¹.

Mechanizm działania

Cyklezonid charakteryzuje się małym powinowactwem do receptora glikokortykosteroidowego. Po podaniu wziewnym substancja ta ulega konwersji enzymatycznej w płucach do głównego metabolitu, którym jest C21-demetylopropionylo-cyklezonid. Ten metabolit wykazuje wyraźne działanie przeciwzapalne i jest uznawany za aktywną formę leku².

Wpływ na nadreaktywność oskrzeli

W czterech badaniach klinicznych wykazano, że cyklezonid zmniejsza reakcję dróg oddechowych na monofosforan adenozyny u pacjentów z nadreaktywnością oskrzeli. Maksymalny efekt terapeutyczny zaobserwowano przy zastosowaniu dawki 640 mikrogramów³.

Inne badanie wykazało, że siedmiodniowe wcześniejsze stosowanie cyklezonidu znacząco osłabia zarówno wczesną, jak i późną fazę reakcji na alergen we wziewnej próbie prowokacyjnej. Ponadto udowodniono, że leczenie wziewnym cyklezonidem prowadzi do zmniejszenia napływu komórek zapalnych (całkowitej liczby eozynofilów) oraz zmniejszenia zawartości mediatorów zapalnych w plwocinie indukowanej⁴.

Wpływ na funkcje nadnerczy

W badaniu z zastosowaniem grupy porównawczej oceniano pole powierzchni pod krzywą zależności stężenia kortyzolu w osoczu od czasu w ciągu 24 godzin (AUC) u 26 dorosłych pacjentów z astmą oskrzelową. Po 7 dniach leczenia, w porównaniu z placebo, u pacjentów otrzymujących cyklezonid w dawkach 320, 640 i 1280 mikrogramów na dobę średnia wartość stężenia kortyzolu w osoczu w ciągu 24 godzin (AUC(0-24)/24 godziny) nie była istotnie statystycznie mniejsza. Nie stwierdzono również zależności tego parametru od dawki⁵.

Dodatkowo, w badaniu klinicznym z udziałem 164 dorosłych pacjentów (obojga płci) z astmą oskrzelową podawano cyklezonid w dawkach 320 mikrogramów lub 640 mikrogramów na dobę przez okres 12 tygodni. Podczas przeprowadzonego testu stymulacji z zastosowaniem kosyntropiny w dawce 1 mikrogram i 250 mikrogramów nie odnotowano znaczących zmian stężenia kortyzolu w osoczu w porównaniu do placebo⁶.

Skuteczność kliniczna

W 12-tygodniowych badaniach z zastosowaniem metody podwójnie ślepej próby i placebo, przeprowadzonych u dorosłych oraz młodzieży, wykazano, że leczenie cyklezonidem prowadzi do:

• poprawy czynności płuc, ocenianej na podstawie wskaźnika FEV1 (natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa) oraz szczytowego przepływu wydechowego
• poprawy kontroli objawów astmy
• zmniejszenia potrzeby stosowania wziewnych beta-2 mimetyków⁷

Badania porównawcze różnych dawek cyklezonidu

Przeprowadzono 12-tygodniowe badanie z udziałem 680 pacjentów z ciężką astmą, którzy wcześniej otrzymywali 500-1000 mikrogramów propionianu flutykazonu na dobę lub odpowiednik. Wykazano, że podczas leczenia cyklezonidem brak zaostrzenia objawów obserwowano u 87,3% pacjentów otrzymujących dawkę 160 mikrogramów oraz u 93,3% pacjentów stosujących dawkę 640 mikrogramów⁸.

Po zakończeniu 12-tygodniowego okresu badania stwierdzono statystycznie istotną różnicę między dawkami 160 mikrogramów a 640 mikrogramów cyklezonidu na dobę w odniesieniu do częstości występowania zaostrzeń po pierwszym dniu badania:

• U pacjentów otrzymujących cyklezonid w dawce 160 mikrogramów na dobę zaostrzenie objawów wystąpiło u 43 z 339 pacjentów (12,7%)
• U pacjentów otrzymujących cyklezonid w dawce 640 mikrogramów na dobę zaostrzenie objawów wystąpiło u 23 z 341 pacjentów (6,7%)

Współczynnik ryzyka względnego wyniósł 0,526 (p = 0,0134). Należy podkreślić, że obie dawki cyklezonidu powodowały porównywalną poprawę wartości FEV1 w ciągu 12 tygodni⁹.

Działania niepożądane zależne od dawki zaobserwowano u 3,8% pacjentów leczonych dawką 160 mikrogramów na dobę oraz u 5% pacjentów otrzymujących dawkę 640 mikrogramów na dobę¹⁰.

Badania długoterminowe

W 52-tygodniowym badaniu z udziałem 367 pacjentów z łagodną lub umiarkowaną astmą, którzy wcześniej byli leczeni propionianem flutykazonu w dawce 200-1000 mikrogramów, nie wykazano istotnej różnicy w skuteczności między większymi dawkami cyklezonidu (320 lub 640 mikrogramów na dobę) a mniejszą dawką (160 mikrogramów na dobę) w zakresie kontroli astmy¹¹.