Przeciwwskazania stosowania leku Alpragen. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Alpragen, lek zawierający alprazolam jako substancję czynną, jest dostępny w trzech dawkach: 0,25 mg, 0,5 mg oraz 1 mg w postaci tabletek. Przed przepisaniem tego preparatu należy dokładnie rozważyć wszystkie przeciwwskazania, które wykluczają jego stosowanie u określonych grup pacjentów.¹

Bezwzględne przeciwwskazania

Istnieje szereg stanów klinicznych, w których stosowanie alprazolamu jest całkowicie przeciwwskazane. Należy bezwzględnie odstąpić od włączenia tego leku u pacjentów z:²

• Nadwrażliwością na substancję czynną – dotyczy to zarówno alprazolamu, jak i innych leków z grupy benzodiazepin. Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się wysypką, świądem, obrzękiem lub reakcjami anafilaktycznymi.³
• Miastenią – ze względu na działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy, alprazolam może nasilać osłabienie mięśniowe u pacjentów z tą chorobą neuromięśniową, co może prowadzić do zaostrzenia objawów.⁴
• Ciężką niewydolnością oddechową – alprazolam może powodować depresję oddechową, która u pacjentów z już istniejącą niewydolnością oddechową może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zatrzymania oddechu.⁵
• Zespołem bezdechu sennego – benzodiazepiny, w tym alprazolam, mogą pogłębiać istniejące zaburzenia oddychania podczas snu, zwiększając częstość i czas trwania bezdechów.⁶
• Ciężką niewydolnością wątroby – wątroba jest głównym narządem odpowiedzialnym za metabolizm alprazolamu. U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby może dochodzić do kumulacji leku w organizmie i nasilenia działań niepożądanych.⁷
• Ostrym zatruciem alkoholem lub innymi substancjami działającymi na OUN – jednoczesne stosowanie alprazolamu z innymi substancjami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy może prowadzić do nasilenia sedacji, depresji oddechowej, śpiączki, a nawet śmierci.⁸
• Jaskrą z wąskim kątem przesączania – alprazolam może powodować rozszerzenie źrenicy i zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania może prowadzić do ostrego napadu jaskry.⁹

Przeciwwskazania związane z substancjami pomocniczymi

Należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć przeciwwskazania związane z substancjami pomocniczymi zawartymi w preparacie Alpragen:¹⁰

• Nietolerancja laktozy – wszystkie dawki tabletek Alpragen zawierają znaczące ilości laktozy jednowodnej (od 92,00 mg do 92,77 mg w zależności od dawki). Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego leku.
• Nadwrażliwość na benzoesan sodu – każda tabletka zawiera 0,1 mg sodu benzoesanu, który może wywoływać reakcje nadwrażliwości u predysponowanych pacjentów.

Szczególne grupy pacjentów

Poza wymienionymi wyżej bezwzględnymi przeciwwskazaniami, należy zwrócić szczególną uwagę na następujące grupy pacjentów, u których stosowanie alprazolamu wymaga specjalnej ostrożności lub może być przeciwwskazane w zależności od indywidualnej oceny klinicznej:

• Osoby w podeszłym wieku – ze względu na zwiększoną wrażliwość na działanie benzodiazepin i ryzyko działań niepożądanych, takich jak nadmierna sedacja, zawroty głowy, zaburzenia koordynacji ruchowej, które mogą prowadzić do upadków i złamań.
• Pacjenci z przewlekłymi chorobami układu oddechowego (np. POChP, astma) – nawet przy braku ciężkiej niewydolności oddechowej należy zachować szczególną ostrożność.
• Pacjenci z łagodną do umiarkowanej niewydolnością wątroby – konieczne jest dostosowanie dawki i ścisłe monitorowanie.
• Osoby uzależnione od substancji psychoaktywnych w wywiadzie – zwiększone ryzyko rozwoju uzależnienia od alprazolamu.

Interakcje lekowe jako przeciwwskazania względne

Stosowanie alprazolamu może być niewskazane u pacjentów przyjmujących jednocześnie:

• Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, niektóre antybiotyki makrolidowe) – mogą znacząco podwyższać stężenie alprazolamu w osoczu.
• Inne leki działające depresyjnie na OUN (opioidowe leki przeciwbólowe, barbiturany, neuroleptyki, leki przeciwdepresyjne) – ryzyko nasilenia sedacji i depresji oddechowej.
• Leki przeciwpadaczkowe – możliwe zmiany w stężeniu alprazolamu oraz leków przeciwpadaczkowych.

Wszystkie postacie leku Alpragen mają linię podziału, która ułatwia jedynie rozkruszenie tabletki w celu łatwiejszego połknięcia, a nie podział na równe dawki.¹¹