Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Aesculan

Aesculan to produkt leczniczy w postaci maści doodbytniczej zawierający jako substancje czynne wyciąg suchy z kory kasztanowca (62,5 mg/g) oraz chlorowodorek lidokainy jednowodny (5 mg/g). Lek ten jest tradycyjnie stosowany w praktyce klinicznej od 1965 roku, co stanowi ponad 55 lat doświadczenia klinicznego. ¹

Dostępne dane przedkliniczne

Należy podkreślić, że kompleksowe dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania produktu Aesculan jako całości nie są dostępne. ² W literaturze medycznej oraz dokumentacji produktu brakuje pełnych badań oceniających bezpieczeństwo tego złożonego preparatu w warunkach laboratoryjnych.

Dane dotyczące wyciągu z kory kasztanowca

W odniesieniu do wyciągu z kory kasztanowca (Aesculus hippocastanum L., cortex) nie są dostępne badania przedkliniczne ani dane z literatury dotyczące potencjalnej toksyczności reprodukcyjnej. ³ Podobnie, brak jest danych oceniających potencjalne działanie genotoksyczne oraz karcynogenne tego składnika. ⁴

Dane dotyczące lidokainy i jej metabolitów

W przeciwieństwie do wyciągu z kory kasztanowca, dla chlorowodorku lidokainy istnieją pewne dane przedkliniczne, zwłaszcza dotyczące potencjalnego działania mutagennego i karcynogennego. Szczególną uwagę zwraca metabolit lidokainy – 2,6-ksylidyna. ⁵

Badania wykazały, że 2,6-ksylidyna, metabolit powstający zarówno u szczurów, jak i prawdopodobnie u ludzi podczas metabolizmu lidokainy, może wykazywać działanie mutagenne. ⁶ Należy jednak podkreślić, że obserwacje te pochodzą z badań in vitro, w których stosowano ten metabolit w bardzo dużych stężeniach, zbliżonych do stężeń toksycznych. ⁷ Istotne jest, że dotychczas nie udokumentowano działania mutagennego samej lidokainy jako substancji macierzystej. ⁸

Badania karcynogenności

Przeprowadzono badanie działania rakotwórczego z użyciem metabolitu lidokainy – 2,6-ksylidyny na modelu szczurzym. Badanie cechowało się wysoką czułością i obejmowało przezłożyskową ekspozycję oraz długotrwałe leczenie zwierząt po urodzeniu przez okres 2 lat z zastosowaniem bardzo dużych dawek tego metabolitu. ⁹

Wyniki tego badania wykazały występowanie zarówno złośliwych, jak i łagodnych nowotworów w jamach nosowych szczurów, a dokładniej w obrębie małżowiny nosowej sitowej. ¹⁰ Należy jednak zauważyć, że dawki stosowane w tym badaniu były znacznie wyższe niż te, które występują podczas miejscowego stosowania lidokainy w preparacie Aesculan, a ekspozycja była długotrwała i rozpoczynała się już w życiu płodowym.

Implikacje kliniczne dla bezpieczeństwa stosowania

Pomimo ograniczonych danych przedklinicznych, długoletnie doświadczenie kliniczne ze stosowaniem produktu Aesculan od 1965 roku stanowi istotne źródło informacji o bezpieczeństwie tego leku przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami. ¹¹ Miejscowe zastosowanie maści w niewielkich ilościach oraz przez ograniczony czas minimalizuje potencjalne ryzyko związane z ekspozycją systemową na lidokainę i jej metabolity.

Warto również podkreślić, że obecność lidokainy w preparacie w stężeniu 5 mg/g stanowi stosunkowo niewielką dawkę tego środka miejscowo znieczulającego, co dodatkowo zmniejsza potencjalne ryzyko przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami.