Zespół miasteniczny lamberta-eatona
Epidemiologia
Zespół miasteniczny Lamberta-Eatona (LEMS) jest rzadkim schorzeniem autoimmunologicznym złącza nerwowo-mięśniowego, o częstości występowania 2,3-3,4 przypadków na milion mieszkańców i rocznej zapadalności 0,4-0,6/milion. Choroba ta jest 46 razy rzadsza niż miastenia gravis, a jej epidemiologia silnie wiąże się z nowotworami, zwłaszcza drobnokomórkowym rakiem płuca (SCLC), który występuje u 50-60% pacjentów z LEMS. Średni wiek zachorowania to 58-60 lat w LEMS związanym z nowotworem, z przewagą mężczyzn (60-75%), natomiast w LEMS niezwiązanym z nowotworem obserwuje się dwa szczyty wieku zachorowań (około 35 i 60 lat) oraz nieznaczną przewagę kobiet. Diagnostyka powinna obejmować rygorystyczne badania onkologiczne, gdyż rozpoznanie LEMS zwykle poprzedza wykrycie SCLC, a badania przesiewowe w kierunku raka zaleca się powtarzać co 3-6 miesięcy przez minimum 2 lata. Skala DELTA-P jest użytecznym narzędziem do oceny ryzyka rozwoju SCLC u pacjentów z LEMS i pozwala na dostosowanie intensywności badań przesiewowych.
Epidemiologia zespołu miastenicznego Lamberta-Eatona
Zespół miasteniczny Lamberta-Eatona (LEMS) jest rzadkim schorzeniem autoimmunologicznym dotyczącym złącza nerwowo-mięśniowego. Badania epidemiologiczne wskazują, że choroba ta występuje znacznie rzadziej niż miastenia gravis (MG), która jest najczęstszą chorobą złącza nerwowo-mięśniowego.12
Chorobowość i zapadalność
Według różnych badań epidemiologicznych, chorobowość LEMS wynosi od 2,3 do 3,4 przypadków na milion mieszkańców.12 Badanie holenderskie wykazało, że LEMS występuje 46 razy rzadziej niż miastenia gravis.12 Analiza populacji amerykańskich weteranów określiła chorobowość punktową na poziomie 2,6 na milion (potwierdzone przypadki) oraz 3,3 na milion (połączone przypadki potwierdzone i prawdopodobne).1
Roczna zapadalność na LEMS jest szacowana na 0,4-0,6 przypadków na milion mieszkańców.12 Co ciekawe, mimo że zapadalność na LEMS jest około 10-14 razy niższa niż w przypadku miastenii, różnica w chorobowości jest znacznie większa (46 razy), co podkreśla gorsze rokowanie i wskaźniki przeżycia w LEMS, szczególnie gdy jest związany z drobnokomórkowym rakiem płuca (SCLC).12
Ogólna liczba przypadków LEMS w siedmiu głównych rynkach (USA, Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania i Japonia) została oszacowana na 5977 w 2017 roku.1 Według szacunków, w Stanach Zjednoczonych w dowolnym momencie występuje około 400 przypadków, jednakże liczba ta może być znacznie wyższa, ponieważ nie uwzględnia pacjentów z LEMS bez związku z nowotworem oraz przypadków niezdiagnozowanych.1
Związek z nowotworem
Istotnym aspektem epidemiologii LEMS jest jego silny związek z nowotworami, szczególnie z drobnokomórkowym rakiem płuca (SCLC). Według danych epidemiologicznych, u około 50-60% pacjentów z LEMS występuje nowotwór złośliwy.12 Częstość występowania LEMS u pacjentów z SCLC wynosi około 3%.12
Warto zauważyć, że diagnoza LEMS niemal zawsze poprzedza wykrycie SCLC.1 W jednym z badań zaobserwowano, że rozpoznanie SCLC poprzedzało identyfikację LEMS tylko w 6% przypadków LEMS związanego z nowotworem.1 Dlatego też, rozpoznanie LEMS powinno natychmiast skłonić do rygorystycznego badania onkologicznego.1
Chociaż zdecydowana większość nowotworów związanych z LEMS to SCLC, mogą być zaangażowane również inne nowotwory złośliwe, w tym niedrobnokomórkowy rak płuca, nowotwory neuroendokrynne, chłoniaki, złośliwy grasiczak oraz nowotwory piersi, żołądka, okrężnicy, prostaty, pęcherza moczowego, nerek i innych narządów.1
Rozkład wieku i płci
LEMS zwykle rozpoczyna się w późniejszym okresie dorosłości i dotyczy głównie osób w średnim i starszym wieku.1 Średni wiek wystąpienia objawów w przypadku LEMS związanego z nowotworem wynosi około 58-60 lat.12 Z kolei w przypadkach LEMS niezwiązanych z nowotworem, rozkład wieku wykazuje dwa szczyty: pierwszy około 35 roku życia i drugi, większy, około 60 roku życia.12
Jeśli chodzi o rozkład płci, LEMS związany z nowotworem występuje częściej u mężczyzn, z przewagą wynoszącą 60-75%.12 Jest to kontrast w porównaniu z miastenią gravis, która ma przewagę występowania u kobiet. W przypadku LEMS niezwiązanego z nowotworem, rozkład płci jest bardziej zbliżony do miastenii, z nieznaczną przewagą u kobiet.12
LEMS jest niezwykle rzadki w populacji pediatrycznej. W literaturze medycznej opisano jedynie kilkanaście przypadków u dzieci poniżej 17 roku życia.12 Pediatryczny LEMS ma trzy charakterystyczne cechy w porównaniu z LEMS u dorosłych: niski wskaźnik nowotworów złośliwych (16%), niski wskaźnik objawów dysautonomicznych oraz wysoki wskaźnik infekcji poprzedzających wystąpienie choroby (11%).1
Różnice geograficzne
Istnieją pewne dane dotyczące różnic geograficznych w występowaniu LEMS. W badaniu obejmującym siedem głównych rynków, Stany Zjednoczone miały największą pulę pacjentów z LEMS i stanowiły największy rynek dla leczenia tej choroby.1 Wśród krajów europejskich (EU-5), Niemcy odnotowały najwyższą liczbę przypadków, stanowiącą 6,93% całkowitej liczby przypadków w siedmiu głównych rynkach, a następnie Francja i Wielka Brytania.1 Japonia została oceniona na 21,32% całkowitej populacji chorych, z 1274 przypadkami zaobserwowanymi w 2017 roku.2
Przeżywalność i rokowanie
Rokowanie w LEMS jest ściśle związane z obecnością nowotworu. Pacjenci z LEMS bez nowotworu mają zbliżoną do normalnej oczekiwaną długość życia, natomiast ci z LEMS związanym z SCLC mają gorsze rokowanie.12
Mediana przeżycia pacjentów z LEMS i SCLC wynosi około 17-24 miesięcy, chociaż około 20% pacjentów osiąga długotrwałą remisję lub wyleczenie.1 Co interesujące, pacjenci z SCLC i LEMS mają lepszą przeżywalność niż ci tylko z SCLC (mediana przeżycia 17 vs 7 miesięcy). Ta lepsza przeżywalność jest obserwowana zarówno w ograniczonym SCLC (mediana przeżycia 19 vs 12,1 miesięcy), jak i rozległym SCLC (13 vs 4,9 miesięcy).1
Nadzór i monitorowanie w zespole miastenicznym Lamberta-Eatona
Badania przesiewowe w kierunku nowotworów
Ze względu na silny związek LEMS z nowotworami złośliwymi, szczególnie z SCLC, dodatkowe badania radiologiczne są obowiązkowe po rozpoznaniu zespołu.1 Zaleca się powtarzanie badań przesiewowych w kierunku raka co 3-6 miesięcy przez co najmniej 2 lata po rozpoznaniu LEMS.23
Badania wykazały, że SCLC jest zwykle wykrywany w ciągu 2 lat od diagnozy LEMS.1 Przy zastosowaniu odpowiedniego protokołu badań przesiewowych, SCLC jest wykrywany w ciągu 12 miesięcy od rozpoznania LEMS u ponad 95% pacjentów.1
Skala DELTA-P
W przewidywaniu ryzyka rozwoju nowotworu u pacjentów z LEMS pomocna jest skala DELTA-P (Dutch-English LEMS Tumor Association Prediction).1 System oceny DELTA-P pomaga w określeniu częstotliwości badań obrazowych i innych metod oceny w kierunku SCLC.1
W prospektywnym badaniu oceniającym skuteczność skali DELTA-P wykazano, że jest ona bardzo skutecznym narzędziem w przewidywaniu SCLC u pacjentów z nowo zdiagnozowanym LEMS.2 W praktyce oznacza to, że pacjenci z niskim ryzykiem mogą korzystać z krótszego, dwuetapowego 6-miesięcznego protokołu badań przesiewowych w kierunku nowotworów, natomiast pacjenci z wysokim ryzykiem wymagają wczesnych, intensywnych badań przesiewowych.3
Jakość życia i obciążenie chorobą
Niewiele badań analizowało jakość życia związaną ze zdrowiem (HRQoL) oraz postrzeganą zdrowotność fizyczną i psychiczną u pacjentów z LEMS. Dotychczasowe badania wskazują, że jakość życia jest obniżona u pacjentów z LEMS, co wykazano w ocenach kwestionariusza Short Form-36 (SF-36) oraz kwestionariusza EQ-5D (European Quality of Life 5 Dimensions).1
Badanie przekrojowe oparte na kwestionariuszu wykazało, że HRQoL jest znacznie niższe u pacjentów z LEMS w porównaniu do populacji ogólnej oraz pacjentów z miastenią gravis. Ogólne obciążenie chorobą jest szczególnie duże wśród kobiet oraz przy wysokim stopniu nasilenia choroby.2
Osoby z LEMS niezwiązanym z nowotworem mają normalną oczekiwaną długość życia, ale doświadczają przewlekłych objawów, które upośledzają zdolności funkcjonalne i wpływają na jakość życia.1
Rejestry choroby i badania kliniczne
Ze względu na rzadkość występowania LEMS, istotne znaczenie mają rejestry choroby i badania kliniczne. W Wielkiej Brytanii tworzona jest nowa baza danych dla pacjentów z miastenią będących pod opieką szpitalną, która ma być wykorzystywana do przyszłych badań, w tym nad LEMS.1
Baza CPRD (Clinical Practice Research Datalink) będzie wykorzystywana do obliczenia liczby osób w Wielkiej Brytanii chorujących na MG i LEMS oraz liczby nowych przypadków każdego roku. Opisana zostanie również liczba przyjęć do szpitala w ciągu roku.2
W zakresie badań klinicznych, zidentyfikowano co najmniej 23 badania dotyczące LEMS, w tym 8 zakończonych i 3 w fazie rekrutacji.1 Aktywne badania kliniczne mogą przyczynić się do lepszego zrozumienia epidemiologii LEMS oraz opracowania skuteczniejszych metod leczenia.
Wyzwania w badaniach epidemiologicznych LEMS
Niedodiagnozowanie i częste błędne diagnozy utrudniają dokładne szacunki epidemiologiczne LEMS.1 Ponieważ LEMS jest schorzeniem bardzo rzadkim, trudnym do zdiagnozowania i często niedodiagnozowanym, rzeczywista liczba przypadków może być znacznie wyższa niż sugerują aktualne dane.1
Mediana czasu trwania choroby przed diagnozą wśród wszystkich przypadków LEMS wynosi około 11 miesięcy i jest znacznie krótsza wśród pacjentów z LEMS związanym z nowotworem niż u tych z LEMS autoimmunologicznym (3,5 vs 17 miesięcy).12
Możliwe jest, że rzadkie zaburzenia mogą pozostać niezdiagnozowane, co utrudnia zrozumienie prawdziwej zapadalności na poziomie populacji.1 Dlatego też istotne jest zwiększanie świadomości na temat LEMS wśród lekarzy w celu wcześniejszego rozpoznania i leczenia tej choroby.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.