Szczelina odbytu
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w szczelinie odbytu zależy od typu schorzenia (ostre vs przewlekłe), zastosowanego leczenia oraz indywidualnych cech pacjenta. Ostre szczeliny u pacjentów niskiego ryzyka zwykle ustępują po leczeniu zachowawczym w ciągu kilku dni do tygodni, natomiast przewlekłe wymagają leczenia farmakologicznego lub chirurgicznego. Fissurektomia wykazuje wysoką skuteczność z 94% wskaźnikiem wyleczenia i średnim czasem gojenia rany 10,3 tygodnia, bez negatywnego wpływu na kontynencję. Sfinkterotomia boczna wewnętrzna (LIS) skuteczna u ponad 90% pacjentów, choć rzadko może powodować zaburzenia kontroli gazów lub wypróżnień. Iniekcje toksyny botulinowej dają wygojenie u 50-80% pacjentów, z lepszymi wynikami przy krótszym czasie trwania objawów (<8,5 miesiąca). Fizjoterapia dna miednicy (PFPT) jest skutecznym uzupełnieniem leczenia, poprawiając napięcie mięśni, gojenie szczeliny i redukując ból.
Prognoza Szczeliny Odbytu (Anal Fissure) – Przewidywanie Wyników Leczenia
Rokowanie w przypadku szczeliny odbytu zależy głównie od typu schorzenia (ostre vs przewlekłe), zastosowanego leczenia oraz indywidualnych czynników pacjenta. Dobrze dobrana metoda terapeutyczna ma kluczowe znaczenie dla pomyślnego wyniku leczenia.12
Rokowanie w przypadku leczenia zachowawczego
Ostre szczeliny odbytu u pacjentów z grupy niskiego ryzyka zwykle dobrze reagują na leczenie zachowawcze i ustępują w ciągu kilku dni do kilku tygodni. Jednak u części pacjentów rozwija się przewlekła szczelina odbytu, która wymaga leczenia farmakologicznego lub chirurgicznego.1
Rokowanie dla większości pacjentów jest dobre, pod warunkiem wprowadzenia zmian w stylu życia i diecie. W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze, rozwiązaniem może być leczenie operacyjne.1
Wyniki leczenia chirurgicznego
Ponad 90% pacjentów poddanych leczeniu chirurgicznemu osiąga wyleczenie w ciągu 3-4 tygodni po operacji. Nawet w przypadku zabiegów chirurgicznych, całkowite wygojenie może trwać od 6 do 10 tygodni. Warto zaznaczyć, że nawroty szczeliny odbytu występują u 4-6% pacjentów, nawet po leczeniu operacyjnym.13
Fissurektomia
Badania nad fissurektomią w leczeniu przewlekłej idiopatycznej szczeliny odbytu wykazują wysoką skuteczność tej metody. W analizie 50 pacjentów operowanych tą metodą zaobserwowano:45
- Wskaźnik wyleczenia na poziomie 94% na koniec pierwotnego okresu obserwacji
- 93,6% trwałych wyleczeń potwierdzonych w długoterminowych badaniach kontrolnych
- Średni czas do uzyskania wygojenia rany wynosił 10,3 tygodnia
- Szybkie ustąpienie bólu odbytu
- Brak negatywnego wpływu na kontrolę zwieraczy i kontynencję
Sfinkterotomia boczna wewnętrzna (LIS)
Sfinkterotomia boczna wewnętrzna (LIS) jest skuteczna u ponad 90% pacjentów. Chociaż rzadko, zabieg ten może wpływać na zdolność pacjentów do pełnej kontroli gazów lub wypróżnień.3
Metody farmakologiczne
Iniekcje toksyny botulinowej (Botox) są związane z wygojeniem przewlekłych szczelin odbytu u 50-80% pacjentów. Ważnym czynnikiem wpływającym na skuteczność leczenia toksyną botulinową jest czas trwania objawów przed rozpoczęciem terapii.36
Badania wykazały, że:6
- Wskaźniki całkowitego wygojenia po średnio 21 miesiącach obserwacji wynosiły:
- 61,1% w grupie z dłuższym czasem trwania objawów leczonej toksyną botulinową
- 94,7% w grupie z krótszym czasem trwania objawów leczonej toksyną botulinową
- 96,2% w grupie poddanej sfinkterotomii bocznej wewnętrznej
- Czas trwania objawów dłuższy niż 8,5 miesiąca prognozował niepowodzenie leczenia z czułością 78% i swoistością 77%
Rola fizjoterapii dna miednicy w rokowaniu
Istnieją silne dowody, że fizjoterapia dna miednicy (PFPT) jest skuteczna u pacjentów z przewlekłą szczeliną odbytu i dysfunkcją dna miednicy. Może być zalecana jako leczenie wspomagające oprócz standardowego leczenia zachowawczego.7
PFPT skutecznie wpływa na:7
- Poprawę napięcia i funkcji mięśni dna miednicy
- Gojenie szczeliny
- Zmniejszenie bólu
- Redukcję dolegliwości
Nawroty i obserwacja długoterminowa
Nawroty szczeliny odbytu są częste. Nawet w pełni wygojona szczelina może powrócić po trudnym wypróżnieniu lub urazie. Problemy medyczne takie jak zapalne choroby jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna), infekcje lub guzy odbytu mogą powodować objawy podobne do szczelin odbytu.3
Jeśli szczelina nie poprawia się mimo leczenia, ważna jest dalsza diagnostyka w kierunku innych możliwych schorzeń. Szczeliny odbytu nie zwiększają ryzyka raka jelita grubego ani go nie powodują. Jednak poważniejsze schorzenia mogą powodować podobne objawy. Nawet gdy szczelina całkowicie się zagoiła, chirurg koloproktolog może zlecić dodatkowe badania, w tym kolonoskopię, aby wykluczyć inne przyczyny krwawienia z odbytnicy.3
Powrót do normalnej aktywności
Większość pacjentów może wrócić do pracy i codziennych czynności kilka dni po zabiegu chirurgicznym. Pełne wygojenie po leczeniu zarówno zachowawczym, jak i chirurgicznym może trwać od 6 do 10 tygodni.3
Wnioski prognostyczne
Podsumowując, rokowanie w szczelinie odbytu jest generalnie dobre, a wybór odpowiedniej metody leczenia zależy od charakteru schorzenia (ostre vs przewlekłe), czasu trwania objawów oraz indywidualnych czynników pacjenta. Leczenie operacyjne, w tym fissurektomia, oferuje wysokie wskaźniki wyleczeń z szybkim ustąpieniem bólu i niewielkim wpływem na funkcję zwieraczy. Fizjoterapia dna miednicy stanowi wartościowe uzupełnienie standardowych metod leczenia u pacjentów z współistniejącą dysfunkcją dna miednicy.457
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Anal Fissures – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK526063/
Acute anal fissures in low-risk patients typically do well with conservative management and resolve within a few days to a few weeks. However, some of these patients develop CAF, which requires pharmacological treatment or surgical management. Over 90% of patients undergoing surgical management achieve a cure within 3 to 4 weeks postoperatively. […] The prognosis for most patients is good as long as they change their lifestyle and diet. For recalcitrant cases, surgery may be an option. However, these lesions recur in 4-6% of patients, even after surgical treatment.
- #2 Long-term Outcome of a Fissurectomy: A Prospective Single-Arm Study of 50 Operations out of 349 Initial Patientshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5951090/
The surgical standard of care for patients with chronic anal fissure is still disputed. […] A fissurectomy for the treatment of patients with an idiopathic noninfected fissure is associated with rapid pain relief and a high success rate even though complete healing may often be delayed. Moreover, it appears to have no adverse effect on continence. […] Among the 50 patients that underwent surgery and were assessed in the final sample, 47 were cured at the end of the primary follow-up (94%). The mean time for obtaining wound healing was 10.3 weeks. […] 44 (93.6%) were considered as sustainably cured, which was confirmed through long-term telephone calls. […] Our findings regarding the effectiveness of the fissurectomy are consistent with the results found in other analogous reports. […] We found that a fissurectomy indicated for a chronic idiopathic anal fissure is associated with a rapid relief of anal pain, a high healing rate, and a lack of deleterious consequences on anal continence.
- #3https://fascrs.org/patients/diseases-and-conditions/a-z/anal-fissure
Most patients can return to work and go back to daily activities a few days after surgery. Complete healing after both medical and surgical treatments can take 6 to 10 weeks. […] Botox injections are associated with healing of chronic anal fissures in 50% to 80% of patients. […] Sphincterotomy is successful in more than 90% of patients. Although uncommon, this procedure may affect the patients ability to fully control gas or bowel movements. […] Fissures often come back. A fully healed fissure can come back after a hard bowel movement or trauma. Medical problems such as inflammatory bowel disease (Crohns disease), infections, or anal tumors can cause symptoms similar to anal fissures. If a fissure does not improve with treatment, it is important to be evaluated for other possible conditions. […] Anal fissures do not increase the risk of colon cancer nor cause it. However, more serious conditions can cause similar symptoms. Even when a fissure has healed completely, your colon and rectal surgeon may request other tests. A colonoscopy may be done to rule out other causes of rectal bleeding.
- #4 Long-term Outcome of a Fissurectomy: A Prospective Single-Arm Study of 50 Operations out of 349 Initial Patientshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5951090/
The surgical standard of care for patients with chronic anal fissure is still disputed. […] A fissurectomy for the treatment of patients with an idiopathic noninfected fissure is associated with rapid pain relief and a high success rate even though complete healing may often be delayed. Moreover, it appears to have no adverse effect on continence. […] Among the 50 patients that underwent surgery and were assessed in the final sample, 47 were cured at the end of the primary follow-up (94%). The mean time for obtaining wound healing was 10.3 weeks. […] 44 (93.6%) were considered as sustainably cured, which was confirmed through long-term telephone calls. […] Our findings regarding the effectiveness of the fissurectomy are consistent with the results found in other analogous reports. […] We found that a fissurectomy indicated for a chronic idiopathic anal fissure is associated with a rapid relief of anal pain, a high healing rate, and a lack of deleterious consequences on anal continence.
- #5 Long-term Outcome of a Fissurectomy: A Prospective Single-Arm Study of 50 Operations out of 349 Initial Patientshttps://coloproctol.org/DOIx.php?id=10.3393/ac.2017.06.12
A fissurectomy for the treatment of patients with an idiopathic noninfected fissure is associated with rapid pain relief and a high success rate even though complete healing may often be delayed. […] In our study of 50 patients operated on by using a fissurectomy for chronic idiopathic anal fissure over a 4-year period, we found that the cure rate was high, that relief of pain was quickly obtained, and that postoperative continence was unaffected by the surgery. […] We found that a fissurectomy indicated for a chronic idiopathic anal fissure is associated with a rapid relief of anal pain, a high healing rate, and a lack of deleterious consequences on anal continence.
- #6 Duration of the Sypmtoms Influence the Outcome after Botulinum Toxin Injection in Anal Fissure – Turkish Journal of Colorectal Diseasehttps://www.turkishjcrd.com/articles/duration-of-the-sypmtoms-influence-the-outcome-after-botulinum-toxin-injection-in-anal-fissure/doi/tjcd.galenos.2018.94547
Aim: To assess the effect of duration of the symptoms on outcome after botulinum toxin injection in anal fissure treatment. […] Presence of the symptoms longer than 8.5 months was predicting treatment failure (Area under curve: 0.721, confidence interval: 0.500-0.942, p=0.037). […] The complete healing rates after 21 (18-28) months of median survival were 61.1% in longer symptom botulinum toxin group, 94.7% in shorter symptom botulinum toxin group and 96.2% in lateral internal sphincterotomy group (p=0.003). […] Botulinum toxin has similar outcome with lateral internal sphincterotomy in patients with shorter duration of symptoms. […] The symptom duration longer than 8.5 months predicted treatment failure with 78% sensitivity and 77% specificity. […] In our study, no topical treatment was performed with BT or LIS.
- #7https://link.springer.com/article/10.1007/s10151-022-02618-9
The findings of this study provide strong evidence that pelvic floor physical therapy is effective in patients with chronic anal fissure and pelvic floor dysfunction and supports its recommendation as adjuvant treatment besides regular conservative treatment. […] Our findings confirm that PFPT is effective in patients with CAF and concomitant pelvic floor dysfunction in improving pelvic floor muscle tone and function, healing of the fissure, reducing pain, and complaint reduction. This study provides evidence that PFPT can be used as adjuvant treatment in CAF and pelvic floor dysfunction besides regular conservative treatment.