Fascyjitis podeszwowy
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Fascyjitis podeszwowy dotyka 7-10% populacji i charakteryzuje się często przewlekłym przebiegiem, z utrzymywaniem się objawów u 80,5% pacjentów po 1 roku, 50% po 5 latach, 45,6% po 10 latach oraz 44% po 15 latach od wystąpienia dolegliwości. Pomimo ustąpienia objawów, u 76% bezobjawowych pacjentów utrzymują się nieprawidłowości ultrasonograficzne powięzi podeszwowej. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są płeć żeńska oraz obustronny ból pięty (HR: 0,33 [0,15-0,72]), które wiążą się z gorszym rokowaniem. Czynniki anatomiczne, takie jak grubość powięzi czy obecność ostrogi piętowej, nie wpływają na przebieg choroby.
Prognoza w Fascyjitis podeszwowy (Plantar fasciitis): Przewidywanie wyników leczenia
Fascyjitis podeszwowy (plantar fasciitis) jest powszechnym schorzeniem stopy dotykającym 7-10% populacji. 1 Mimo że jest to częsty problem, długoterminowa prognoza pozostaje niejednoznaczna, a pacjenci często otrzymują informację, że dolegliwości ustąpią w ciągu 1-2 lat. 1 Badania wskazują jednak, że rzeczywisty przebieg choroby może być znacznie dłuższy, a pełne zrozumienie czynników prognostycznych jest niezbędne do właściwego ukierunkowania leczenia i oczekiwań pacjentów. 23
Długotrwała prognoza w fascyjitis podeszwowy
Badania długoterminowe z obserwacją pacjentów przez 5-15 lat wskazują, że fascyjitis podeszwowy często przybiera charakter przewlekły. Ryzyko utrzymywania się choroby wynosi:1
- 80,5% po 1 roku od wystąpienia objawów
- 50,0% po 5 latach od wystąpienia objawów
- 45,6% po 10 latach od wystąpienia objawów
- 44,0% po 15 latach od wystąpienia objawów
Te dane wskazują, że fascyjitis podeszwowy nie jest schorzeniem samoograniczającym się, jak wcześniej sądzono, a raczej stanem, który może utrzymywać się przez wiele lat. 23 Co istotne, nawet u pacjentów, u których objawy ustąpiły, badanie ultrasonograficzne często wykazuje utrzymujące się nieprawidłowości w obrębie powięzi podeszwowej – tylko 24% bezobjawowych pacjentów miało prawidłowy obraz powięzi w długoterminowej obserwacji. 1
Czynniki prognostyczne związane z gorszym rokowaniem
Badania zidentyfikowały kilka kluczowych czynników biomedycznych, które mogą wskazywać na gorsze rokowanie w fascyjitis podeszwowy:
- Płeć żeńska – kobiety mają znacząco wyższe ryzyko długotrwałego utrzymywania się objawów, co potwierdzono zarówno w analizie przeżycia, jak i w analizie regresji Coxa 423
- Obustronny ból pięty – pacjenci z obustronnym zajęciem mają gorsze rokowanie i wyższe ryzyko przewlekłego utrzymywania się dolegliwości (HR: 0,33 [0,15-0,72]) 423
Interesujące jest to, że czynniki anatomiczne, takie jak grubość powięzi podeszwowej oraz obecność ostrogi piętowej w badaniu wyjściowym, nie miały wpływu na prognozę. Z czasem średnia grubość powięzi ulegała zmniejszeniu niezależnie od objawów. 4
Czynniki prognostyczne związane z lepszym rokowaniem
W kontekście leczenia wkładkami ortopedycznymi, które jest częstą metodą terapeutyczną w fascyjitis podeszwowy, zidentyfikowano czynniki mogące wskazywać na lepszą odpowiedź na leczenie:
- Mniejsze nasilenie początkowych dolegliwości w zakresie funkcji stopy – wiąże się z niższym całkowitym wynikiem w skali FFI (Foot Function Index) po 26 tygodniach leczenia wkładkami ortopedycznymi 5
- Płeć męska – mężczyźni mogą wykazywać lepszą odpowiedź na leczenie wkładkami ortopedycznymi w porównaniu do kobiet 5
Luki w badaniach nad prognozą fascyjitis podeszwowy
Mimo rosnącej wiedzy na temat czynników prognostycznych w fascyjitis podeszwowy, nadal istnieją znaczące luki w badaniach, które wymagają uwagi:63
- Brak wystarczających badań nad rolą czynników psychospołecznych, które mogą wpływać na wyniki leczenia 6
- Ograniczona liczba wysokiej jakości, odpowiednio zaplanowanych badań prospektywnych 23
- Niewystarczająca ocena prognostycznej wartości szerokiego zakresu zmiennych 23
- Ograniczona wiedza na temat czynników, które mogą przewidywać powrót do zdrowia lub odpowiedź na leczenie wkładkami ortopedycznymi 5
Implikacje kliniczne dla personelu medycznego
Zrozumienie czynników prognostycznych w fascyjitis podeszwowy ma istotne znaczenie dla praktyki klinicznej:63
- Pacjenci płci żeńskiej oraz osoby z obustronnym bólem pięty powinni być traktowani ze zwiększoną uwagą ze względu na podwyższone ryzyko złego rokowania 63
- Należy informować pacjentów, że fascyjitis podeszwowy może być schorzeniem długotrwałym, a nie samoograniczającym się w ciągu 1-2 lat, jak wcześniej sądzono 1
- Przy planowaniu leczenia wkładkami ortopedycznymi należy uwzględnić potencjalnie różną odpowiedź na leczenie u mężczyzn i kobiet 5
- Ustąpienie objawów nie zawsze oznacza całkowite wyleczenie – u 76% bezobjawowych pacjentów nadal występują nieprawidłowości w obrazie ultrasonograficznym powięzi podeszwowej 1
Przyszłe kierunki badań
Aby poprawić zrozumienie prognozy w fascyjitis podeszwowy, przyszłe badania powinny koncentrować się na:235
- Przeprowadzeniu wysokiej jakości, odpowiednio zaplanowanych badań prospektywnych z wystarczającą mocą statystyczną
- Ocenie prognostycznej wartości szerokiego zakresu zmiennych, w tym czynników psychospołecznych
- Uwzględnieniu różnic w odpowiedzi na leczenie między płciami w projektowaniu badań
- Lepszym zrozumieniu procesu zdrowienia w fascyjitis podeszwowy oraz identyfikacji czynników, które mogą przyspieszać lub opóźniać powrót do zdrowia
W kontekście obecnej wiedzy, ważne jest, aby klinicyści byli świadomi, że istnieje ograniczona liczba czynników biomedycznych, które można wykorzystać do przewidywania wyników leczenia fascyjitis podeszwowy, a przede wszystkim należy zwracać uwagę na płeć pacjenta oraz obustronność dolegliwości jako kluczowe czynniki prognostyczne. 63
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Long-Term Prognosis of Plantar Fasciitis: A 5- to 15-Year Follow-up Study of 174 Patients With Ultrasound Examinationhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5844527/
Plantar fasciitis (PF) affects 7% to 10% of the population. The long-term prognosis is unknown. […] The risk of having PF was 80.5% after 1 year, 50.0% after 5 years, 45.6% after 10 years, and 44.0% after 15 years from the onset of symptoms. The prognosis was significantly worse for women and patients with bilateral pain. […] The risk of having PF in this study was 45.6% at a mean 10 years after the onset of symptoms. […] Only 24% of asymptomatic patients had a normal fascia on US at long-term follow-up. […] The long-term prognosis of PF is unknown, and patients are usually informed that the condition will resolve in 1 to 2 years. […] The results showed that the risk of still having PF after 5 years was 50.0%, 45.6% after 10 years, and 44.0% after 15 years from the onset of symptoms.
- #2 Predicting the outcome of plantar heel pain in adults: a systematic review of prognostic factorshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10176769/
Plantar Heel Pain (PHP) is a common disorder with many treatment pathways and is not self-limiting, hence prognostic information concerning recovery or recalcitrance is needed to guide practice. […] Three factors including sex and bilateral symptoms (HR: 0.49[0.300.80], 0.33[0.150.72], respectively) were associated with a poor outcome in a single cohort study. […] A limited number of biomedical factors predict favourable or unfavourable PHP outcomes. High quality, adequately powered, prospective studies are required to better understand PHP recovery and should evaluate the prognostic value of a wide range of variables, including psychosocial factors. […] The single cohort study by Hansen et al., (2018) revealed that having bilateral heel pain and being female were predictive of a negative prognosis.
- #3 Predicting the outcome of plantar heel pain in adults: a systematic review of prognostic factors | Journal of Foot and Ankle Research | Full Texthttps://jfootankleres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13047-023-00626-y
Plantar Heel Pain (PHP) is a common disorder with many treatment pathways and is not self-limiting, hence prognostic information concerning recovery or recalcitrance is needed to guide practice. […] Three factors including sex and bilateral symptoms (HR: 0.49[0.300.80], 0.33[0.150.72], respectively) were associated with a poor outcome in a single cohort study. […] A limited number of biomedical factors predict favourable or unfavourable PHP outcomes. High quality, adequately powered, prospective studies are required to better understand PHP recovery and should evaluate the prognostic value of a wide range of variables, including psychosocial factors. […] The single cohort study by Hansen et al., (2018) revealed that having bilateral heel pain and being female were predictive of a negative prognosis. […] There are limited biomedical factors which can be used to predict PHP outcomes. Having bilateral pain and being female should alert clinicians to an increased risk of a poor outcome.
- #4 Long-Term Prognosis of Plantar Fasciitis: A 5- to 15-Year Follow-up Study of 174 Patients With Ultrasound Examinationhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5844527/
A significantly higher risk for long-lasting symptoms was found for women and patients with bilateral heel pain in both the survival analysis and multiple Cox regression analysis. […] The US examination revealed that only 24% of the asymptomatic patients had a plantar fascia with a normal appearance. The mean fascia thickness decreased over time regardless of symptoms, and fascia thickness and the presence of a heel spur at baseline had no impact on the prognosis.
- #5 Can we predict which patients with plantar heel pain are more likely to benefit from insoles? A secondary exploratory analysis of a randomized controlled trial | Journal of Foot and Ankle Research | Full Texthttps://jfootankleres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13047-022-00516-9
Plantar heel pain (PHP) is a common cause of foot complaints, for which treatment with custom-made insoles is frequently applied. So far few studies have investigated patient characteristics that predict response to these treatments. The aim of this secondary exploratory analysis was twofold; firstly, to identify patient characteristics that predict prognosis in patients with PHP treated with insoles, and secondly to identify characteristics that might interact with treatment with insoles. […] The long term prognosis of PHP is unknown, as the duration of complaints of PHP varies greatly among studies. […] Little is known about factors that might predict recovery or response to treatment with insoles in patients with PHP. […] Female sex and less severe initial complaints, in terms of foot function, are associated with lower total FFI score at 26weeks in patients with PHP who receive treatment with insoles. Future studies should take a difference in response to treatment with insoles for males versus females into account in their design.
- #6 Predicting the outcome of plantar heel pain in adults: a systematic review of prognostic factorshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10176769/
The absence of research on prognosis related to the role of psychosocial factors for people with PHP is an area where further research is needed. […] There are limited biomedical factors which can be used to predict PHP outcomes. Having bilateral pain and being female should alert clinicians to an increased risk of a poor outcome.