Ataki zatrzymania oddechu
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ataki zatrzymania oddechu występują u 0,1-5% zdrowych niemowląt i małych dzieci, charakteryzując się mimowolnym, samoograniczającym się epizodem, który ustępuje zwykle do 4 roku życia u 50% dzieci, a do 8 roku życia u 83%. Częstotliwość i czas trwania ataków nie wpływają na długoterminowe rokowanie, które jest doskonałe, a epizody nie powodują trwałego uszkodzenia mózgu ani zaburzeń rozwoju neurologicznego. Kluczowe jest odróżnienie tych ataków od napadów padaczkowych, gdyż nie zwiększają one ryzyka padaczki, nawet przy towarzyszących ruchach drgawkowych. W przypadku pierwszego epizodu zaleca się ocenę morfologii krwi w celu wykluczenia niedokrwistości z niedoboru żelaza, której leczenie może zmniejszyć częstość ataków.
Prognozy dla dzieci z atakami zatrzymania oddechu
Ataki zatrzymania oddechu dotykają od 0,1 do 5% zdrowych małych dzieci. Chociaż epizody te mogą być przerażającym doświadczeniem zarówno dla dzieci, jak i ich opiekunów, prognozy dla dzieci z tym schorzeniem są doskonałe.123 Epizody zatrzymania oddechu są odruchem mimowolnym i nie są zachowaniem celowym, co jest ważnym aspektem edukacyjnym dla rodziców.4
Naturalny przebieg i ustępowanie objawów
Ataki zatrzymania oddechu zazwyczaj ustępują samoistnie wraz z wiekiem dziecka. U około 50% dzieci objawy zanikają do 4 roku życia, a u 83% do 8 roku życia.3 W większości przypadków ataki całkowicie ustępują przed osiągnięciem wieku szkolnego.1 Warto podkreślić, że ani częstotliwość, ani czas trwania ataków nie wpływają na długoterminowe rokowanie.1 U niewielkiego odsetka dzieci epizody mogą utrzymywać się w okresie dorastania i dorosłości.3
Wpływ na rozwój neurologiczny
Kluczowa informacja dla klinicystów: ataki zatrzymania oddechu zazwyczaj nie wpływają na późniejszy rozwój neurologiczny dziecka.2 Badania biochemiczne potwierdzają, że epizody te nie powodują trwałego uszkodzenia mózgu.2 Jest to niezwykle istotne w komunikacji z zaniepokojonymi rodzicami, którzy mogą obawiać się długotrwałych konsekwencji tych epizodów. Dzieci z prawidłowym rozwojem neurologicznym przed wystąpieniem ataków zatrzymania oddechu utrzymają prawidłowy rozwój także po ich ustąpieniu.2
Potencjalne predyspozycje długookresowe
Pomimo generalnie dobrego rokowania, badania wykazują pewne aspekty, na które należy zwrócić uwagę w długoterminowej opiece nad pacjentami z atakami zatrzymania oddechu:
- Zwiększone ryzyko omdleń w późniejszym życiu – badania wykazały, że dzieci z atakami zatrzymania oddechu mają większą predyspozycję do epizodów omdleń w późniejszym okresie życia (30,6% w grupie z atakami zatrzymania oddechu w porównaniu do 6,3% w grupie kontrolnej, p 0,001)5
- Rodzinna tendencja do epilepsji – niektóre badania obserwacyjne sugerują rodzinną tendencję do epilepsji, która nie była opisywana we wcześniejszych badaniach follow-up5
- Problemy z koncentracją – około jedna trzecia dzieci (29,4%) z atakami zatrzymania oddechu zgłasza późniejsze problemy z koncentracją, chociaż nie wykazano korelacji między typem i częstotliwością ataków a występowaniem tych problemów5
Brak zwiększonego ryzyka napadów padaczkowych
Ważne jest rozróżnienie między atakami zatrzymania oddechu a napadami padaczkowymi. Ataki zatrzymania oddechu nie zwiększają ryzyka wystąpienia napadów padaczkowych. Jest to prawdą nawet w przypadkach, gdy podczas epizodu zatrzymania oddechu występują ruchy drgawkowe.6 Ta informacja jest szczególnie istotna dla lekarzy w komunikacji z rodzicami, którzy mogą mylić te epizody z napadami padaczkowymi.
Czynniki towarzyszące mające wpływ na prognozę
Istnieją dowody na potencjalny związek między atakami zatrzymania oddechu a niedokrwistością z niedoboru żelaza.74 W przypadku wystąpienia pierwszego epizodu zatrzymania oddechu wskazane jest skontaktowanie się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej, który może zlecić badanie morfologii krwi w celu wykluczenia niedokrwistości. Leczenie niedokrwistości z niedoboru żelaza może pomóc w zmniejszeniu częstotliwości ataków zatrzymania oddechu, co wpływa pozytywnie na prognozę.
Bezpośrednie efekty i powrót do normalnego stanu
Dzieci, które tracą przytomność w wyniku ataku zatrzymania oddechu, zazwyczaj budzą się po mniej niż minucie i wracają do całkowicie normalnego stanu.7 Po przebudzeniu mogą być zdenerwowane i wymagać uspokojenia. Typowy atak zatrzymania oddechu nie powoduje negatywnych krótkoterminowych konsekwencji dla zdrowia dziecka. Dziecko zwykle wznawia normalne oddychanie w ciągu jednej minuty.3
Zalecenia dla praktyki klinicznej
Na podstawie dostępnych dowodów dotyczących prognozy dla dzieci z atakami zatrzymania oddechu, można sformułować następujące zalecenia dla lekarzy:
- Edukacja rodziców o łagodnym i samoograniczającym się charakterze ataków zatrzymania oddechu23
- Uspokojenie rodziców, że ataki nie prowadzą do uszkodzenia mózgu ani zaburzeń rozwoju neurologicznego6
- Rozważenie badania w kierunku niedokrwistości z niedoboru żelaza, szczególnie przy częstych epizodach74
- Monitorowanie dzieci pod kątem potencjalnych problemów z koncentracją w wieku szkolnym5
- Poinformowanie rodzin o możliwości większej predyspozycji do omdleń w późniejszym okresie życia5
Najlepsza odpowiedź rodziców na atak zatrzymania oddechu to zachowanie spokoju, zrozumienie, że dziecko nie robi tego celowo, oraz zapewnienie pociechy. Należy omówić problem z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej dziecka.7
Podsumowanie prognozy
Rokowanie dla obu typów ataków zatrzymania oddechu (cjanotypowe i bladosinicze) jest doskonałe.6 Mimo że epizody te mogą być alarmujące dla rodziców, nie powodują one długotrwałych problemów neurologicznych ani zdrowotnych. Nie istnieje specyficzne leczenie ataków zatrzymania oddechu – zazwyczaj same ustępują do czasu, gdy dziecko osiągnie wiek 4-5 lat.4 Większość dzieci z atakami zatrzymania oddechu rozwija się prawidłowo, a z czasem epizody te ustępują samoistnie.12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Breath-Holding Spells in Pediatrics: A Narrative Review of the Current Evidencehttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6696822/
Breath-holding spells affect 0.1 to 4.6% of otherwise healthy young children. […] The spells usually disappear spontaneously by 5 years of age. […] Children with breath-holding spells have an excellent prognosis. […] In most children, the spells disappear spontaneously by elementary school age. […] The prognosis is not altered by the duration or frequency of attacks.
- #2 Breath-Holding Spells – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539782/
Breath-holding spells commonly affect up to 5% of all infants. While they are benign, they might be a frightening experience for children and, consequently, for their caregivers. […] Typically breath-holding spells do not affect the subsequent neurological development of a child. […] Thankfully, the prognosis is excellent, and these spells usually resolve by age 6 and do not affect the child’s subsequent neurological development. […] Breath-holding spells are not harmful and do not result in brain damage. Neurologic development outcome, if already normal, will remain normal. Most children will no longer have the episodes by age 6. […] This gives biochemical evidence to clinical findings that there is no permanent brain damage in these patients.
- #3 Azthena logo with the word Azthenahttps://www.news-medical.net/health/Breath-Holding-Spells-in-Children.aspx
Breath-holding spells are an involuntary reflex that commonly occurs among children, especially those aged under six years. They occur in around 5% of otherwise healthy children. […] Although these spells can be extremely distressing for those observing them, they are not usually caused by an underlying health issue, cannot harm the child and pose no serious health risks. […] A child usually resumes normal breathing within one minute. […] Breath-holding spells disappear by time a child turns 4 years in around 50% of cases and by the time they are aged 8 in 83% of cases. In a small percentage of cases, children continue to experience these spells as they grow older and into adulthood.
- #4 Breath-holding in babies and childrenhttps://www.nhs.uk/conditions/breath-holding-in-babies-and-children/
Breath-holding is when a baby or child stops breathing for up to 1 minute and may faint. It can happen when a child is frightened, upset, angry, or has a sudden shock or pain. It’s usually harmless but can be scary for parents, particularly when it happens for the first time. […] Breath-holding is usually harmless and your child should grow out of it by the age of 4 or 5. […] There’s no specific treatment for breath-holding. It should eventually stop by the time your child is 4 or 5 years old. […] Breath-holding is sometimes related to iron deficiency anaemia. […] Breath-holding is not something a child does deliberately.
- #5https://ugeskriftet.dk/dmj/long-term-prognosis-children-breath-holding-spells
Breath-holding spells usually resolve spontaneously with no long-term sequelae. […] In the literature it is generally agreed that the prognosis for breath-holding attacks is excellent, long-term prognosis is considered good and it is expected that the children will develop normally, except for an increased risk of developing syncope later in life. […] The long-term outcome in this study confirms the predisposition to fainting spells; there were 26 children (30.6% in the BHS group versus 6.3% of the controls, p 0.001) who later developed fainting spells. […] We also found a familial tendency to epilepsy, which was not described in previous follow-up studies. […] Furthermore, almost a third (29.4%) of the children with BHS reported that they had concentration problems. […] We were unable to find any differences between the types and frequencies of attacks in the children with concentration problems compared with the children who did not report concentration problems.
- #6 Breath-Holding Spells – Child Neurology Foundationhttps://www.childneurologyfoundation.org/disorder/breath-holding-spells/
Breath-holding spells are short spells of time during which a child stops breathing. They are commonly mistaken for seizures. […] This condition is seen in about 1 in 25 children during the first few years of life. […] No long-term neurological or health issues occur as a consequence of having breath-holding spells in childhood. […] There is not an increased risk of having epileptic seizures associated with breath-holding spells. This is true even if the child shows convulsive movements during the spell. […] Overall, outlook is excellent for both types of breath-holding spells.
- #7 Breath-Holding Spells in Toddlers | Children’s Hospital of Philadelphiahttps://www.chop.edu/conditions-diseases/breath-holding-spells-toddlers
Young children, when faced with an upsetting situation or sudden pain, can hold their breath, causing them to turn bluish or pale, and pass out. Although this is alarming to parents, breath-holding spells are generally not harmful. Children who experience these episodes typically recover quickly with no lasting effects. […] Up to 5% of children experience breath-holding spells. They can occur as early as 6 months and may continue until a child is 6 years old. The peak age for breath-holding spell is 2 years. […] Children who lose consciousness as a result of a breath-holding spell generally wake up after less than a minute and are completely normal. Upon awakening, they may be upset and need reassurance. […] If this is the first time your child has experienced one of these spells, contact your primary care provider. There may be a correlation of breath-holding spells with iron-deficiency anemia, so your child’s primary care provider may check the blood count. It is also important to rule out other more serious conditions that in rare cases may mimic breath holding spell. […] The parents best response to a breath-holding spell is to remain calm, recognize that your child isn’t doing it on purpose, and offer reassurance. Discuss the problem with your child’s primary care provider.