Leki w grupie
„preparaty z fluorem”

Preparaty z fluorem (fluorki) to substancje stosowane głównie w profilaktyce i leczeniu próchnicy zębów. Fluor działa poprzez wbudowywanie się w strukturę szkliwa, tworząc fluoroapatyty, które są bardziej odporne na działanie kwasów niż hydroksyapatyty naturalnie występujące w szkliwie. Dodatkowo fluor hamuje metabolizm bakterii odpowiedzialnych za próchnicę i wspomaga remineralizację początkowych zmian próchniczych.

Preparaty z fluorem występują w różnych postaciach: pasty do zębów, płukanki, żele, lakiery oraz tabletki. Wśród najczęściej stosowanych związków fluoru w preparatach stomatologicznych znajdują się: fluorek sodu (NaF), monofluorofosforan sodu (Na2PO3F), fluorek cyny (SnF2) oraz fluorek aminy. Popularne polskie preparaty zawierające fluor to m.in.: Elmex, Meridol, Colgate Total, Lacalut, Fluoride Gel, Duraphat (lakier fluorowy) oraz Fluormex.

Najważniejsze preparaty z fluorem stosowane w stomatologii to lakiery fluorowe (np. Duraphat zawierający 5% NaF), profesjonalne żele fluorowe o wysokim stężeniu (np. Fluormex), pasty do codziennego stosowania zawierające od 1000 do 5000 ppm fluoru oraz płukanki do codziennego lub okresowego stosowania (np. Elmex, Meridol).

Główną zaletą stosowania preparatów z fluorem jest ich udowodniona skuteczność w zapobieganiu próchnicy – regularne stosowanie może zmniejszyć ryzyko rozwoju próchnicy nawet o 20-40%. Dodatkowo preparaty te są łatwe w stosowaniu, relatywnie tanie i mogą być używane zarówno w gabinetach stomatologicznych (profesjonalna aplikacja), jak i w warunkach domowych.

Należy jednak pamiętać o potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem preparatów z fluorem. Najpoważniejszym z nich jest fluoroza zębów, która może wystąpić przy nadmiernej ekspozycji na fluor w okresie rozwoju zębów. W skrajnych przypadkach, przy spożyciu bardzo dużych ilości preparatów fluorowych (szczególnie tabletek), może dojść do ostrego zatrucia fluorem. Dlatego istotne jest przestrzeganie zalecanych dawek i nadzorowanie stosowania preparatów fluorowych u dzieci.

Preparaty z fluorem można podzielić na grupy ze względu na sposób aplikacji: preparaty do stosowania miejscowego (pasty, płukanki, żele, lakiery) oraz preparaty do stosowania ogólnego (tabletki, krople). Inne kryterium podziału to stężenie fluoru: preparaty o niskim stężeniu do codziennego stosowania domowego (pasty, niektóre płukanki), preparaty o średnim stężeniu do okresowego stosowania domowego (żele, niektóre płukanki) oraz preparaty o wysokim stężeniu do profesjonalnego stosowania w gabinecie stomatologicznym (lakiery, żele).