Leki w grupie
„leki przeciwzwłóknieniowe”

Leki przeciwzwłóknieniowe stanowią grupę substancji, których działanie ukierunkowane jest na hamowanie lub odwracanie procesu włóknienia tkanek. Proces włóknienia (fibroza) to nadmierne odkładanie się białek macierzy pozakomórkowej, głównie kolagenu, prowadzące do zaburzenia struktury i funkcji narządów. Leki te ingerują w różne szlaki sygnałowe zaangażowane w proces włóknienia, w tym przede wszystkim hamują działanie transformującego czynnika wzrostu β (TGF-β) – kluczowego mediatora fibrogenezy.

Główne grupy leków przeciwzwłóknieniowych obejmują: inhibitory kinaz tyrozynowych, przeciwciała monoklonalne, leki przeciwzapalne oraz antyoksydanty. Do najważniejszych substancji czynnych należą: pirfenidon, nintedanib, tocilizumab, rituximab oraz leki z grupy antagonistów receptora angiotensyny II. W Polsce dostępne są preparaty handlowe zawierające te substancje, m.in. Esbriet i Ofev (w leczeniu włóknienia płuc), RoActemra (w twardzinie układowej) czy Mabthera (w chorobach autoimmunologicznych z komponenetą włóknienia).

Najistotniejszymi zaletami stosowania leków przeciwzwłóknieniowych są: spowolnienie progresji chorób przebiegających z włóknieniem (zwłaszcza idiopatycznego włóknienia płuc, twardziny układowej, włóknienia wątroby), poprawa funkcji narządów dotkniętych procesem włóknienia oraz wydłużenie przeżycia pacjentów. Terapie te pozwalają również na poprawę jakości życia chorych poprzez zmniejszenie objawów związanych z postępującym włóknieniem tkanek.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwzwłóknieniowych obejmują: działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka), hepatotoksyczność, reakcje skórne (w przypadku pirfenidonu fotowrażliwość), zwiększone ryzyko krwawień (nintedanib) oraz zwiększoną podatność na infekcje (leki immunosupresyjne jak tocilizumab czy rituximab). Konieczne jest regularne monitorowanie funkcji wątroby oraz dostosowywanie dawek w przypadku pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby.

Wśród podgrup leków przeciwzwłóknieniowych wyróżnia się: inhibitory kinaz (nintedanib – hamuje receptory VEGF, PDGF i FGF), leki przeciwzapalne z działaniem przeciwzwłóknieniowym (pirfenidon – hamuje syntezę kolagenu i produkcję TGF-β), leki biologiczne (tocilizumab – antagonista IL-6, rituximab – przeciwciało anty-CD20), inhibitory renina-angiotensyna-aldosteron (losartan, enalapril – zmniejszają aktywność TGF-β) oraz leki antyoksydacyjne (N-acetylocysteina – redukuje stres oksydacyjny zaangażowany w fibrozę).

Lista leków w tej grupie

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl