Leki w grupie
„leki obniżające stężenie cholesterolu”

Leki obniżające stężenie cholesterolu to grupa preparatów stosowanych w leczeniu dyslipidemii, czyli zaburzeń gospodarki lipidowej. Działają one poprzez różne mechanizmy zmniejszające stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL (tzw. „złego cholesterolu”) oraz triglicerydów we krwi. Są podstawą farmakoterapii w prewencji pierwotnej i wtórnej chorób sercowo-naczyniowych, w tym choroby wieńcowej, zawału serca czy udaru mózgu.

Statyny są najczęściej stosowaną i najskuteczniejszą grupą leków obniżających stężenie cholesterolu. Blokują one enzym reduktazę HMG-CoA, kluczowy w procesie syntezy cholesterolu w wątrobie. Do najważniejszych statyn należą: atorwastatyna (Atoris, Sortis), rosuwastatyna (Crestor, Roswera), simwastatyna (Simvacard, Zocor), fluwastatyna (Lescol) i pitawastatyna (Livazo). Leki te mogą obniżać poziom LDL-C nawet o 20-60%.

Ezetimib (Ezetrol, Ezehron) to selektywny inhibitor wchłaniania cholesterolu w jelicie cienkim. Często stosowany jest w terapii skojarzonej ze statynami, gdy monoterapia nie przynosi odpowiednich efektów. Połączenie ezetimibu ze statyną (np. Atozet – ezetimib z atorwastatyną) daje efekt synergistyczny w redukcji LDL-C.

Żywice jonowymienne (sekwestranty kwasów żółciowych) takie jak kolestyramina (Questran) czy kolestypol wiążą kwasy żółciowe w jelicie, zmniejszając ich wchłanianie zwrotne i zwiększając eliminację cholesterolu z organizmu. Są mniej stosowane ze względu na działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego.

Fibraty (fenofibrat – Lipanthyl, gemfibrozyl – Gemfibrozil) działają głównie na triglicerydy, obniżając ich stężenie o 20-50%. Zwiększają także nieznacznie poziom HDL-C („dobrego cholesterolu”). Są szczególnie skuteczne u pacjentów z hipertriglicerydemią i zespołem metabolicznym.

Kwasy omega-3 (Omacor, Lovaza) w dużych dawkach mogą obniżać poziom triglicerydów. Są stosowane głównie w hipertriglicerydemii.

Inhibitory PCSK9 to nowoczesne leki biologiczne podawane we wstrzyknięciach podskórnych co 2-4 tygodnie. Alirokumab (Praluent) i ewolokumab (Repatha) mogą obniżać LDL-C nawet o 60-70% i są stosowane u pacjentów z bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, gdy terapia statynami jest niewystarczająca lub niemożliwa.

Kwas bempediowy (Nilemdo, Nexletol) to nowszy lek działający podobnie do statyn, ale na wcześniejszym etapie syntezy cholesterolu. Jest opcją dla pacjentów nietolerujących statyn.

Główną zaletą stosowania leków obniżających stężenie cholesterolu jest istotna redukcja ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych. Statyny w prewencji wtórnej zmniejszają ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych o około 20-30%. Dodatkowo niektóre z tych leków, szczególnie statyny, wykazują działanie plejotropowe: przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe i stabilizujące blaszki miażdżycowe.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują działania niepożądane specyficzne dla poszczególnych grup. Statyny mogą powodować bóle mięśniowe (mialgia), rzadziej miopatię, a bardzo rzadko rabdomiolizę. Mogą także nieznacznie zwiększać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Fibraty mogą podwyższać ryzyko choroby kamicy żółciowej i zaburzenia czynności nerek. Żywice jonowymienne często wywołują zaparcia i wzdęcia. Inhibitory PCSK9 mogą powodować reakcje w miejscu wstrzyknięcia oraz, rzadko, objawy grypopodobne.

W praktyce klinicznej często stosuje się terapię skojarzoną, łącząc leki o różnych mechanizmach działania, co pozwala osiągnąć lepsze efekty terapeutyczne przy niższych dawkach poszczególnych preparatów, zmniejszając ryzyko działań niepożądanych.