kortykotropina
Kortykotropina, znana również jako hormon adrenokortykotropowy (ACTH), to peptydowy hormon wydzielany przez przysadkę mózgową. Składa się z 39 aminokwasów i powstaje w wyniku enzymatycznego rozkładu większego prekursora – proopiomelanokortyny (POMC).
Główną funkcją kortykotropiny jest stymulacja kory nadnerczy do produkcji i wydzielania hormonów steroidowych, przede wszystkim kortyzolu. ACTH działa poprzez wiązanie się ze specyficznymi receptorami błonowymi komórek kory nadnerczy, aktywując szlak cAMP i stymulując enzymy uczestniczące w biosyntezie steroidów.
Wydzielanie ACTH podlega kontroli osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA). Głównym czynnikiem stymulującym jego sekrecję jest kortykoliberyna (CRH) uwalniana z podwzgórza. Wydzielanie ACTH wykazuje rytm dobowy z najwyższymi stężeniami rano i najniższymi w nocy, co przekłada się na podobny rytm wydzielania kortyzolu.
W diagnostyce zaburzeń osi HPA wykorzystuje się pomiar stężenia ACTH we krwi oraz testy dynamiczne (np. test stymulacji CRH, test hamowania deksametazonem). Nieprawidłowe wydzielanie ACTH może prowadzić do chorób takich jak choroba Cushinga (nadmierne wydzielanie ACTH przez gruczolaka przysadki) czy wtórna niedoczynność kory nadnerczy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Esotkaleno 5 mg
Prednizon, substancja czynna leku Esotkaleno, jest niefluorowanym glikokortykosteroidem o kodzie ATC H02AB07, stosowanym w leczeniu układowym. Jego działanie obejmuje regulację metabolizmu węglowodanów, białek i tłuszczów oraz modulację układu immunologicznego. W terapii substytucyjnej niewydolności kory nadnerczy prednizon zastępuje endogenny hydrokortyzon, przy czym 5 mg prednizonu odpowiada około 20 mg hydrokortyzonu. Ze względu na ograniczone działanie mineralokortykosteroidowe konieczne jest uzupełnienie terapii o mineralokortykosteroidy. W zespole nadnerczowo-płciowym prednizon hamuje nadmierną produkcję kortykotropiny i androgenów, a w dawkach przekraczających substytucyjne wykazuje silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne, m.in. poprzez hamowanie chemotaksji leukocytów, uwalniania mediatorów zapalnych oraz wpływ na enzymy lizosomalne, prostaglandyny i leukotrieny.
androgen, beta-adrenomimetyk, działanie przeciwzapalne, efekt permisywny, elektrolity, glikokortykosteroid, glikokortykosteroid niefluorowany, hydrokortyzon, immunosupresja, kortykotropina, leczenie substytucyjne, lek beta2-sympatykomimetyczny, mediator zapalny, mineralokortykosteroid, niedrożność oskrzeli, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk błony śluzowej, prednizon, proces zapalny, przepuszczalność naczyń, reakcja alergiczna typu I, schorzenie alergiczne, układ immunologiczny, wysięk zapalny, zanik układu immunologicznego, zespół nadnerczowo-płciowy, zwężenie dróg oddechowych, zwężenie oskrzeli