przedoperacyjne zapobieganie zakażeniu miejsce operowane
Wskazanie

Przedoperacyjne zapobieganie zakażeniu miejsca operowanego (ang. Surgical Site Infection Prevention, SSI prevention) to zespół działań profilaktycznych podejmowanych przed zabiegiem chirurgicznym w celu zminimalizowania ryzyka infekcji rany pooperacyjnej. Zakażenia miejsca operowanego stanowią jedne z najczęstszych powikłań pooperacyjnych, znacząco zwiększając chorobowość, śmiertelność oraz koszty leczenia.

Kluczowym elementem profilaktyki jest przedoperacyjna antybiotykoterapia, która powinna być wdrożona 30-60 minut przed nacięciem skóry. W Polsce najczęściej stosowanymi antybiotykami w profilaktyce okołooperacyjnej są: Cefazolina (Biofazolin), Cefuroksym (Biofuroksym, Cefuroxim, Tarsime, Zinacef), Amoksycylina z kwasem klawulanowym (Amoksiklav, Augmentin, Taromentin), Klindamycyna (Clindamycin, Dalacin C) oraz Metronidazol (Metronidazol, Metronidazole).

Obok antybiotykoterapii, istotne znaczenie ma odpowiednie przygotowanie skóry pacjenta. Obejmuje ono kąpiel przedoperacyjną z użyciem środków antyseptycznych (np. Octenisept, Skinsept, Desmanol), usunięcie owłosienia z miejsca operowanego (najlepiej przy użyciu strzyżarki, nie golarki) oraz dezynfekcję pola operacyjnego preparatami zawierającymi jodopowidon (Braunol, Betadine) lub chlorheksydynę (Chlorhexidinum, Hibiscrub).

Największe trudności w skutecznym zapobieganiu zakażeniom miejsca operowanego wynikają z rosnącej antybiotykooporności patogenów, nieprawidłowego doboru antybiotyku do rodzaju zabiegu, niewłaściwego czasu podania (zbyt wcześnie lub zbyt późno) oraz nieprzestrzegania zasad aseptyki i antyseptyki przez personel medyczny. Dodatkowe wyzwania stanowią czynniki ryzyka ze strony pacjenta, takie jak cukrzyca, otyłość, palenie tytoniu czy niedożywienie, które mogą znacząco zwiększać podatność na zakażenia pomimo wdrożenia standardowych procedur profilaktycznych.

W ostatnich latach obserwuje się rozwój nowych metod zapobiegania zakażeniom, w tym stosowanie opatrunków nasączonych srebrem (Aquacel Ag, Biatain Ag), szwów pokrytych antybiotykiem (Vicryl Plus, Monocryl Plus) oraz toalet ran z użyciem lawasetów (Octenisept, Prontosan). Coraz większy nacisk kładzie się również na wielodyscyplinarne podejście do profilaktyki zakażeń, angażujące specjalistów ds. kontroli zakażeń, mikrobiologów, farmaceutów oraz zespoły chirurgiczne.