nudności i wymioty wywołane chemioterapią cytotoksyczną
Wskazanie

Nudności i wymioty wywołane chemioterapią cytotoksyczną (CINV – Chemotherapy-Induced Nausea and Vomiting) to jedne z najczęstszych i najbardziej uciążliwych działań niepożądanych leczenia onkologicznego. Występują one u 70-80% pacjentów poddawanych chemioterapii, przy czym ich nasilenie zależy od potencjału emetogennego zastosowanych cytostatyków. Wyróżnia się nudności i wymioty ostre (występujące w ciągu 24 godzin od podania chemioterapii), opóźnione (po upływie 24 godzin, mogące trwać do 5 dni) oraz wyprzedzające (występujące przed podaniem kolejnego cyklu chemioterapii jako reakcja warunkowa).

W leczeniu i profilaktyce CINV stosuje się przede wszystkim antagonistów receptora 5-HT3 (setronów), takich jak ondansetron (Zofran, Atossa, Ondansetron Accord), granisetron (Granisol, Sancuso) czy palonosetron (Aloxi). Kluczową rolę odgrywają również antagoniści receptora NK-1, takie jak aprepitant (Emend) i jego postać dożylna – fosaprepitant (Ivemend) oraz netupitant w połączeniu z palonosetronem (Akynzeo). Ważnym elementem terapii są też kortykosteroidy, głównie deksametazon (Dexaven, Pabi-Dexamethason).

W przypadku nudności i wymiotów opornych stosuje się również olanzapinę (Zolafren, Zolaxa, Zalasta) oraz leki przeciwwymiotne o innym mechanizmie działania jak metoklopramid (Metoclopramidum WZF) czy tietylperazyna (Torecan). U pacjentów z nudnościami wyprzedzającymi skuteczne mogą być benzodiazepiny, np. lorazepam (Lorafen).

Największe trudności w leczeniu CINV dotyczą wymiotów opóźnionych i wyprzedzających. Wymioty opóźnione słabiej odpowiadają na standardowe leczenie przeciwwymiotne, szczególnie po chemioterapii zawierającej cisplatynę. Z kolei wymioty wyprzedzające, mające podłoże psychogenne, często są oporne na klasyczne leki przeciwwymiotne. Dodatkowo, u pacjentów z wielokrotnymi cyklami chemioterapii może rozwinąć się tolerancja na leki przeciwwymiotne. Istotnym wyzwaniem pozostaje również indywidualizacja profilaktyki przeciwwymiotnej w oparciu o czynniki ryzyka związane z pacjentem (płeć żeńska, młody wiek, wcześniejsze doświadczenia z chorobą lokomocyjną czy nudnościami ciążowymi zwiększają ryzyko CINV).

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl