nabyte inhibitory czynników XI
Wskazanie

Nabyte inhibitory czynnika XI to rzadkie zaburzenie krzepnięcia, charakteryzujące się pojawieniem się przeciwciał skierowanych przeciwko czynnikowi XI, co prowadzi do jego inaktywacji i w konsekwencji do zwiększonego ryzyka krwawień. W przeciwieństwie do wrodzonych niedoborów czynnika XI, inhibitory nabyte pojawiają się zazwyczaj u osób dorosłych, najczęściej w przebiegu chorób autoimmunologicznych (np. toczeń rumieniowaty układowy, zespół antyfosfolipidowy), nowotworów, po stosowaniu niektórych leków lub bez uchwytnej przyczyny.

Objawy kliniczne obejmują krwawienia śluzówkowe, pooperacyjne, z dróg moczowych, z przewodu pokarmowego oraz krwawienia po urazach. Diagnostyka opiera się na przedłużonym czasie częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT), obniżonym poziomie aktywności czynnika XI oraz wykryciu przeciwciał przeciw czynnikowi XI. Istotne jest różnicowanie z innymi nabytymi inhibitorami, zwłaszcza z nabytą hemofilią A.

W leczeniu krwawień u pacjentów z nabytymi inhibitorami czynnika XI stosuje się koncentraty czynników krzepnięcia omijające inhibitor, takie jak rekombinowany aktywny czynnik VII (NovoSeven) lub koncentrat aktywowanych czynników zespołu protrombiny (FEIBA). W Polsce dostępne są także leki antyfibrynolityczne, jak kwas traneksamowy (Exacyl, Tranexam) oraz preparaty rekombinowanego czynnika VIIa. W przypadku łagodnych krwawień pomocne mogą być również miejscowe środki hemostatyczne.

Leczenie immunosupresyjne ma na celu eliminację inhibitora i obejmuje stosowanie kortykosteroidów (Encorton, Metypred), cyklofosfamidu (Endoxan), rytuksymabu (MabThera, Riximyo) lub immunoglobulin dożylnych (Kiovig, Gammagard, Privigen). W szczególnie opornych przypadkach można zastosować plazmaferezę w celu szybkiego usunięcia przeciwciał z krwiobiegu.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z nabytymi inhibitorami czynnika XI wiążą się z rzadkością występowania tego zaburzenia, co przekłada się na ograniczone doświadczenie kliniczne. Problemem jest też nieprzewidywalność odpowiedzi na leczenie omijające, indywidualne różnice w odpowiedzi na terapię immunosupresyjną oraz wysoki koszt leków, zwłaszcza rekombinowanego czynnika VIIa. Dodatkowo, leczenie jest często skomplikowane przez choroby współistniejące, które mogą być przyczyną pojawienia się inhibitora. Niejednokrotnie trudnością jest także balansowanie między ryzykiem krwawienia a ryzykiem zakrzepicy, szczególnie u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi predysponującymi do zakrzepicy.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 18.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl