Działania niepożądane
Wyciąg gęsty z ziela jeżówki purpurowej

Działania niepożądane wyciągu gęstego z ziela jeżówki purpurowej

Wyciąg gęsty z ziela jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea (L.) Moench, herba recens), jak każda substancja aktywna stosowana w lecznictwie, może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego pacjenta one wystąpią. Poziom bezpieczeństwa preparatów zawierających tę substancję wymaga dokładnego monitorowania, szczególnie w przypadku długotrwałego stosowania.¹

Reakcje nadwrażliwości

Wśród możliwych działań niepożądanych wyciągu gęstego z ziela jeżówki purpurowej szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje nadwrażliwości, które mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych do zagrażających życiu. Obejmują one: wysypkę skórną, pokrzywkę, zespół Stevensa-Johnsona (ciężka reakcja skórna z pęcherzami i złuszczaniem naskórka), obrzęk naczynioruchowy skóry, obrzęk Quinckego, skurcz oskrzeli z obstrukcją, astmę, a w najcięższych przypadkach wstrząs anafilaktyczny.²

U pacjentów z wcześniej zdiagnozowanymi alergiami istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznej po zastosowaniu preparatów zawierających jeżówkę. Reakcja taka wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, gdyż może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.³

Zaburzenia immunologiczne

Odnotowano związek między stosowaniem preparatów zawierających wyciąg z jeżówki purpurowej a zachorowaniem na choroby o podłożu autoimmunologicznym. Wśród takich chorób wymienia się:⁴

• rozsiane zapalenie mózgu
• rumień guzowaty
• immunotrombocytopenia
• zespół Evansa
• zespół Sjogrena z zaburzeniem funkcji nerkowych cewek zbiorczych

⁵

Zaburzenia hematologiczne

Długotrwałe stosowanie wyciągu gęstego z ziela jeżówki purpurowej (powyżej 8 tygodni) może prowadzić do wystąpienia leukopenii – zmniejszenia liczby leukocytów (białych krwinek) we krwi. To działanie niepożądane wymaga monitorowania parametrów morfologicznych krwi, szczególnie u pacjentów stosujących preparat przez dłuższy okres.⁶

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Częstość występowania wymienionych zaburzeń jest nieznana i nie może być określona na podstawie dostępnych danych. W związku z tym lekarze powinni zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu preparatów zawierających wyciąg z jeżówki purpurowej, uwzględniając indywidualny profil ryzyka każdego pacjenta.⁷

Szczegółowe omówienie niebezpieczeństw związanych z działaniami niepożądanymi

Zagrożenia związane z reakcjami nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości związane z przyjmowaniem wyciągu z jeżówki purpurowej stanowią potencjalnie najpoważniejsze zagrożenie dla pacjenta. Wstrząs anafilaktyczny, jako najcięższa postać reakcji alergicznej, może rozwinąć się w ciągu minut od ekspozycji na alergen i prowadzić do niewydolności wielonarządowej. Obrzęk Quinckego (obrzęk naczynioruchowy) z zajęciem górnych dróg oddechowych może prowadzić do asfiksji, a zespół Stevensa-Johnsona charakteryzuje się wysoką śmiertelnością.⁸

Zagrożenia związane z chorobami autoimmunologicznymi

Indukowanie lub zaostrzanie chorób autoimmunologicznych przez wyciąg z jeżówki purpurowej jest szczególnie niepokojące, ponieważ schorzenia te często mają charakter przewlekły i mogą prowadzić do poważnego upośledzenia funkcji różnych narządów i układów. Na przykład, rozsiane zapalenie mózgu może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń neurologicznych, a immunotrombocytopenia zwiększa ryzyko krwawień. Zespół Sjogrena z zajęciem nerek może prowadzić do przewlekłej niewydolności nerek.⁹

Zagrożenia związane z leukopenią

Leukopenia wywołana długotrwałym stosowaniem wyciągu z jeżówki purpurowej (powyżej 8 tygodni) stwarza ryzyko osłabienia odporności organizmu, co może prowadzić do zwiększonej podatności na infekcje. Szczególnie niebezpieczne jest to u pacjentów z już obniżoną odpornością lub przyjmujących jednocześnie leki immunosupresyjne.¹⁰

Tabela działań niepożądanych wyciągu gęstego z ziela jeżówki purpurowej

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego zawierającego wyciąg gęsty z ziela jeżówki purpurowej do obrotu, istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tej substancji. Fachowy personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem odpowiednich organów nadzoru farmaceutycznego.¹¹

W przypadku produktu Echinapur zawierającego 100 mg wyciągu gęstego z ziela jeżówki purpurowej, działania niepożądane można zgłaszać zarówno do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, jak i bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie leku do obrotu.¹²