Właściwości farmakodynamiczne
Wyciąg alergenów z pyłków traw

Charakterystyka wyciągu alergenów z pyłków traw

Wyciąg alergenów z pyłków traw stosowany w produkcie Oralair zawiera mieszaninę alergenów z pięciu gatunków traw: Kupkówki pospolitej (Dactylis glomerata L.), Tomki wonnej (Anthoxanthum odoratum L.), Życicy trwałej (Lolium perenne L.), Wiechliny łąkowej (Poa pratensis L.) oraz Tymotki łąkowej (Phleum pratense L.). Standaryzacja wyciągu wyrażona jest w jednostkach IR (Indeks Reaktywności), gdzie wyciąg o stężeniu 100 IR/ml wywołuje w punktowym teście skórnym przy użyciu igły Stallerpoint^® bąbel o średnicy 7 mm u 30 pacjentów uczulonych na dany alergen (średnia geometryczna).¹

Reaktywność skórna pacjentów poddawanych testom standaryzacyjnym jest jednocześnie potwierdzana poprzez dodatni wynik punktowego testu skórnego z użyciem 9% roztworu kodeiny fosforanu lub 10 mg/ml roztworu histaminy dichlorowodorku. Warto zaznaczyć, że jednostka IR firmy Stallergenes nie jest porównywalna z jednostkami używanymi przez innych producentów alergenów.²

Mechanizm działania

Oralair należy do grupy farmakoterapeutycznej „Wyciągi alergenów, pyłki traw” (kod ATC: V01AA02) i stosowany jest w leczeniu pacjentów z objawami alergii na pyłki traw zależnej od swoistych IgE, manifestującej się jako alergiczny nieżyt nosa z lub bez zapalenia spojówek.³

Działanie farmakodynamiczne wyciągu alergenów z pyłków traw oddziałuje na układ immunologiczny i polega na wywołaniu specyficznej odpowiedzi immunologicznej na podawany alergen. Dokładny i pełny mechanizm działania wpływający na efekt kliniczny swoistej immunoterapii nie został jeszcze całkowicie poznany i udokumentowany. Badania wykazały jednak, że leczenie produktem Oralair indukuje ogólnoustrojową konkurencyjną odpowiedź przeciwciał wobec pyłków traw i powoduje wzrost stężenia swoistych IgG. Kliniczne znaczenie tych obserwacji nie zostało jednoznacznie określone.⁴

Skuteczność kliniczna

Badania kliniczne u dorosłych

Skuteczność kliniczna wyciągu alergenów z pyłków traw została potwierdzona w międzynarodowym, wieloośrodkowym badaniu z randomizacją, metodą podwójnie ślepej próby i kontrolą placebo (badanie VO34.04) przeprowadzonym w Europie. Badanie objęło 628 dorosłych pacjentów z sezonowym alergicznym nieżytem nosa i/lub zapaleniem spojówek wywołanym przez pyłki traw, potwierdzonym dodatnim wynikiem testu skórnego i/lub obecnością swoistej IgE przeciw pyłkom traw.⁵

Pacjenci zostali losowo przydzieleni do 4 grup: placebo (n=156), Oralair 100 IR/dobę (n=157), Oralair 300 IR/dobę (n=155) oraz Oralair 500 IR/dobę (n=160). Każdy uczestnik przyjmował dawkę podjęzykowo raz na dobę przez około 4 miesiące przed rozpoczęciem sezonu pylenia i kontynuował leczenie przez cały sezon pylenia. Ostateczna analiza objęła 569 pacjentów poddających się ocenie klinicznej.⁶

Skuteczność została oceniona na podstawie punktowej oceny objawów zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek RTSS (Rhinoconjunctivitis Total Symptom Score) podczas sezonu pylenia. Wyniki badania wykazały porównywalną skuteczność dawek 500 IR i 300 IR, przy czym dawka 300 IR charakteryzowała się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa, co uzasadniło jej wybór jako dawki zalecanej.⁷

Wyniki skuteczności u dorosłych

W badaniu VO34.04 grupa otrzymująca Oralair 300 IR wykazała istotne zmniejszenie nasilenia objawów w porównaniu z grupą placebo. Pierwszorzędowym punktem końcowym była ocena objawów zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek, która dla grupy 300 IR wyniosła średnio 3,58 (±2,98) punktu wobec 4,93 (±3,23) punktu w grupie placebo. Różnica bezwzględna skorygowana wynosiła -1,39 [CI 95%: -2,09; -0,69], co oznacza 27,3% względną poprawę w porównaniu z placebo (p=0,0001).⁸

Analizując poszczególne objawy, wykazano korzystny wpływ dawki 300 IR w porównaniu z placebo w odniesieniu do wszystkich ocenianych symptomów: kichania (-0,19), wysięku z nosa (-0,23), swędzenia nosa (-0,23), niedrożności nosa (-0,28), swędzenia oczu (-0,24) oraz łzawienia (-0,21).⁹

W zakresie drugorzędowych punktów końcowych zaobserwowano, że pacjenci leczeni dawką 300 IR wymagali mniej leków doraźnych – odsetek dni z przyjęciem przynajmniej jednego leku doraźnego wyniósł 19,7% w grupie 300 IR wobec 27,9% w grupie placebo. Ponadto odnotowano istotną poprawę jakości życia ocenianej kwestionariuszem RQLQ (Rhinoconjunctivitis Quality of Life Questionnaire) – średni wynik 1,08 (±0,96) dla grupy 300 IR wobec 1,37 (±1,041) dla placebo, co stanowi poprawę o 21,1% (p<0,0199).¹⁰

Całkowitą skuteczność leczenia potwierdziło 88% pacjentów (119/136) w grupie Oralair 300 IR, którzy zauważyli lekką, umiarkowaną, dobrą lub bardzo dobrą poprawę w porównaniu z poprzednim sezonem pylenia, podczas gdy w grupie placebo podobną poprawę zgłosiło 73% pacjentów (108/148).¹¹

Analiza post-hoc u dorosłych

W dodatkowych analizach przeprowadzonych po ujawnieniu zaślepienia badania wykazano, że w grupie 300 IR średnia skorygowana punktacja oceny objawów (Average Adjusted Symptom Score – AASS) wyniosła 4,17 (±3,39) wobec 5,88 (±3,82) w grupie placebo, dając względną poprawę o 29,1% (p<0,0001). Również średnia punktacja oceny potrzeby zażycia leku doraźnego była niższa w grupie 300 IR (0,31 ±0,43) niż w grupie placebo (0,48 ±0,53), co stanowi poprawę o 35,0% (p=0,0047).¹²

Ponadto, istotne różnice na korzyść grupy 300 IR zaobserwowano w zakresie odsetka dni z opanowanymi objawami (PSCD2-0: 43,5% vs 28,7%, p=0,0001) oraz odsetka dni wolnych od objawów i potrzeby stosowania leku doraźnego (PSFD: 25,3% vs 14,9%, p=0,0006).¹³

Szczególnie istotne jest, że w grupie 300 IR aż 45% pacjentów (61 osób) wykazało ponad 50% dni z opanowanymi objawami (z oceną objawów nie wyższą niż 2 i bez zastosowania leku doraźnego) podczas okresu pylenia traw, podczas gdy w grupie placebo odsetek ten wyniósł zaledwie 27% (40 pacjentów).¹⁴

Badania kliniczne u dzieci i młodzieży

Skuteczność wyciągu alergenów z pyłków traw u dzieci i młodzieży oceniono w międzynarodowym, wieloośrodkowym badaniu z randomizacją, metodą podwójnie ślepej próby z kontrolą placebo (badanie VO52.06) przeprowadzonym w Europie. W badaniu wzięło udział 278 pacjentów w wieku 5-17 lat z sezonowym alergicznym nieżytem nosa i/lub zapaleniem spojówek wywołanym przez pyłki traw, potwierdzonym dodatnim wynikiem testu skórnego i obecnością swoistej IgE przeciw pyłkom traw.¹⁵

Pacjenci zostali losowo przydzieleni do 2 grup: placebo (n=139) lub Oralair 300 IR/dobę (n=139). Terapia rozpoczynała się około 4 miesiące przed sezonem pylenia i była kontynuowana przez cały sezon. W pierwszych trzech dniach leczenia stosowano stopniowe zwiększanie dawki, zaczynając od 100 IR/dobę i zwiększając ją o 100 IR aż do osiągnięcia docelowej dawki 300 IR/dobę. Analizą wyników objęto 266 pacjentów poddających się ocenie klinicznej.¹⁶

Wyniki skuteczności u dzieci i młodzieży

Pierwszorzędowym punktem końcowym była ocena objawów zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek, która dla grupy 300 IR wyniosła średnio 3,25 (±2,86) punktu w porównaniu z 4,51 (±2,93) punktu w grupie placebo. Różnica bezwzględna skorygowana wynosiła -1,13 [CI 95%: -1,80; -0,46], co oznacza 28,0% względną poprawę w porównaniu z placebo (p=0,001).¹⁷

W zakresie drugorzędowych punktów końcowych zaobserwowano, że pacjenci leczeni dawką 300 IR wymagali mniej leków doraźnych – przeciętna ocena dotycząca potrzeby użycia leku doraźnego wyniosła 0,60 (±0,61) w grupie 300 IR wobec 0,79 (±0,65) w grupie placebo, co stanowi poprawę o 24,1% (p=0,0064). Zastosowanie leku doraźnego, wyrażone jako odsetek dni z przynajmniej jednym przyjęciem leku, wyniosło 35,4% w grupie 300 IR i 46,5% w grupie placebo.¹⁸

Analiza poszczególnych objawów wykazała, że Oralair 300 IR wywołuje istotną poprawę w porównaniu z placebo w odniesieniu do wysięku z nosa (-0,16), niedrożności nosa (-0,26), swędzenia oczu (-0,33) oraz łzawienia (-0,21).¹⁹

Analiza post-hoc u dzieci i młodzieży

W dodatkowych analizach przeprowadzonych po ujawnieniu zaślepienia badania wykazano, że w grupie 300 IR przeciętna skorygowana ocena objawów (Average Adjusted Symptom Score – AASS) wyniosła 4,30 (±3,57) wobec 6,12 (±3,85) w grupie placebo, dając względną poprawę o 29,8% (p=0,0002).²⁰

Ponadto, istotne różnice na korzyść grupy 300 IR zaobserwowano w zakresie odsetka dni z opanowanymi objawami (PSCD2-0: 33,8% vs 23,7%, p=0,0107) oraz odsetka dni wolnych od objawów i potrzeby stosowania leku doraźnego (PSFD: 19,2% vs 10,5%, p=0,0037).²¹

W grupie 300 IR aż 34% pacjentów (44 osoby) wykazało ponad 50% dni z opanowanymi objawami (z oceną objawów nie wyższą niż 2 i bez zastosowania leku doraźnego) podczas okresu pylenia traw, podczas gdy w grupie placebo odsetek ten wyniósł tylko 19% (26 pacjentów).²²

Skuteczność kliniczna w różnych populacjach

²³

Szczegółowy opis parametrów oceny skuteczności

Ocena objawów (RTSS)

W badaniach klinicznych skuteczność wyciągu alergenów z pyłków traw oceniano przy użyciu skali RTSS (Rhinoconjunctivitis Total Symptom Score), która mierzy nasilenie sześciu głównych objawów alergii: kichania, wysięku z nosa, swędzenia nosa, niedrożności nosa, łzawienia oraz swędzenia oczu. Każdy objaw oceniany jest w skali od 0 do 3, dając łączną punktację w zakresie 0-18, gdzie wyższa wartość wskazuje na większe nasilenie objawów.²⁴

Ocena stosowania leków doraźnych

Ocena potrzeby stosowania leków doraźnych stanowi ważny drugorzędowy punkt końcowy w badaniach nad immunoterapią. Zastosowane leki oceniano według następującej skali: brak potrzeby użycia leku doraźnego = 0, użycie leków przeciwhistaminowych (doustnych i/lub do oka) = 1, zastosowanie kortykosteroidów donosowych = 2 oraz kortykosteroidów doustnych = 3.²⁵

Skorygowana ocena objawów (AASS)

Average Adjusted Symptom Score (AASS) to parametr, który uwzględnia nie tylko nasilenie objawów, ale również konieczność stosowania leków doraźnych. Jest to średnia ocena objawów skorygowana względem zastosowania leku doraźnego, co pozwala na całościową ocenę kontroli objawów alergicznych.²⁶

PSCD2-0 i PSFD

PSCD2-0 (Percentage of Symptom Controlled Days) to odsetek dni z objawami określanymi według punktacji nie więcej niż 2 i bez zażywania leku doraźnego. Z kolei PSFD (Proportion of Symptom and rescue medication-Free Days) reprezentuje odsetek dni całkowicie wolnych od objawów i potrzeby stosowania leku doraźnego.²⁷

Ocena jakości życia

Jakość życia pacjentów oceniano podczas szczytu okresu pylenia za pomocą kwestionariusza dotyczącego jakości życia zależnego od zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek (Rhinoconjunctivitis Quality of Life Questionnaire – RQLQ). Skala ta obejmuje zakres punktów 0-7, gdzie wyższa wartość odzwierciedla gorszą jakość życia. Leczenie wyciągiem alergenów z pyłków traw prowadziło do istotnej poprawy jakości życia w porównaniu z placebo.²⁸